Một trong những nguyên nhân chính là người sau cai nghiện không có việc làm ổn định, khó tìm kiếm cơ hội lao động, do tâm lý e ngại từ phía doanh nghiệp và sự kỳ thị của xã hội. Tại Quảng Ninh, bài toán đặt ra cho địa bàn có tốc độ phát triển kinh tế nhanh, nhu cầu lao động lớn trong các lĩnh vực như khai thác than, công nghiệp, dịch vụ… không chỉ là phát triển kinh tế, mà còn là đảm bảo an sinh xã hội, trong đó có việc hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng. Thực tế nhiều năm qua cho thấy, dù công tác cai nghiện đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng nguy cơ tái nghiện vẫn còn cao.
Theo số liệu của Công an tỉnh Quảng Ninh, toàn tỉnh có hơn 1.200 người nghiện có hồ sơ quản lý; gần 900 người sử dụng trái phép chất ma túy và hơn 500 người trong diện quản lý sau cai. Trong số đó, có tới 93% người sau cai mong muốn có việc làm ổn định. Tuy nhiên, trước đây, công tác đào tạo nghề chưa thực sự gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, dẫn đến tình trạng “học xong vẫn khó xin việc”. Từ thực tiễn đó, Công an tỉnh Quảng Ninh đã xây dựng Đề án tăng cường công tác quản lý, giáo dục, dạy nghề, hỗ trợ tạo việc làm và tái hòa nhập cộng đồng cho học viên cai nghiện.
Điểm mới của đề án là chuyển từ cách làm rời rạc sang mô hình liên kết chặt chẽ giữa cơ sở cai nghiện và doanh nghiệp, tập trung vào các lĩnh vực có nhu cầu lao động lớn như ngành than, khu công nghiệp… Đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp giữa chính quyền, công an, doanh nghiệp, gia đình và bản thân người sau cai. Tại Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh, việc học nghề giờ đây không còn mang tính hình thức. Học viên được định hướng nghề nghiệp ngay từ trong quá trình cai nghiện, được học lý thuyết, rèn luyện thể lực và chuẩn bị kỹ năng để sẵn sàng làm việc.
“Trong này, cán bộ tạo điều kiện cho bọn em học nghề. Khi ra ngoài, các công ty sẽ đón về, ký hợp đồng và đi làm luôn vì mình đã được học ở đây rồi. Em cảm thấy rất vui khi được tham gia học nghề, thấy cuộc sống có ý nghĩa hơn", học viên Nguyễn Văn Thủy cho biết.
Theo kế hoạch, năm 2026, cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Quảng Ninh phấn đấu đào tạo nghề cho khoảng 30% học viên và tạo việc làm cho từ 20 đến 30% người sau cai có nhu cầu
Không chỉ dừng lại ở việc học nghề, quá trình rèn luyện trong cơ sở còn giúp học viên thay đổi nhận thức, hình thành thói quen kỷ luật và chuẩn bị tâm thế cho cuộc sống mới. Học viên Cao Văn Huy chia sẻ: "Khi vào trong cơ sở này, bọn em được các thầy cô dạy bảo từ ăn uống, nghỉ ngơi đến công việc, giúp bản thân thay đổi. Em đã được định hướng nghề nghiệp và quyết tâm đi làm để sau này có cuộc sống ổn định hơn. Em chuẩn bị tâm lý, rèn luyện sức khỏe hằng ngày để sẵn sàng đi làm ngay khi tái hòa nhập cộng đồng".
Việc doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu đào tạo đã giúp “đầu ra” của học viên được đảm bảo hơn. Nhiều học viên sau khi hoàn thành khóa học đã được tiếp nhận vào làm việc, có thu nhập ổn định và từng bước xây dựng lại cuộc sống. Tuy nhiên, để duy trì kết quả đó, yếu tố kỷ luật và ý thức chấp hành pháp luật của mỗi học viên là hết sức quan trọng.
Trung tá Phạm Văn Trọng, Trưởng Cơ sở Cai nghiện ma túy, Công an tỉnh Quảng Ninh cho biết: theo quy định Điều 256A của Bộ luật Hình sự, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy trong thời gian quản lý sau cai có thể bị xử lý hình sự với mức phạt tù từ 2 đến 3 năm. Điều này đặt ra yêu cầu đối với mỗi học viên không chỉ là học nghề, có việc làm, mà còn phải nghiêm túc rèn luyện, tuân thủ pháp luật, kiên quyết không tái sử dụng ma túy để có thể tái hòa nhập cộng đồng một cách bền vững: “Thực tế nhiều năm qua, tỷ lệ tái nghiện còn cao, nguyên nhân chính là do không có việc làm hoặc việc làm không ổn định. Một phần do xã hội còn kỳ thị, doanh nghiệp chưa tin tưởng tuyển dụng. Ngoài ra, công tác dạy nghề trước đây chưa gắn với nhu cầu thực tế nên học xong khó tìm việc. Mục tiêu của đề án là định hướng nghề nghiệp ngay tại cơ sở, gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp và liên kết tiếp nhận học viên", Trung tá Phạm Văn Trọng cho biết.
Đào tạo nghề gắn với việc làm khi được triển khai bài bản sẽ là giải pháp quan trọng để giảm tái nghiện bền vững
Theo kế hoạch, năm 2026, cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Quảng Ninh phấn đấu đào tạo nghề cho khoảng 30% học viên và tạo việc làm cho từ 20 đến 30% người sau cai có nhu cầu. Với nhiều học viên, điều họ cần không chỉ là việc làm, mà là cơ hội để làm lại cuộc đời. Học viên Vũ Văn Cường tâm sự: “Trong này, các thầy cô giúp đỡ rất nhiều. Ai muốn học nghề mỏ, cơ khí hay có định hướng riêng đều được hỗ trợ. Sau thời gian rèn luyện, em nhận ra sai lầm của mình và không muốn quay lại con đường cũ nữa".
Khi có việc làm, có thu nhập, người sau cai không chỉ tự nuôi sống bản thân mà còn có cơ hội lấy lại niềm tin từ gia đình và xã hội. Đào tạo nghề gắn với việc làm khi được triển khai bài bản sẽ là giải pháp quan trọng để giảm tái nghiện bền vững. Đồng thời mở ra cơ hội để những người từng lạc lối có thể trở lại làm một người lao động bình thường, có ích cho gia đình và xã hội.
Tiến Cường/VOV- Đông Bắc