Quản lý mỹ phẩm: Pháp luật về mỹ phẩm cần dựa trên yêu cầu bảo vệ sức khỏe cộng đồng

2 giờ trướcBài gốc

Ông Cao Đăng Vinh, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật Dân sự - Kinh tế, Bộ Tư pháp

Đây là quan điểm của ông Cao Đăng Vinh, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự – kinh tế, Bộ Tư pháp. Theo đó, quản lý mỹ phẩm không đơn thuần là một lĩnh vực quản lý chuyên ngành của y tế mà còn là một cấu phần quan trọng của thể chế kinh tế thị trường hiện đại. Pháp luật về mỹ phẩm phải được thiết kế trên cơ sở hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Việc hoàn thiện pháp luật về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa không chỉ bảo vệ người tiêu dùng mà còn tạo nền tảng cho môi trường kinh doanh minh bạch, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững. Do đó, quản lý mỹ phẩm cần được nhìn nhận không chỉ ở góc độ thương mại mà còn ở góc độ bảo vệ sức khỏe và lợi ích xã hội.

Bảo vệ người tiêu dùng

Một trong những mục tiêu cốt lõi của pháp luật về quản lý mỹ phẩm chính là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng. Trong thực tế, người tiêu dùng thường ở vị trí yếu thế hơn so với doanh nghiệp về thông tin, khả năng kiểm soát chất lượng và khả năng tự bảo vệ mình trước các rủi ro tiềm ẩn từ sản phẩm.

Thị trường mỹ phẩm hiện nay phát triển rất nhanh, với hàng chục nghìn sản phẩm lưu hành, trong đó không ít sản phẩm nhập khẩu, xách tay, kinh doanh qua thương mại điện tử và mạng xã hội. Điều này khiến nguy cơ xuất hiện mỹ phẩm giả, mỹ phẩm kém chất lượng, mỹ phẩm không rõ nguồn gốc ngày càng gia tăng.

Ông Cao Đăng Vinh cho rằng, nếu khung pháp lý không đủ chặt chẽ và minh bạch, người tiêu dùng sẽ là đối tượng chịu rủi ro lớn nhất. Vì vậy, pháp luật về mỹ phẩm phải đặt yêu cầu an toàn, minh bạch thông tin và trách nhiệm của doanh nghiệp lên hàng đầu.

Các quy định về công bố sản phẩm, ghi nhãn, quảng cáo, truy xuất nguồn gốc, cũng như trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi sản phẩm gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng rõ ràng, dễ thực hiện nhưng không được buông lỏng.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, mỹ phẩm không chỉ lưu thông trong phạm vi quốc gia mà còn vượt qua biên giới. Việt Nam đã tham gia Hiệp định Mỹ phẩm ASEAN (ACD), đòi hỏi hệ thống pháp luật trong nước phải tiệm cận các tiêu chuẩn khu vực và quốc tế.

Ông Cao Đăng Vinh nhấn mạnh, nếu pháp luật về mỹ phẩm không hài hòa với chuẩn mực quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam sẽ gặp khó khi xuất khẩu, trong khi thị trường trong nước lại dễ trở thành nơi tiêu thụ mỹ phẩm kém chất lượng từ bên ngoài.

Khung pháp lý không đủ chặt chẽ và minh bạch, người tiêu dùng sẽ là đối tượng chịu rủi ro lớn nhất. Ảnh minh họa

Do đó, việc nội luật hóa các cam kết quốc tế, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, danh mục chất cấm, chất hạn chế sử dụng trong mỹ phẩm, cũng như tăng cường cơ chế hậu kiểm là yêu cầu mang tính chiến lược, không chỉ phục vụ quản lý mà còn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Gỡ "nút thắt" pháp lý

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, song theo ông Cao Đăng Vinh, thực tiễn quản lý mỹ phẩm hiện nay vẫn còn không ít bất cập, đặc biệt là trong khâu tổ chức thực thi pháp luật.

Một trong những vấn đề nổi bật là sự chồng chéo trong phân công, phân cấp quản lý giữa các cơ quan nhà nước. Mỹ phẩm vừa chịu sự quản lý của ngành y tế, vừa liên quan đến công thương, hải quan, quản lý thị trường, thậm chí cả thông tin – truyền thông trong quản lý quảng cáo. Điều này nếu không được phối hợp nhịp nhàng sẽ dẫn tới tình trạng "nhiều cửa, nhiều khóa", gây khó cho doanh nghiệp và làm giảm hiệu quả quản lý.

