Phụ nữ kiệt sức với 'bẫy đảm đang' thời công nghệ số

2 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa Freepik

Bi kịch của người mẹ "nuôi con bằng thuật toán"

Thùy, 36 tuổi, là một Trưởng phòng Nhân sự luôn tin vào sự tối ưu hóa. Trên điện thoại của chị cài không dưới mười ứng dụng: Từ app theo dõi chỉ số phát triển của con, phần mềm AI gợi ý thực đơn dinh dưỡng hữu cơ, cho đến các nhóm quản lý con học tập. Thùy từng nghĩ công nghệ sẽ giúp chị vừa thăng tiến, vừa làm một người mẹ hoàn hảo.

Một buổi chiều muộn, Thùy bước chân vào nhà sau một ngày dài quay cuồng với các cuộc phỏng vấn. Thay vì nghỉ ngơi, chị vội vã bật máy làm sữa hạt, mở ứng dụng AI để tra cứu công thức bữa tối "chuẩn khoa học" cho đứa con lên 3. Theo đúng thực đơn được lập trình, chị cặm cụi hấp cá hồi, xay nhuyễn bơ và bài trí đĩa thức ăn đẹp mắt như nhà hàng. Chị không quên chụp một bức ảnh, quay một đoạn video ngắn để chuẩn bị đăng lên hội nhóm bỉm sữa với dòng trạng thái đầy năng lượng.

Thế nhưng, thực tế không diễn ra như một bài đăng trên mạng xã hội. Đứa trẻ mệt mỏi sau ngày dài ở nhà trẻ đã gạt phăng chiếc đĩa, khiến miếng cá hồi đắt đỏ rơi tung tóe xuống sàn nhà rồi khóc thét lên. Trong không gian bừa bộn ấy, điện thoại của Thùy liên tục tinh tinh thông báo. Nhìn vào màn hình, chị thấy hình ảnh những người mẹ khác khoe con ngoan ngoãn ăn hết suất, nhà cửa tinh tươm nhờ có robot hút bụi đời mới.

Ảnh minh họa Freepik

Thùy không dọn dẹp, cũng không ôm con. Chị ngồi sụp xuống sàn nhà và khóc nức nở vì bất lực. Công nghệ đã chuẩn bị cho chị mọi thứ tốt nhất, vậy tại sao chị vẫn thất bại? Thùy rơi vào khủng hoảng vì cố gồng mình để khớp với cái khung "bà mẹ thông thái" mà các thuật toán vẽ ra. Chị quên mất rằng, một đứa trẻ cần một người mẹ bằng xương bằng thịt biết lắng nghe, chứ không cần một người mẹ vận hành chuẩn xác như một cái máy.

"Nữ cường nhân" và nỗi sợ lộ ra một vết rạn

Phương, 39 tuổi, giám đốc dự án của một công ty công nghệ, lại là nạn nhân của áp lực năng suất theo một cách khác. Chị là người tiên phong ứng dụng AI vào công việc. Giờ đây, thay vì mất cả ngày làm báo cáo, Phương chỉ cần vài phút để tổng hợp số liệu. Chị có thể xử lý khối lượng công việc gấp đôi ngày trước mà không cần tuyển thêm người.

Nhưng sự tiện lợi đó đi kèm với một cái giá rất đắt. Khi công việc được tối ưu hóa, sếp và đối tác cũng kỳ vọng Phương phải phản hồi tin nhắn 24/7 và đưa ra giải pháp ngay lập tức. Câu nói: "Việc này dùng AI xử lý tí là xong mà" trở thành một áp lực vô hình đè nặng lên vai chị.

Tuần trước, Phương bị một trận sốt virus hành hạ, hai mắt trũng sâu và toàn thân rã rời. Đúng lúc đó, công ty có cuộc họp khẩn với đối tác nước ngoài qua Zoom. Thay vì xin nghỉ, Phương uống thuốc hạ sốt, dặm một lớp phấn thật dày để che đi gương mặt hốc hác, bật camera và dùng phần mềm AI để tóm tắt tài liệu, trả lời đối tác bằng những câu chữ "chuẩn chỉnh, lịch thiệp".

Suốt hai tiếng đồng hồ, Phương ngồi thẳng lưng trước màn hình, mỉm cười chuyên nghiệp trong khi mồ hôi lạnh vã ra sau lưng. Chị sợ rằng nếu mình lùi lại một bước, lộ ra một chút mệt mỏi, người ta sẽ nghĩ chị yếu kém, bởi "việc đã có công nghệ gánh bớt rồi, có gì mà mệt". Phương dùng chính năng suất của công nghệ để siết chặt chiếc gông cùm lên cổ mình. Chị không cho phép bản thân được ốm, được yếu đuối, vì trong mắt mọi người, chị đã có một "trợ lý ảo" vạn năng hỗ trợ. Chị đang sống một cuộc đời bóng bẩy trên màn hình, nhưng kiệt quệ ở đời thực.

Bước ra khỏi chiếc lồng kính mang tên "hoàn hảo"

Nỗi sợ lớn nhất của phụ nữ thời đại số không còn là việc bị máy móc thay thế, mà là nỗi sợ mình không đủ hoàn hảo khi mọi thứ xung quanh đã được công nghệ tối ưu. Để cứu lấy mình trước khi chạm đáy kiệt sức, phụ nữ cần học cách thiết lập lại ranh giới:

Tư duy "Đủ tốt" thay vì "Hoàn hảo": Hãy chấp nhận rằng cuộc sống luôn có những khoảng lộn xộn. Một bữa tối nấu vội bằng mì tôm nhưng tràn ngập tiếng cười vẫn tốt hơn một đĩa cá hồi chuẩn dinh dưỡng nhưng người mẹ thì cau có, áp lực. Đừng để các chỉ số của ứng dụng định đoạt hạnh phúc của gia đình bạn.

Ngắt kết nối để tái tạo: Hãy can đảm tắt các thông báo ứng dụng sau 8 giờ tối. Hãy cho phép mình được từ chối những cuộc gọi không gấp, gập máy tính lại và đối diện với sự im lặng. Công nghệ hoạt động không ngừng nghỉ, nhưng con người thì cần những khoảng nghỉ để sạc lại năng lượng.

Can đảm thể hiện sự tổn thương: Đừng ngại nói với sếp rằng bạn đang mệt và cần nghỉ ngơi, đừng ngại thừa nhận với chồng rằng bạn đang quá tải. Việc bạn có các công cụ thông minh không có nghĩa là bạn không biết mệt. Thể hiện sự yếu đuối không phải là thất bại, mà là cách để bạn giữ lại phần "người" trước sự lạnh lùng của máy móc.

Hiếu An

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/phu-nu-kiet-suc-voi-bay-dam-dang-thoi-cong-nghe-so-238260520115135304.htm