Quản lý thị trường thuốc qua kê đơn thuốc điện tử

4 giờ trướcBài gốc

Phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai đã có cuộc trao đổi với Thạc sĩ NGUYỄN HỮU TRỌNG, Tổng Thư ký Hội Tin học y tế Việt Nam (Bộ Y tế) xung quanh vấn đề này.

Không khó khăn khi triển khai kê đơn thuốc điện tử

* Thực trạng triển khai KĐTĐT tại Việt Nam hiện nay ra sao, thưa ông?

Thạc sĩ Nguyễn Hữu Trọng, Tổng Thư ký Hội Tin học y tế Việt Nam (Bộ Y tế). Ảnh: Hạnh Dung

- KĐTĐT hiện đã trở thành yêu cầu bắt buộc, được quy định rõ trong Luật Khám bệnh, chữa bệnh; các nghị quyết của Đảng, Bộ Chính trị và nhiều văn bản pháp lý của Bộ Y tế. Đối với khối y tế công lập và các bệnh viện, phòng khám đa khoa, việc triển khai KĐTĐT khá thuận lợi vì hầu hết đã có hệ thống phần mềm quản lý bệnh viện (HIS), phần mềm liên thông bảo hiểm y tế. Khi Bộ Y tế triển khai hệ thống đơn thuốc điện tử quốc gia, các đơn vị chỉ cần kết nối, chỉnh sửa một lần là có thể áp dụng cho toàn bộ hệ thống.

Với khối y tế tư nhân, đây là một bước chuyển đổi quan trọng, buộc các cơ sở phải sử dụng phần mềm để kê đơn. Tuy nhiên, đây không phải điều gì quá mới trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Hội Tin học y tế Việt Nam cũng đã vận động nhiều đơn vị cung cấp phần mềm hỗ trợ miễn phí cho các phòng khám, nhà thuốc, giúp giảm áp lực tài chính. Có thể khẳng định, đến thời điểm này, chúng ta không thiếu phần mềm, không thiếu giải pháp công nghệ, cũng không thiếu nguồn lực triển khai. Vấn đề lớn nhất là tiến độ và ý thức thực hiện của các cơ sở.

* Ông có thể phân tích rõ hơn mối liên hệ giữa việc bán thuốc không theo đơn và tình trạng kháng thuốc kháng sinh?

- Kháng thuốc kháng sinh tại Việt Nam đang ở mức báo động và đã gây ra những hệ quả rất nghiêm trọng. Trước hết là làm gia tăng chi phí điều trị cho người bệnh. Có những trường hợp khi vào viện, các loại kháng sinh thông thường không còn hiệu quả, buộc phải sử dụng kháng sinh thế hệ cao hơn, làm kéo dài thời gian nằm viện, thậm chí phải thở máy. Nguy hiểm hơn, tại một số bệnh viện tuyến cuối đã ghi nhận các trường hợp tử vong do nhiễm trùng cơ hội, nguyên nhân không phải do bệnh lý ban đầu mà do vi khuẩn đã kháng thuốc. Đây là hậu quả trực tiếp của việc sử dụng kháng sinh bừa bãi trong cộng đồng.

Việc bán thuốc tràn lan có 2 biểu hiện chính. Một là, các phòng khám không có chức năng bán thuốc nhưng vẫn bán, thuốc không rõ nguồn gốc, điều kiện bảo quản không đảm bảo. Hai là, tại các nhà thuốc, dược sĩ bán thuốc kháng sinh theo “kinh nghiệm”, không có đơn, không thăm khám, không chẩn đoán chính xác hoặc sử dụng “đơn thuốc trên mạng”. Trong khi đó, mỗi bệnh nhân có tình trạng bệnh khác nhau, không thể áp dụng một đơn thuốc cho tất cả bệnh nhân. Chính những thực hành này đã và đang thúc đẩy tình trạng kháng thuốc.

Những lợi ích nổi bật của kê đơn thuốc điện tử

* Vậy KĐTĐT mang lại những lợi ích gì cho bác sĩ, cơ quan quản lý và người dân, thưa ông?

- Lợi ích lớn nhất của KĐTĐT là tính minh bạch. Trước đây, với đơn thuốc viết tay, rất khó xác minh tính hợp lệ, không biết đơn đã được bán hay chưa, còn hiệu lực hay không. Còn với đơn thuốc điện tử, mọi thông tin đều được cập nhật theo thời gian thực.

Thứ hai là nâng cao hiệu quả quản lý hành nghề. Cơ quan quản lý có thể biết rõ đơn thuốc do ai kê, kê vào thời điểm nào, từ đó hạn chế tình trạng mượn chứng chỉ hành nghề hoặc kê đơn thuốc ngoài thời gian, địa điểm cho phép.

Tính đến nay, Ðồng Nai có gần 1 ngàn cơ sở khám, chữa bệnh/hơn 2,3 ngàn cơ sở khám, chữa bệnh đã tiến hành khai báo và được cấp mã liên thông KÐTÐT. Tổng số bác sĩ đã khai báo và được cấp mã định danh kết nối liên thông trên hệ thống là hơn 3,7 ngàn người.

Đối với nhà thuốc, hệ thống giúp tránh việc bán thuốc cho đơn đã hết hạn hoặc đã được bán trước đó. Khi dữ liệu đơn thuốc điện tử được liên thông với các hệ thống quản lý thuế, quản lý lưu thông thuốc, thị trường thuốc sẽ dần được siết chặt, hạn chế các hành vi vi phạm và ngăn ngừa tình trạng kháng thuốc kháng sinh đang ở mức đáng báo động.

Về phía người dân sẽ có rất nhiều lợi ích. Đó là không lo mất đơn thuốc, có thể tra cứu lại lịch sử dùng thuốc, được nhắc lịch uống thuốc, thậm chí giám sát ngược lại việc kê đơn của bác sĩ. Đây là cơ chế giám sát 2 chiều rất quan trọng.

Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất thực hiện kê đơn thuốc điện tử và liên thông lên hệ thống Đơn thuốc quốc gia. Ảnh: Hạnh Dung

* Với những cơ sở chưa nghiêm túc chấp hành các quy định về KĐTĐT thì bị xử phạt ra sao, thưa ông?

- Theo quy định, từ ngày 1-1-2026, 100% cơ sở khám, chữa bệnh và nhà thuốc trên toàn quốc phải thực hiện KĐTĐT và bán thuốc theo đơn. Các chế tài đã được quy định tại Nghị định số 117/2020/NĐ-CP, ngày 28-9-2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế và các nghị định liên quan. Cụ thể, cơ sở khám, chữa bệnh vi phạm có thể bị phạt từ 3 triệu đồng trở lên cho lần đầu; nhà thuốc vi phạm có thể bị phạt tối thiểu 10 triệu đồng, tùy mức độ còn có thể bị xử phạt nặng hơn, thậm chí thu hồi giấy phép. Thực tế cho thấy, chỉ khi việc xử phạt được thực hiện nghiêm túc thì việc chấp hành mới đi vào nền nếp.

* Trân trọng cảm ơn ông!

Hạnh Dung (thực hiện)

Nguồn Đồng Nai : https://baodongnai.com.vn/xa-hoi/y-te/202601/quan-ly-thi-truong-thuoc-qua-ke-don-thuoc-dien-tu-d430824/