Phớt lờ Mỹ, Canada quay sang Thụy Điển trong thương vụ quốc phòng

4 giờ trướcBài gốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Thủ tướng Canada Mark Carney tại cuộc gặp ở Nhà Trắng, Washington, D.C., ngày 7/10/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Euronews nhận định rằng với ông Carney, đây là bước đi nhằm đáp ứng hai mục tiêu chiến lược: củng cố năng lực quốc phòng của Canada tại Bắc Cực đồng thời từng bước giảm sự gắn kết kinh tế quá lớn với Mỹ.

Thông qua việc mở đàm phán chính thức với Saab, Canada thực tế đã loại bỏ hai ứng viên từ Mỹ là Aeris X của L3Harris và E-7 Wedgetail do Boeing sản xuất.

Phát biểu tại một sự kiện của ngành công nghiệp quốc phòng ở Ottawa ngày 27/5, Thủ tướng Carney khẳng định thương vụ mua sắm máy bay GlobalEye từ Saab sẽ giúp Canada “vừa bảo vệ vùng cực Bắc, vừa thúc đẩy nền kinh tế”.

Dù ông Carney không tiết lộ quy mô phi đội hay giá trị của hợp đồng tiềm năng nhưng các quan chức quân sự trước đó cho biết Canada đang cân nhắc mua 6 máy bay cảnh báo sớm.

Saab hoan nghênh tin tức này và lưu ý về kế hoạch chuyển giao kiến thức cùng công nghệ cho Canada để phát triển ngành công nghiệp quốc phòng nội địa.

Việc ông Carney lựa chọn đối tác châu Âu thay vì một công ty của Mỹ có thể càng làm chính quyền của Tổng thống Donald Trump tức giận. Washington vốn đã bày tỏ thất vọng về quyết định của Ottawa xem xét lại thỏa thuận trị giá hàng tỷ USD cho phi đội chiến đấu cơ F-35 mới do Mỹ sản xuất.

Khi Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby tuyên bố hồi đầu tháng này rằng Lầu Năm Góc đang đình chỉ hợp tác trong hội đồng cố vấn quốc phòng chung 86 năm tuổi với Canada, ông đã viện dẫn thỏa thuận F-35 bị đình trệ là yếu tố làm trầm trọng thêm tình hình.

Về phần Thủ tướng Carney, ông cho rằng mối quan hệ gần gũi mang tính lịch sử giữa Canada và Mỹ đã thay đổi vĩnh viễn và Ottawa cần đa dạng hóa các mối quan hệ kinh tế và an ninh. Nhà lãnh đạo Canada đánh giá rằng quan hệ song phương sẽ không thể quay lại trạng thái “bình thường như trước thời Tổng thống Trump”.

Hồi tháng 3, Thủ tướng Carney cam kết Canada sẽ tự chịu hoàn toàn trách nhiệm bảo vệ vùng lãnh thổ Bắc Cực rộng lớn của mình, sau nhiều thập kỷ phụ thuộc vào quan hệ hợp tác với Mỹ để giám sát hơn 4,4 triệu km2 đất liền và vùng biển.

Ông Philippe Lagasse tại Đại học Carleton ở Ottawa nhận định với tờ Guardian (Anh) rằng quyết định mua máy bay GlobalEye là “thử nghiệm quan trọng đối với chính sách chuyển hướng khỏi năng lực quân sự Mỹ của chính phủ Thủ tướng Carney”. Theo ông, quyết định này cho thấy mối quan hệ ngày càng gắn kết giữa Canada với Thụy Điển - đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cũng rất muốn tăng cường quan hệ với quân đội Canada.

Canada trước đó khẳng định muốn phối hợp chặt chẽ hơn với các nước Bắc Âu về quốc phòng cũng như nhiều vấn đề chiến lược khác tại Bắc Cực, trong bối cảnh Mỹ đang bị xem là đối tác ngày càng khó đoán định.

Tập đoàn Saab hiện cũng đang cạnh tranh để cung cấp tiêm kích Gripen cho Canada. Ottawa đã ký hợp đồng mua 88 chiến đấu cơ F-35 của Lockheed Martin, song sau khi Mỹ áp thuế đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu chủ lực của Canada năm ngoái, Thủ tướng Carney yêu cầu quân đội đánh giá khả năng giảm quy mô đơn hàng và tìm kiếm thêm lựa chọn từ các nhà sản xuất khác.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/quan-su/phot-lo-my-canada-quay-sang-thuy-dien-trong-thuong-vu-quoc-phong-20260528100117854.htm