Bà Cil Múp K’Chel, dân tộc K’Ho bên khung dệt thổ cẩm truyền thống
Nghệ nhân giữ hồn thổ cẩm
Bà Cil Múp K’Chel (SN 1967), nghệ nhân dân tộc K’Ho, phường Lang Biang - Đà Lạt, gắn bó với khung dệt thổ cẩm từ khi còn rất nhỏ.
Bà K’Chel cho biết, ngay từ thuở ấu thơ đã được mẹ cùng các bà, các chị trong bon làng truyền dạy tỉ mỉ từng công đoạn của nghề dệt truyền thống. Từ se sợi, nhuộm màu bằng các nguyên liệu tự nhiên đến tạo hoa văn trên nền vải, mỗi thao tác đều đòi hỏi sự kiên nhẫn, khéo léo và sự am hiểu sâu sắc về văn hóa, đời sống của người K’Ho.
Khung dệt thổ cẩm của người K’Ho là bộ khung dệt rời, gọn, nhẹ, gồm các thanh gỗ và tre khá đơn giản
Theo bà Cil Múp K’Chel, mỗi tấm thổ cẩm đều chứa đựng một câu chuyện riêng. Những hoa văn hình núi rừng, chim thú, dòng suối hay mặt trời không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn phản ánh đời sống sinh hoạt, tín ngưỡng và quan niệm văn hóa của người K’Ho.
Họa tiết trên tấm thổ cẩm của người K'Ho
Trước đây, thổ cẩm gắn liền với trang phục hàng ngày, các dịp lễ hội, cưới hỏi của cộng đồng. Ngày nay, dù không còn phổ biến như trước nhưng giá trị văn hóa của thổ cẩm vẫn được gìn giữ, khi trang phục truyền thống thường xuyên hiện diện trong các sự kiện văn hóa, chính trị tại địa phương.
Bà Cil Múp K’Chel mong muốn thế hệ mai sau vẫn tiếp tục gìn giữ nghề truyền thống, bản sắc văn hóa của cha ông
Trước sự mai một của nghề truyền thống, bà Cil Múp K’Chel không chỉ dệt cho gia đình mà còn tích cực truyền dạy nghề cho con cháu và những phụ nữ trong cộng đồng. Qua đó mong muốn góp phần “giữ lửa” cho nghề truyền thống trong bối cảnh cuộc sống đang ngày càng phát triển hiện đại.
Khi thổ cẩm bước vào hành trình khởi nghiệp
Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn, thổ cẩm K’Ho hôm nay còn được gìn giữ bằng tư duy đổi mới của những phụ nữ trẻ.
Chị Ka Thuân (SN 1989), người K’Ho, xã Hòa Ninh, là một trong những gương mặt tiêu biểu đã lựa chọn thổ cẩm làm hướng đi khởi nghiệp.
Chị Ka Thuân (SN 1989), người K’Ho, xã Hòa Ninh lựa chọn thổ cẩm làm hướng đi khởi nghiệp
Xuất phát từ tình yêu với nghề truyền thống, sau khi tốt nghiệp khóa học nghề may, năm 2019, chị Ka Thuân mở một tiệm may nhỏ tại nhà, chuyên sản xuất các sản phẩm mang đậm bản sắc truyền thống của dân tộc K’Ho.
“Thổ cẩm của dân tộc mình rất đẹp nhưng lâu nay chủ yếu chỉ dùng làm váy truyền thống hay khăn choàng. Tôi nghĩ, nếu biết cách thay đổi, thổ cẩm hoàn toàn có thể đến gần hơn với người tiêu dùng”, chị Ka Thuân chia sẻ.
Từ suy nghĩ đó, chị Ka Thuân chủ động nghiên cứu thị hiếu khách hàng, sáng tạo nhiều sản phẩm ứng dụng như: Túi xách, dây buộc tóc, ví, phụ kiện thời trang, quà lưu niệm… trên nền chất liệu thổ cẩm truyền thống với hoa văn, màu sắc đặc trưng của người K’Ho. Nhờ sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại, các sản phẩm ngày càng được khách hàng đón nhận.
Sản phẩm thổ cẩm K’Ho do tiệm may của chị Ka Thuân sáng tạo và thực hiện
Sản phẩm thổ cẩm K’Ho do tiệm may của chị Ka Thuân sáng tạo và thực hiện
Sản phẩm thổ cẩm K’Ho do tiệm may của chị Ka Thuân sáng tạo và thực hiện
Để giúp sản phẩm đến gần hơn với khách hàng, chị Ka Thuân cũng chủ động học hỏi kỹ năng kinh doanh, quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số, đồng thời kết nối với các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp.
Chị Ka Thuân cho biết, hiện nay, tiệm may của chị đã nhận được các đơn hàng lớn, từ vài chục đến vài trăm bộ váy và các sản phẩm khác. Qua đó tạo nguồn thu nhập ổn định cho gia đình. Không chỉ vậy, cơ sở còn tạo việc làm thêm cho một số phụ nữ tại địa phương. “Vừa có thêm thu nhập, vừa góp phần gìn giữ văn hóa dân tộc, tôi cảm thấy rất vui và tự hào”, chị Ka Thuân chia sẻ.
Với sự nỗ lực không ngừng, năm 2024, mô hình khởi nghiệp từ thổ cẩm của chị Ka Thuân đã đạt giải Nhì "Cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo" do Tỉnh đoàn Lâm Đồng tổ chức.
“Khởi nghiệp với thổ cẩm không chỉ để làm kinh tế mà còn là cách để tôi góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình”, chị Ka Thuân chia sẻ.
Năm 2024, mô hình khởi nghiệp từ thổ cẩm của chị Ka Thuân đã đạt Giải Nhì Cuộc thi khởi nghiệp sáng tạo do Tỉnh đoàn Lâm Đồng tổ chức
Sự tiếp nối giữa những nghệ nhân tâm huyết như bà Cil Múp K’Chel và lớp phụ nữ trẻ năng động như chị Ka Thuân đang mở ra hướng đi bền vững cho nghề dệt thổ cẩm K’Ho. Đó không chỉ là hành trình giữ nghề mà còn là cách để văn hóa bản địa hòa mình vào nhịp sống đương đại, góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa của vùng đất Lâm Đồng.
Hoàng Dương