Cuối tuần qua, sau khi Mỹ tuyên bố áp thuế 10% và có thể nâng lên 25% đối với hàng nhập khẩu từ 8 nước châu Âu, gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan, liên quan đến vấn đề Greenland, nhiều chính trị gia châu Âu đã phát tín hiệu phản ứng kinh tế.
Ông Trump dọa đánh thuế, EU tính nước cờ ‘đánh vào tiền’. Ảnh: Reuters
Trong đó, Pháp đề nghị EU xem xét kích hoạt “công cụ chống cưỡng ép” (Anti-Coercion Instrument - ACI), một cơ chế chưa từng được sử dụng, cho phép khối này không chỉ đáp trả bằng thuế quan mà còn siết đầu tư, mua sắm công và bảo hộ sở hữu trí tuệ.
ACI thường được coi là “đòn mạnh” trong kho chính sách của EU để đối phó với các đối tác gây sức ép. Tuy vậy, theo giới phân tích, nếu căng thẳng với Mỹ leo thang, đây vẫn chưa phải là công cụ có sức răn đe lớn nhất mà EU đang nắm giữ.
Theo ông George Saravelos, Trưởng bộ phận nghiên cứu ngoại hối của Deutsche Bank, điểm dễ tổn thương nhất của Mỹ không nằm ở thương mại, mà ở mức độ phụ thuộc lớn vào dòng vốn từ châu Âu.
Ông cho rằng châu Âu không chỉ liên quan trực tiếp tới vấn đề Greenland, mà còn đang nắm giữ khối lượng rất lớn trái phiếu và tài sản tài chính của Mỹ.
Hiện EU là chủ nợ lớn nhất của nền kinh tế Mỹ. Trong bối cảnh thâm hụt thương mại và ngân sách kéo dài, Washington phải dựa vào dòng vốn nước ngoài, bằng phát hành thêm trái phiếu với phần lớn do nhà đầu tư nước ngoài mua vào.
Tính chung, các nước châu Âu đang nắm giữ khoảng 8.000 tỉ đô la Mỹ trái phiếu và cổ phiếu Mỹ, gần gấp đôi phần còn lại của thế giới cộng lại.
Theo ông Saravelos, trong bối cảnh trật tự địa kinh tế của phương Tây đang bị lung lay, việc châu Âu tiếp tục duy trì vai trò chủ nợ lớn của Mỹ là điều đáng đặt câu hỏi.
Ông cũng dẫn lại ví dụ mùa hè năm ngoái, khi căng thẳng thương mại gia tăng, các quỹ hưu trí Đan Mạch đã chủ động giảm nắm giữ tài sản bằng đô la Mỹ và đưa vốn hồi hương, góp phần hình thành xu hướng “bán tài sản Mỹ”.
Việc châu Âu còn nắm giữ nhiều tài sản bằng đô la Mỹ khiến các căng thẳng gần đây có thể thúc đẩy nhà đầu tư EU giảm dần phụ thuộc vào đồng tiền này. Trong khi đó, đồng euro và krone Đan Mạch được dự báo chỉ chịu tác động hạn chế, nhờ sự đoàn kết chính trị trong nội bộ EU trước sức ép từ Washington.
EU có thêm lợi thế khi Mỹ tiến gần kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, thời điểm chính quyền ông Trump đặc biệt nhạy cảm với lạm phát và chi phí sinh hoạt. Biến động của dòng vốn quốc tế có thể ảnh hưởng trực tiếp tới lợi suất trái phiếu và kinh tế Mỹ.
“Trong bối cảnh vị thế đầu tư quốc tế ròng của Mỹ đang âm kỷ lục, sự phụ thuộc lẫn nhau về tài chính giữa châu Âu và Mỹ là rất lớn”, ông Saravelos nói, nhấn mạnh rằng việc tác động vào dòng vốn, hơn là thương mại, mới là yếu tố dễ gây xáo trộn nhất cho thị trường.
Dù vậy, giới phân tích cho rằng EU cần thận trọng trong cách đáp trả. Theo ông Neil Shearing, kinh tế trưởng Capital Economics, các mức thuế 10-25% mà ông Donald Trump đe dọa áp đặt chủ yếu mang tính biểu tượng chính trị và chỉ gây tác động kinh tế hạn chế, khiến GDP các nước NATO giảm khoảng 0,1-0,3% và lạm phát Mỹ tăng thêm 0,1-0,2%.
Theo các chuyên gia, tác động chính trị sẽ lớn hơn nhiều so với kinh tế và nếu leo thang thành chiến tranh thương mại, cả EU lẫn Mỹ đều chịu thiệt.
Trong bối cảnh EU coi chủ quyền Greenland là “lằn ranh đỏ”, còn Washington chưa nhượng bộ, phản ứng của châu Âu không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là phép thử về đoàn kết và vai trò chính trị của khối.
Theo Fortune, Reuters
Gia An