Mới giải ngân hơn 7% tổng vốn đầu tư
Ghi nhận tại các công trình, dự án trọng điểm của tỉnh Quảng Ngãi cho thấy, công trường khá vắng sau những biến động của giá dầu. Số khác vướng mặt bằng khiến nhà thầu khó khăn trong tiếp cận công địa bố trí máy móc, nhân lực.
Công trường dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi nhiều vị trí vắng thiết bị, nhân công làm việc.
Tại dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi, đoạn từ phường Trương Quang Trọng đến xã Bình Sơn, ở nhiều vị trí trên tuyến, nhà thầu bố trí máy móc, vật tư trên công trường, song mọi thứ im lìm.
Tại khu vực thi công cầu vượt tỉnh lộ 621, công trường có thiết bị nhưng dường như không hoạt động, lác đác vài công nhân đi lại. Ở mố cầu phía Nam, các công nhân đan sắt hạng mục cọc khoan nhồi.
Không khí tại dự án đường Thạch Bích - Tịnh Phong còn ảm đạm hơn khi mặt bằng chưa thông, công trường dự án vốn gần 700 tỷ đồng vẫn trong tình trạng chỗ làm cầm chừng, nơi "đóng băng".
Tương tự, ở khu vực phía Tây (tỉnh Kon Tum cũ), nhiều dự án chậm tiến độ kéo dài. Có dự án theo kế hoạch về đích năm 2025 nhưng đến nay mới thi công đạt khoảng 40%. Có dự án gần như dừng hoạt động vì thiết kế biện pháp thi công chưa phù hợp thực tiễn.
Đơn cử, dự án cầu và đường hai đầu cầu từ bến du lịch xã Ia Chim đến xã Ya Ly (Quảng Ngãi), tổng vốn gần 170 tỷ đồng, khởi công tháng 9/2022, dự kiến hoàn thành cuối năm 2025. Song, đến nay, công trình trọng điểm này vẫn "treo" khi hạng mục chính là phần cầu chỉ thi công được hai mố cầu, riêng 5 trụ ở giữa lòng hồ thủy điện vẫn "đứng hình".
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây các công trình giao thông, dân dụng và công nghiệp tỉnh Quảng Ngãi, nguyên nhân dự án chưa bứt tốc vì chậm bàn giao mặt bằng. Riêng hạng mục cầu, sau khi Nhà máy Thủy điện Ia Ly hoàn thành mở rộng và đưa vào vận hành cuối năm 2024, chế độ điều tiết nước trong lòng hồ biến động lớn.
Dự án cầu và đường hai đầu cầu từ bến du lịch xã Ia Chim đến xã Ya Ly "dậm chân tại chỗ" bất chấp tiến độ chậm trễ.
Trong năm 2025, mực nước thực tế luôn cao hơn thiết kế từ gần 6 - 12m, có thời điểm vượt khoảng 17m so với cao trình đáy bệ trụ cầu. Mực nước duy trì ở mức cao khiến các giải pháp thi công dưới nước đã được phê duyệt không còn khả thi.
Việc huy động thiết bị, tổ chức thi công trong điều kiện này tiềm ẩn rủi ro cao, buộc nhà thầu phải giãn tiến độ để đảm bảo an toàn. Suốt nhiều tháng qua, công trường gần như "án binh bất động", không phát sinh thêm khối lượng thi công đáng kể.
Để đảm bảo điều kiện thi công, chủ đầu tư đưa ra hai phương án. Phương án 1 là giữ nguyên sơ đồ cầu 7 nhịp, tổng chiều dài 339m, nhưng chuyển móng trụ từ đài thấp sang đài cao để thích ứng với mực nước dâng. Phương án 2 là điều chỉnh thành cầu 8 nhịp, vẫn dài 339m, các trụ chính đều sử dụng móng đài cao.
Ông Nguyễn Văn Trọng, Giám đốc Sở Tài chính Quảng Ngãi cho biết, năm 2026, địa phương được Trung ương giao 7.316 tỷ đồng (vốn ngân sách địa phương chiếm 5.862 tỷ đồng, còn lại 1.454 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương).
Đến nay, các chủ đầu tư mới giải ngân khoảng 541 tỷ đồng, tương đương 7,4% kế hoạch vốn được giao. Nếu loại trừ phần vốn ngân sách Trung ương mới được phân bổ để thực hiện dự án xây dựng trường liên cấp tại các xã biên giới, tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 8%.
Giải pháp để Quảng Ngãi về đích giải ngân vốn đầu tư công
Chia sẻ với PV Báo Xây dựng, nhiều chủ đầu tư cho hay, các dự án chuyển tiếp đang tập trung thi công để hoàn ứng khối lượng đã tạm ứng thuộc kế hoạch năm 2025. Nhiều dự án chưa được cấp có thẩm quyền cho phép gia hạn thời gian thực hiện sang năm 2026 nên chưa đủ cơ sở pháp lý để triển khai giải ngân theo kế hoạch vốn năm nay.
Vướng mắc mặt bằng là một trong những nguyên nhân khiến tiến độ các dự án chậm trễ, ảnh hưởng giải ngân vốn đầu tư công.
Ngoài ra, vướng mắc về mặt bằng tiếp tục là “điểm nghẽn” lớn nhất ảnh hưởng tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công. Nguyên nhân chủ yếu là chưa xác định được giá đất cụ thể làm cơ sở tính toán phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
Ông Nguyễn Công Hoàng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, công tác giải ngân vốn đầu tư công hiện tại quá thấp. Việc chậm trễ có nhiều nguyên nhân, nhưng không thể vì "lý do này, khó khăn kia" mà để chậm trễ từ công trường đến giải ngân.
Ông Hoàng đề nghị các chủ thể liên quan phải nêu cao tinh thần, trách nhiệm trong xử lý đầu việc liên quan, từ đó gia tăng sản lượng trên công trường để đảm bảo kế hoạch giải ngân vốn đề ra.
Trong đó, cấp xã nhanh chóng kiện toàn tổ chức bộ máy, phân công nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng cho từng cán bộ, đảm bảo trách nhiệm trong từng khâu.
Các đơn vị liên quan thực hiện nghiêm chế độ báo cáo tiến độ giải ngân hàng tuần; thường xuyên rà soát kế hoạch để có giải pháp điều chỉnh phù hợp, kịp thời.
Khẩn trương hoàn thành xác định bảng giá đất cụ thể cho từng dự án để làm cơ sở triển khai công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư.
Các chủ đầu tư tăng cường đôn đốc, kiểm tra nhà thầu, đơn vị thi công nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện, sớm tạo khối lượng để giải ngân.
Lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu đẩy mạnh giải phóng mặt bằng, đảm bảo vật liệu để các dự án thi công thông suốt.
Ông Hoàng khẳng định, đây là thời điểm thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình, dự án. Các cơ quan, đơn vị, địa phương và chủ đầu tư phải tăng cường phối hợp, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; xây dựng kế hoạch, giải pháp, linh động kịp thời từng đầu việc, hạng mục của từng dự án.
Chủ động dự trữ vật tư để không ảnh hưởng độ thi công do biến động giá thị trường, nhất là đối với các dự án trọng điểm. Những khu vực, đoạn tuyến đã có mặt bằng sạch, phải tổ chức triển khai thi công ngay.
Lê Đức