Qua rà soát, hầu hết các cơ sở bột, bún, bánh đều sản xuất trên diện tích đất ở của gia đình, sử dụng nước giếng khoan và nằm xen kẽ trong khu dân cư. Do đặc tính là nước ngâm gạo, xay bột đã lên men chua, hàm lượng bột, hữu cơ cao, sau khi chảy ra ngoài môi trường phân hủy gây mùi khó chịu và ô nhiễm nguồn nước tiếp nhận. Đặc biệt, trước thời điểm bị tạm dừng hoạt động (tháng 4/2025), nguyên nhân gây gia tăng ô nhiễm đến từ số lượng hộ làm bột, bún, bánh ngày càng tăng, chất thải chưa được xử lý, mặt bằng sản xuất còn thiếu, trong khi công nghệ sản xuất lạc hậu, hệ thống kênh mương, ao, hồ bị thu hẹp, một bộ phận người dân ý thức chưa cao…
Một cơ sở sản xuất bún trước thời điểm có quy định dừng sản xuất (trước tháng 4/2025).
Trước tình trạng ô nhiễm môi trường từ nguồn nước thải, tháng 4/2025, cơ quan chức năng đã chỉ đạo dừng sản xuất bột, bún, bánh đối với 100% cơ sở trên địa bàn. Song người dân địa phương mong muốn cơ quan có thẩm quyền sớm có hướng tháo gỡ để tiếp tục được sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế gia đình cũng như đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Tổ dân phố Tiền Ngoài có 484 hộ, với gần 2.000 nhân khẩu, trong đó có hơn 70 hộ trực tiếp làm nghề sản xuất bột, bún, bánh đã phải tạm dừng sản xuất từ tháng 4/2025 đến nay. Ông Dương Thế Hùng, một hộ sản xuất bún tại tổ dân phố Tiền Ngoài bày tỏ: “Gia đình tôi trước đây mỗi ngày sản xuất từ 5-7 tạ bún, đầu mối giao cho một số doanh nghiệp khu vực lân cận và tạo việc làm thường xuyên cho 4-5 lao động trong gia đình. Nhưng từ tháng 4/2025 do phải dừng sản xuất, gia đình gặp nhiều khó khăn”.
Ông Hoàng Viết Lượng, Tổ trưởng tổ dân phố Tiền Ngoài cho biết thêm: Bên cạnh hơn 70 hộ sản xuất trực tiếp trong tổ dân phố, nghề làm bún, bánh còn tạo việc làm cho hàng trăm lao động địa phương tham gia các công đoạn gián tiếp như vo gạo, xay bột, gói bột, bốc xếp hàng, lái xe… Từ khi các hộ dừng sản xuất, những người lao động trên cũng bị ảnh hưởng, đời sống gặp nhiều khó khăn. Nhất là những người hầu hết đã ở độ tuổi ngoài 40, 50 nên việc chuyển đổi nghề nghiệp không dễ dàng, vì vậy nguyện vọng của địa phương là được cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, triển khai cụ thể các quy định bảo vệ môi trường, xử lý nước thải để người dân có thể quay trở lại sản xuất.
Theo phản ánh, do nhu cầu sản xuất bột tăng đột biến, có cơ sở sản xuất đến 10-15 tấn bột/ngày dẫn đến nguồn nước thải bị quá tải, gây ô nhiễm môi trường. Cũng theo ý kiến của nhiều hộ dân, nếu chỉ sản xuất ở quy mô vừa phải hoặc chỉ sản xuất bún thì nguồn nước thải ít và khó có thể gây ô nhiễm diện rộng.
Thời gian qua, UBND phường Hạp Lĩnh thành lập đoàn kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật về bảo vệ môi trường đối với các cơ sở sản xuất bột, bún, bánh trên địa bàn, nhất là việc xử lý nước thải, khu vực sản xuất và các biện pháp bảo đảm an toàn môi trường. Chỉ đạo các biện pháp quyết liệt như niêm phong nhà xưởng, máy móc, trang thiết bị của các trường hợp vi phạm; lập biên bản xử phạt hành chính, có biện pháp mạnh đối với các trường hợp cố tình chống đối.
Ông Nguyễn Trung Thành, Phó Chủ tịch UBND phường Hạp Lĩnh cho biết, tại nhiều cuộc tiếp xúc cử tri, đối thoại với các tổ dân phố, trực tiếp là các cơ sở sản xuất bột, bún, bánh, cơ quan chức năng đã phổ biến, giải thích đầy đủ quy định của pháp luật, đồng thời tuyên truyền người dân chấp hành quy định về môi trường, bảo đảm xử lý dứt điểm, tránh nguy cơ tái gây ô nhiễm môi trường.
Bên cạnh đó, địa phương đã và đang tích cực triển khai các giải pháp để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong sản xuất bột, bún, bánh tại địa bàn như: Phối hợp với một số đơn vị tư vấn, hộ sản xuất bột, bún, bánh tham gia trình bày phương án bảo đảm môi trường đầy đủ tính pháp lý và kỹ thuật theo quy định. Theo UBND phường Hạp Lĩnh, hiện địa phương đã báo cáo UBND tỉnh cùng các cơ quan chức năng của tỉnh về thực trạng các cơ sở sản xuất bột, bún, bánh tại địa phương để có hướng giải quyết hợp lý trong thời gian tới.
Bài, ảnh: Xuân Me