Bên cạnh đó, ông Cao Đăng Vinh cho rằng, một số quy định pháp luật về mỹ phẩm hiện nay vẫn còn mang tính thủ tục hành chính nhiều hơn là quản lý rủi ro. Trong khi đó, xu hướng quản lý hiện đại trên thế giới là chuyển mạnh từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", từ kiểm soát hình thức sang kiểm soát thực chất, từ can thiệp sâu vào hoạt động doanh nghiệp sang giám sát dựa trên trách nhiệm tự công bố, tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp.

Theo ông, cơ chế tự công bố mỹ phẩm là bước tiến quan trọng, phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, cơ chế này chỉ thực sự hiệu quả khi đi kèm với hệ thống hậu kiểm nghiêm minh và chế tài đủ sức răn đe.

"Không thể để cơ chế thông thoáng trở thành kẽ hở cho hành vi gian dối, vi phạm pháp luật. Doanh nghiệp được tạo điều kiện thuận lợi nhưng phải chịu trách nhiệm đầy đủ về sản phẩm của mình"- ông Cao Đăng Vinh nhấn mạnh.

Ngoài ra, sự bùng nổ của thương mại điện tử và kinh doanh mỹ phẩm trên nền tảng số cũng đặt ra nhiều thách thức mới cho quản lý nhà nước. Không ít sản phẩm được quảng cáo, bán hàng tràn lan trên mạng xã hội, livestream, sàn thương mại điện tử mà không rõ nguồn gốc, không thực hiện công bố, thậm chí quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng như "thuốc chữa bệnh".

Mỹ phẩm chịu sự quản lý của ngành y tế, công thương, hải quan, quản lý thị trường. Ảnh minh họa

Theo ông Cao Đăng Vinh, pháp luật về mỹ phẩm cần sớm được rà soát, bổ sung để theo kịp thực tiễn này, trong đó làm rõ trách nhiệm của các nền tảng trung gian, sàn thương mại điện tử trong kiểm soát chất lượng hàng hóa, thông tin quảng cáo và bảo vệ người tiêu dùng.

Hướng tới một khung pháp luật hiện đại, đồng bộ và khả thi

Nhìn về tương lai, ông Cao Đăng Vinh cho rằng, nhiệm vụ trọng tâm của việc hoàn thiện pháp luật về quản lý mỹ phẩm là xây dựng được một hệ thống pháp luật hiện đại, đồng bộ và khả thi, phù hợp với yêu cầu phát triển của thị trường và hội nhập quốc tế.

Theo đó, cần đặc biệt chú trọng ba vấn đề lớn. Thứ nhất, bảo đảm tính thống nhất, không chồng chéo giữa các văn bản pháp luật liên quan đến mỹ phẩm, từ luật, nghị định đến thông tư hướng dẫn. Thứ hai, nâng cao tính ổn định và dự báo của pháp luật, giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn, tránh tình trạng thay đổi chính sách đột ngột gây xáo trộn thị trường. Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý mỹ phẩm, từ công bố sản phẩm, cấp số tiếp nhận đến giám sát lưu thông và xử lý vi phạm.

Bên cạnh đó, theo ông Cao Đăng Vinh, pháp luật chỉ thực sự có giá trị khi đi vào cuộc sống. Vì vậy, cùng với việc hoàn thiện quy định, cần đặc biệt quan tâm đến khâu tổ chức thực thi, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, tăng cường thanh tra, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, tránh hình thức, dàn trải.

"Quản lý mỹ phẩm hiệu quả không chỉ là siết chặt hay nới lỏng, mà quan trọng hơn là quản lý đúng và quản lý trúng"- ông Cao Đăng Vinh nhấn mạnh.

Trong bối cảnh nhu cầu làm đẹp ngày càng gia tăng, thị trường mỹ phẩm còn nhiều dư địa phát triển, việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật về quản lý mỹ phẩm vì thế không chỉ nhằm bảo vệ người tiêu dùng, mà còn là nền tảng để hình thành một ngành công nghiệp mỹ phẩm Việt Nam phát triển bền vững, có năng lực cạnh tranh và vị thế xứng đáng trên thị trường khu vực và quốc tế.

Thành Nam

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/quan-ly-my-pham-phap-luat-ve-my-pham-can-dua-tren-yeu-cau-bao-ve-suc-khoe-cong-dong-23826012709271651.htm