Hàng trăm năm nay, vào dịp tháng 2, tháng 3 âm lịch hàng năm, người dân Lý Sơn (Quảng Ngãi) tổ chức trang trọng Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa tại Đình làng An Hải và Đình làng An Vĩnh nhằm tưởng nhớ, tri ân những hùng binh năm xưa đã hy sinh khi vâng mệnh triều đình ra quần đảo Hoàng Sa - Trường Sa cắm mốc, dựng bia khẳng định chủ quyền biển đảo của Việt Nam, trên vùng biển Đông. Lễ còn có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, chẳng những giáo dục truyền thống, bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử của cha ông, gắn kết cộng đồng, mà còn góp phần giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc, cho các thế hệ con cháu hôm nay và mai sau.
Quang cảnh Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa tại Đình làn An Hải, Đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.
Từ ngày 02-5/4/2026 (15-18/02 năm Bính Ngọ 2026) Ban Khánh tiết Đình làng An Hải long trọng tổ chức Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa và Lễ Thanh minh năm 2026. Trong chuỗi sự kiện này có Lễ nhập yết, Lễ Chánh tế, Hội đua thuyền tứ linh và Lễ thanh minh.
Ban tế tự Đình làng cùng các tộc họ ở An Hải tổ chức lễ nhập yết trước khi chánh lễ tế.
Các đại biểu tham dự lễ
Tham dự Lễ Chánh tế (Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa) có đại biểu lãnh đạo tỉnh; lãnh đạo các cơ quan, ban ngành, hội đoàn thể đặc khu Lý Sơn; Đại diện lãnh đạo các đơn vị đóng quân trên địa bàn đặc khu; Các ông bà nguyên là lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND, UBMTTQVN xã An Hải trước đây, các ông bà là Bí thư chi bộ, Trưởng 3 thôn trên địa bàn An Hải; Đại diện các Tộc họ Tiền hiền và hậu hiền, đại diện các tộc họ trên địa bàn An Hải có người tham gia trong đội hùng binh Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải; ông Nguyễn Ngọc Thanh, Trưởng Ban Khánh tiết đình làng An Hải, cùng các ông cùng các ông trong Ban Khánh tiết đương nhiệm và các khóa trước; Đại diện Ban khánh tiết đình làng An Vĩnh, các chức sắc của các cơ sở tôn giáo, các cơ sở thờ tự Vạn, Xóm, Lân trên địa bàn An Hải; 4 vị tổng trưởng của 4 đội thuyền; đại diện nghiệp đoàn nghề cá An Hải, đại diện các chủ phương tiện tàu thuyền vận tải, cùng đông đảo bà con nhân dân, học sinh và hàng trăm du khách thập phương về dự buổi lễ.
Ông Bùi Minh Cảnh,Cựu Trưởng Ban khánh tiết Đình làng An Hải đọc diễn văn Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa.
Tại buổi lễ, ông Bùi Minh Cảnh, Cựu Trưởng Ban khánh tiết Đình làng An Hải (Đặc khu Lý Sơn) đọc ý nghĩa của Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa, ông Cảnh nêu rõ: Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa là một lễ thức dân gian gắn liền với quá trình ra đời và hoạt động của đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải được tổ chức thường xuyên hàng năm vào tháng 2 âm lịch nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống mang đậm tính nhân văn của người dân Lý Sơn, đồng thời nhằm tưởng nhớ công ơn của các bậc hùng binh Bắc Hải năm xưa có công trong việc cắm mốc bảo vệ chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thiêng liêng của Tổ quốc, đây cũng là dịp để giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ tiếp tục giữ gìn chủ quyền biển đảo Việt Nam. Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận vào năm 2013.
Đại diện các tộc họ trên địa bàn An Hải có người tham gia trong đội hùng binh Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải tế lễlễ khao lề thế lính Hoàng Sa năm 2026 tại Đình làng An Hải.
Ông Bùi Minh Cảnh nhắc lại những câu ca mọi người dân qua bao thế hệ vẫn thuộc lòng: “Hoàng Sa trời nước mênh mông/Người đi thì có mà không thấy về/Hoàng Sa mây nước bốn bề/Tháng hai khao lề thế lính Hoàng Sa”. Những câu ca nảo nùng trên là lời tóm tắt số phận của những người lính Hùng binh Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải, những người con ưu tú của quê hương Lý Sơn năm xưa, tuân thủ lời mệnh vua đi ra Hoàng Sa - Trường Sa để đo đạc hải trình cắm mốc chủ quyền, khai thác các sản vật tại hải quần đảo này. Những người ra đi không mấy ai còn được trở về, thân xác họ đã hòa mình trong biển cả mênh mông.
