Phúc âm và... Phúc âm buồn

3 giờ trướcBài gốc

Trịnh Công Sơn. Tranh: Đinh Cường

Người hát nhạc Trịnh hay nhất là ai?", câu hỏi ấy, tự mỗi người đã có sẵn câu trả lời ở trong đầu, không nhất thiết cứ phải nói ra. Mặc dù không nói ra nhưng ai nấy đều ngầm hiểu với nhau rằng - Khánh Ly! Khánh Ly hát nhạc Trịnh thì nhạc Trịnh mới đúng nhạc Trịnh, mới ra chất của Trịnh Công Sơn. Nhạc Trịnh, với Khánh Ly, không phải để hát, kiểu xử lý những kỹ thuật thanh nhạc - đúng note nhạc, đủ âm sắc, rõ chữ. Khánh Ly mượn ca khúc của Trịnh Công Sơn để thở, để sống, để trải những ẩn ức nghiệm sinh, để vượt qua những đắng đau phận mình. "Số mệnh đã kết hợp nhạc của ông Trịnh Công Sơn với đời sống của tôi, cũng giống như những nhạc sĩ khác đã tìm được cho mình một giọng ca trở thành tri âm tri kỷ, biết tiếng biết lòng để đi với nhau suốt cả cuộc đời", ca sĩ Khánh Ly tâm sự.

Bằng chất giọng liêu trai thiên phú, Khánh Ly đã hát nhạc Trịnh đầy nội lực, cùng sự sâu sắc ít người bì kịp. Khánh Ly còn đổi cả ca từ trong ca khúc của Trịnh Công Sơn. Theo như chia sẻ của Khánh Ly: Trong nhiều ca khúc Trịnh Công Sơn viết ở Đà Lạt có "Phúc âm buồn". Ban đầu, Trịnh Công Sơn đặt tựa ca khúc này chỉ có hai chữ: "Phúc âm". Trịnh Công Sơn là người tập nhạc cho Khánh Ly hát các bài hát của mình. Trịnh Công Sơn tập nhạc rất nghiêm, rất kỹ: phải hát như thế này, phải thể hiện đúng như thế kia... Nhưng vì là người tinh nghịch, trong lúc tập nhạc, Khánh Ly đã tự lấy bút viết thêm chữ "buồn" ở đằng sau ca khúc "Phúc âm". Nhờ sự tinh nghịch của Khánh Ly mà Trịnh Công Sơn có ca khúc "Phúc âm buồn". "Lạ là ông Trịnh Công Sơn không la. Đến khi phát hành, ông Trịnh Công Sơn giữ luôn "Phúc âm buồn", ca sĩ Khánh Ly nhớ lại. Ca sĩ Khánh Ly cho biết thêm: "Sau này, tôi còn đổi nhạc nhiều bài hát của ông Trịnh Công Sơn. Tôi đổi nhạc của ông Trịnh Công Sơn không phải vì tôi giỏi. Tôi hát trật nghe cũng được nên ông Trịnh Công Sơn không la".

Nói lý do thêm chữ "buồn" vào đằng sau ca khúc "Phúc âm" của Trịnh Công Sơn, Khánh Ly ngắn gọn: "(...), thấy giai điệu buồn quá(!)". Nghệ thuật đôi khi là vậy! Nó thường có những khoảng mở đủ rộng để người trong cuộc chợt giật mình nhận ra sự chưa hoàn chỉnh của mình, qua đó giúp người ngoài cuộc thốt nhiên trở thành người đồng sáng tạo. "Phúc âm" + "buồn" là một ví dụ về khoảng mở trong nghệ thuật. Khánh Ly đem tính từ "buồn" kết hợp với danh từ "Phúc âm" của Trịnh Công Sơn, vô hình trung, đã tạo ra một cụm danh từ chưa từng có trong tiền lệ ngôn ngữ tiếng Việt - Phúc âm buồn. Sự kết hợp này khiến cho cấu trúc ngữ nghĩa của "Phúc âm" bị phá vỡ, mở ra một trường nghĩa mới - trường nghĩa mang tính hiện sinh. "Phúc âm" - nguyên nghĩa vẫn là tin mừng - nhưng vì có tính từ "buồn" bổ nghĩa ở phía sau nên sắc thái từ đã đổi khác, kéo theo thái độ tiếp nhận của người nghe về ơn cứu rỗi cũng khác. Người nghe khi nghe phúc âm không còn là sự hân hoan nữa mà lặng trầm, ray rứt, đổ vỡ. Nhịp câu cũng chuyển từ cao xuống thấp "phúc - âm - buồn", tạo cảm giác rơi - nặng - dư vang. "Phúc âm buồn" buộc người nghe phải ngừng lại để nghĩ.

"Tôi đổi nhạc của ông Trịnh Công Sơn không phải vì mình giỏi", ca sĩ Khánh Ly xác quyết. Tất nhiên là thế! Nhưng qua sự việc trên, Khánh Ly đã hé mở cho chúng ta thấy một chiều kích nữa của Trịnh Công Sơn - khả năng dung chứa tri thức từ người khác để không ngừng hoàn thiện chính mình.

Trịnh Chu

Danh ca Khánh Ly (thứ 2 từ trái sang) cùng vợ chồng ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh và ca sĩ Quang Thành (ngoài cùng bên phải) đến nghĩa trang Chùa Quảng Bình - Gò Dưa (TP Hồ Chí Minh) thắp hương viếng mộ nhạc sĩ Trịnh Công Sơn mồng 7 Tết Bính Ngọ. (Ảnh: MTG)

Được biết, hôm nay (28-2), danh ca Khánh Ly sẽ có mặt tại Huế để tham dự chương trình nghệ thuật Chiều trên quê hương tôi, diễn ra lúc 16 giờ 30 tại Công viên Trịnh Công Sơn, TP Huế. Chương trình có sự tham gia của các ca sĩ Quang Thành, Đức Tuấn, Hà Lê, Tấn Sơn, Giang Trang, Quỳnh Phạm. Chương trình mở cửa phục vụ công chúng và không bán vé.

T.H

Nguồn CAĐN : https://cadn.com.vn/phuc-am-va-phuc-am-buon-post337440.html