Phối cảnh mô phỏng giao thông đường sắt cao tốc.
Dự án tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh đang được các địa phương tích cực chuẩn bị các điều kiện cần thiết, trong đó công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) được xác định là nhiệm vụ then chốt.
Theo ông Phạm Đức Thắng, Chánh Văn phòng UBND tỉnh Quảng Ninh, riêng đoạn tuyến đi qua địa bàn tỉnh, Quảng Ninh dự kiến bố trí hơn 2.500 tỉ đồng để thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Việc chủ động nguồn lực lớn cho GPMB nhằm bảo đảm tiến độ triển khai dự án, hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình thi công.
Tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh có tổng chiều dài khoảng 120km với tổng mức đầu tư khoảng 147.370 tỉ đồng (tương đương hơn 5 tỉ USD), chưa bao gồm khoảng 10.270 tỉ đồng chi phí GPMB do ngân sách Nhà nước bảo đảm.
Dự án được thiết kế theo tiêu chuẩn đường đôi, khổ 1.435mm, điện khí hóa toàn tuyến. Điểm đầu đặt tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm quốc gia (Cổ Loa, Đông Anh, Hà Nội), điểm cuối tại khu công viên công cộng thuộc phường Tuần Châu (Quảng Ninh), đối diện Khu đô thị Vinhomes Hạ Long Xanh.
Trong tổng chiều dài toàn tuyến, đoạn qua Hà Nội dài khoảng 16km; qua Bắc Ninh khoảng 32km; qua Hải Phòng khoảng 33km; riêng đoạn qua Quảng Ninh dài hơn 39km. Tuyến đi qua các địa bàn gồm Mạo Khê, Hoàng Quế, Yên Tử, Uông Bí, Đông Mai, Hà An và Tuần Châu.
Theo thiết kế, phần lớn tuyến được xây dựng trên cao dưới dạng cầu cạn, cầu vượt sông, cầu vượt đường bộ và đường sắt, với tổng chiều dài khoảng 116km; chỉ khoảng 4km đi trên nền đất. Toàn tuyến cần xây dựng hơn 3.400 trụ cầu, trong đó đoạn qua Quảng Ninh chiếm khoảng 1.108 trụ – khối lượng lớn nhất trong các địa phương.
Trên tuyến bố trí 5 nhà ga gồm Cổ Loa, Gia Bình, Ninh Xá, Yên Tử và Hạ Long Xanh; depot được đặt tại ga Hạ Long Xanh, phường Tuần Châu.
Tốc độ thiết kế tối đa của tuyến đạt 350 km/h trên tuyến chính, riêng đoạn qua khu vực Hà Nội được thiết kế với tốc độ 120 km/h nhằm phù hợp điều kiện vận hành trong đô thị.
Dự kiến sau khi hoàn thành vào năm 2028, thời gian di chuyển từ Hà Nội đến Hạ Long sẽ rút ngắn xuống còn khoảng 30 phút, với tần suất khai thác 30 phút/chuyến. Sản lượng vận chuyển ước đạt hơn 2 triệu lượt khách/năm vào năm 2028 và có thể vượt 15 triệu lượt vào năm 2050.
Dự án không chỉ góp phần hoàn thiện hạ tầng giao thông chiến lược vùng Bắc Bộ mà còn mở ra dư địa phát triển mới cho Quảng Ninh trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ và logistics.
Theo kế hoạch, lễ khởi công tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh dự kiến được tổ chức vào ngày 12/4/2026 tại khu vực quy hoạch ga Hạ Long Xanh (phường Tuần Châu). Đây được xem là dấu mốc quan trọng, khởi đầu cho một trong những dự án hạ tầng quy mô lớn, mang tính kết nối liên vùng trong giai đoạn tới.
Trang Vân