Ban tế tự đọc văn tế hùng binh Hoàng Sa
Ông Bùi Minh Cảnh, Cựu Trưởng Ban khánh tiết Đình làng An Hải khẳng định rằng: Phát huy truyền thống của cha ông, ngư dân An Hải luôn kế thừa truyền thống đó, từ xưa đến nay luôn đóng mới, cải hoán tàu thuyền, trang bị các phương tiện đánh bắt hiện đại luôn kiên cường bám biển để đánh bắt dài ngày trên biển tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thu nhập kinh tế cho gia đình - xã hội, tiếp tục bảo vệ và khẳng định chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam. Đặc biệt là luôn bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử của cha ông để lại, nhất là gìn giữ mãi mãi việc tổ chức Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa- một nghi lễ mang đậm tính nhân văn của người dân Lý Sơn. Vì vậy, nguồn gốc sâu xa của “lễ khao lề thế lính Hoàng Sa” ngày nay là nghi lễ “cúng thế lính” xưa của nhân dân làng An Hải và các tộc họ trên đảo Lý Sơn để cầu bình an cho người lính Hoàng Sa trước khi đội lên đường làm nhiệm vụ. Lễ khao lề vừa tri ân vừa để tưởng nhớ đã trở thành một phong tục đẹp, một dấu ấn văn hóa tâm linh trong đời sống của các thế hệ người An Hải - Lý Sơn; góp phần khơi dậy lòng yêu nước, bảo tồn các giá trị văn hóa lịch sử của cha ông, giáo dục truyền thống cho các thế hệ con cháu. Đây là nghi lễ gắn liền với lịch sử chủ quyền lãnh thổ trên vùng biển Đông của nước ta. Chính vì vậy Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận.
Thầy pháp dâng muối, gạo cho thuyền hùng binh Hoàng Sa.
Lễ thả thuyền hình nhân thế mạng hùng binh Hoàng Sa.
Tại Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa hàng năm ở Lý Sơn mọi người dân nơi đây mong đợi là Lễ thả thuyền hình nhân thế mạng hùng binh, trong thuyền này có các hình nhân hùng binh, có gạo, muối, thực phẩm, đồ dùng cần thiết cho chuyến vươn khơi bám biển dài ngày ở quần đảo Hoàng Sa... Sau đó là Hội đua thuyền tứ linh (Quy- Rồng- Lân- Phụng). Tham gia hội đua thuyền năm nay có 4 đội đại diện 4 xóm: Trung Yên, Trung Hòa, Xóm Đông và Xóm Tây. Qua 4 vòng đua, mỗi chặng đua 800 mét, các đội đua vượt qua sóng to gió lớn về đích an toàn, Đội thuyền Quy (Trung Yên) đoạt Giải Nhất; Đội thuyền Phụng (Xóm Đông)- Giải Nhì; Đội thuyền Lân (Trung Hòa) giải Ba và Đội thuyền Phụng (Xóm Tây) giải Khuyến khích.
Bốn đội thuyền tứ linh tranh tài trên đường đua.
Đối với Lễ thanh minh năm nay, người dân An Hải (Đặc khu Lý Sơn) với sự tham gia của các ông bà nguyên là lãnh đạo xã An Hải trước đây, các ông bà là Bí thư chi bộ, đại diện lãnh đạo 3 thôn trên địa bàn An Hải, đại diện các Tộc họ Tiền hiền và hậu hiền, Ban Khánh tiết đình làng An Hải, cùng đông đảo các gia đình đang sinh sống tại An Hải và hàng trăm du khách dự buổi lễ. Điều đặc biệt tại Lễ thanh minh ở An Hải, ngoài việc lo các vật để tế lễ của Ban khánh tiết Đình làng, tất cả các gia đình tại địa phương tham dự Lễ đều cung kính mang lễ vật của gia đình mình (gồm các loại hoa quả, các loại bánh, thực phẩm truyền thống tại địa phương) đến Đình làng An Hải để tế lễ, đây là một lễ thức mang tính truyền thống hàng trăm năm nay ở An Hải- Lý Sơn.
Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa và Lễ Thanh minh năm 2026 là dịp để các tộc họ, các con cháu ngày nay tri ân các hùng binh năm xưa đã hy sinh vì nghĩa nước, nhất là việc đo đạc hải trình, cắm mốc dựng bia khẳng định chủ quyền của Việt Nam tại Hoàng Sa, Trường Sa; Lễ thanh minh nhằm tưởng nhớ các bậc tiền nhân, ông bà các dòng họ đã bao đời dựng xây trên mảnh đất đảo thiêng liêng này. Các lễ này thực sự có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giáo dục truyền thống, bảo tồn các giá trị văn hóa của cha ông, đoàn kết, giúp đỡ trong cộng đồng, giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc, cho các thế hệ con cháu hôm nay và mai sau, ông Nguyễn Ngọc Thanh, Trưởng Ban Khánh tiết đình làng An Hải (Lý Sơn) chia sẻ./.
Nguyễn Đăng Lâm