Phúc Sơn gìn giữ sức sống của đền Đức Chầu Bà

3 giờ trướcBài gốc

Gắn kết người làng, người xa quê

Đội tế thực hiện nghi lễ trong ngày chính lễ húy nhật Đức Chầu Bà ở xã Phúc Sơn. Ảnh: Kim Nhuệ

Ngày 29-3 (tức 11 tháng 2 năm Bính Ngọ), tại đền Đức Chầu Bà, khói hương bảng lảng trong không gian trang nghiêm của nghi thức tế yết. Trong sân đền, người dân tề tựu đông đủ; người lớn tuổi lo việc lễ, lớp trẻ phụ giúp chuẩn bị cỗ bàn; nhiều người con xa quê cũng thu xếp trở về dự ngày chính lễ của làng. Sau phần nghi lễ là chương trình văn nghệ, tạo nên không khí vừa thành kính, vừa ấm cúng.

Với người dân Phúc Lâm, ngày húy nhật Đức Chầu Bà không chỉ là một ngày lễ tín ngưỡng thường niên, mà còn là dịp gặp gỡ, cùng lo việc chung, cùng nhắc nhớ về ngôi đền đã gắn bó với đời sống làng xóm qua nhiều thế hệ.

Nghi thức tế lễ được thực hiện trang nghiêm tại đền Đức Chầu Bà. Ảnh: Kim Nhuệ

Thủ từ Vương Thị Đông cho biết, điều khiến bà con nơi đây luôn tự hào là ngôi đền vẫn được gìn giữ, hương khói, lễ tiết không đứt đoạn qua năm tháng. Nhiều năm nay, dù cuộc sống đổi thay, người dân trong thôn vẫn giữ nếp cùng nhau lo ngày giỗ Bà; người có của góp của, người có công góp công, ai thu xếp được đều muốn về đền trong ngày chính lễ.

Chính sự tự nguyện ấy làm nên sức sống đặc biệt của đền Bà. Từ việc chuẩn bị mâm lễ, dọn sân đền đến giữ gìn nền nếp trong ngày húy nhật, người dân đã thể hiện tình cảm sâu nặng với di tích của làng mình. Trong dòng người về đền hôm nay có cả những người sinh sống, làm ăn xa quê, nhưng đến ngày này vẫn trở về như một cách nối lại sợi dây gắn bó với quê hương, nguồn cội.

Sau nghi lễ, người dân thôn Phúc Lâm vào lễ tại đền Đức Chầu Bà tưởng nhớ ân đức tiền nhân. Ảnh: Kim Nhuệ

Đền Đức Chầu Bà còn được người dân gọi là đền Nhà Bà, thờ Quế Hoa công chúa, húy Ngọc Minh. Với bia đá niên đại Bảo Đại 12 còn lưu giữ tại di tích, có thể khẳng định đền muộn nhất được khởi dựng từ năm 1937. Hằng năm, đền có lễ vía ngày 12-2 âm lịch; 13-2 âm lịch là ngày giỗ 6 cụ Hậu; trong lễ cúng vẫn lưu giữ một số lệ thức truyền thống, trong đó có hèm thờ “cá thiểu”.

Ông Đàm Trọng Lâm, Trưởng ban Quản lý di tích lịch sử đền Bà thôn Phúc Lâm cho biết, cùng với việc thờ phụng Đức Chầu Bà, người dân nơi đây luôn tưởng nhớ công đức của 6 cụ Hậu - những người đã hiến điền, góp tiền dựng đền thờ Bà. Qua nhiều giai đoạn, nhân dân địa phương đã nhiều lần chung sức tu sửa, tôn tạo ngôi đền. Điều đáng quý là từ việc hương khói thường ngày đến những đợt chỉnh trang, người dân đều thể hiện rõ trách nhiệm với di tích của làng.

Từ sức sống cộng đồng đến trách nhiệm gìn giữ di tích

Bia đá tại đền Đức Chầu Bà, một di vật gắn với lịch sử di tích. Ảnh: Kim Nhuệ

Trưởng thôn Phúc Lâm Nguyễn Văn Cương cho rằng, giá trị của đền Đức Chầu Bà không chỉ nằm ở khía cạnh tín ngưỡng, mà còn ở chỗ đây là một phần quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân địa phương. Nhiều thế hệ người dân đã lớn lên cùng ngôi đền, cùng những ngày lễ, ngày giỗ, cùng ý thức giữ gìn không gian văn hóa chung của làng.

Không chỉ là nơi thực hành tín ngưỡng, đền còn lưu giữ những lớp trầm tích lịch sử đáng trân trọng. Đền Đức Chầu Bà là nơi thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên của xã Phúc Lâm cũ với 4 đảng viên vào ngày 3-9-1947; đồng thời là nơi sơ tán, nơi hoạt động của du kích trong kháng chiến. Chính sự đan xen giữa giá trị tín ngưỡng, giá trị lịch sử và ký ức cộng đồng đã tạo nên chiều sâu riêng có cho di tích này.

Người dân thôn Phúc Lâm trong không gian đền Đức Chầu Bà - di tích gắn bó với đời sống văn hóa tín ngưỡng của cộng đồng nhiều đời nay. Ảnh: Kim Nhuệ

Theo ông Nguyễn Văn Cương, trong đời sống hôm nay, đền vẫn tiếp tục phát huy vai trò gắn kết cộng đồng. Mỗi dịp lễ, giỗ, người dân lại có dịp gặp gỡ, cùng lo việc làng, qua đó giữ gìn và trao truyền nếp sống văn hóa từ thế hệ này sang thế hệ khác. Tuy nhiên, việc quản lý, trông nom và phát huy giá trị di tích cũng đặt ra những yêu cầu mới, nhất là khi nhu cầu chỉnh trang, bảo tồn ngày càng rõ hơn, trong khi nguồn lực ở cơ sở còn hạn chế.

Chủ tịch UBND xã Phúc Sơn Trần Xuân Hải cho biết, đền Đức Chầu Bà đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố năm 2023. Triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TƯ của Bộ Chính trị, xã Phúc Sơn xác định bảo tồn, phát huy giá trị di tích không chỉ là gìn giữ một không gian thờ tự, mà còn là gìn giữ bản sắc văn hóa, bồi đắp đời sống tinh thần, củng cố sức mạnh cộng đồng từ cơ sở. Theo đồng chí Trần Xuân Hải, xã đang kiểm tra, đánh giá chất lượng di tích để bố trí kinh phí hoặc đề xuất hỗ trợ kinh phí tu sửa, từng bước giữ gìn và phát huy tốt hơn giá trị của đền Đức Chầu Bà trong đời sống hôm nay.

Người dân thôn Phúc Lâm, xã Phúc Sơn cùng nhau chuẩn bị cỗ trong ngày chính lễ húy nhật Đức Chầu Bà. Ảnh: Kim Nhuệ

Ngày húy nhật Đức Chầu Bà rồi sẽ khép lại, nhưng điều đọng lại không chỉ là khói hương, tế lễ hay một cuộc hội tụ của người làng. Điều đọng lại là một ngôi đền vẫn còn ở trong lòng dân. Và chừng nào mạch nối ấy còn được giữ, di sản sẽ không chỉ được gìn giữ trong ký ức hay hiện diện trong đời sống hôm nay, mà còn trở thành nguồn lực tinh thần, bồi đắp sức mạnh nội sinh từ cộng đồng - điều đang được đặt ra ngày càng rõ trong yêu cầu phát triển văn hóa từ cơ sở.

Kim Nhuệ

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/phuc-son-gin-giu-suc-song-cua-den-duc-chau-ba-741962.html