Quảng Ninh nâng cấp mô hình tăng trưởng

3 giờ trướcBài gốc

Tỉnh Quảng Ninh đang bước vào một giai đoạn phát triển mang tính định vị lại vai trò trong không gian kinh tế quốc gia, với mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc trung ương trước năm 2030.

Hòn Gai, Quảng Ninh. Ảnh: Hoàng Anh

Từ một địa phương tăng trưởng dựa vào tài nguyên, tỉnh Quảng Ninh từng bước chuyển mình thành một cực phát triển có khả năng dẫn dắt, gắn với vị thế cửa ngõ kết nối Việt Nam với Trung Quốc và khu vực ASEAN.

Điều đáng chú ý nằm ở cách Quảng Ninh lựa chọn con đường phát triển. Trọng tâm tăng trưởng đã dịch chuyển khỏi khai thác tài nguyên, chuyển sang nền tảng tri thức, công nghệ và năng lực quản trị. Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh dư địa tài nguyên vẫn còn, cho thấy một lựa chọn mang tính chủ động về mô hình phát triển dài hạn.

Tỷ trọng khai khoáng trong GRDP liên tục giảm, nhường chỗ cho công nghiệp chế biến chế tạo và dịch vụ chất lượng cao. Áp lực môi trường tại các khu vực trọng điểm như Vịnh Hạ Long cũng trở thành động lực thúc đẩy quá trình tái cấu trúc.

Bối cảnh phát triển mới được định hình bởi chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu. Những yếu tố này mở ra cơ hội để Quảng Ninh tái định vị vai trò trong mạng lưới sản xuất và thương mại khu vực.

Trên nền tảng đó, địa phương xây dựng một mô hình tăng trưởng dựa trên khả năng tổ chức phát triển thay vì dựa vào lợi thế sẵn có.

Chiến lược 3 cực, 4 chuyển đổi, 5 động lực

Cấu trúc của mô hình này được thể hiện rõ qua chiến lược '3 cực, 4 chuyển đổi. 5 động lực' như một cách tiếp cận có hệ thống nhằm tái thiết toàn diện mô hình tăng trưởng.

Trọng tâm trước hết nằm ở việc tổ chức lại không gian phát triển theo ba cực động lực, hình thành cấu trúc tăng trưởng đa trụ với khả năng lan tỏa và bổ trợ lẫn nhau.

Vân Đồn được định vị là cực kinh tế biển và dịch vụ cao cấp, phát triển các ngành du lịch, giải trí và logistics hàng không. Móng Cái đóng vai trò cực thương mại biên giới và đô thị kinh tế cửa khẩu, thúc đẩy hội nhập quốc tế thông qua các mô hình giao thương hiện đại. Quảng Yên trở thành cực công nghiệp và logistics, tập trung vào sản xuất và chuỗi cung ứng.

Ba cực này tạo thành tam giác “sản xuất, dịch vụ, thương mại quốc tế”, giúp đa dạng hóa động lực tăng trưởng và giảm phụ thuộc vào một ngành đơn lẻ.

Song song với đó là bốn chuyển đổi nền tảng nhằm nâng cấp chất lượng phát triển. Trong đó, cơ cấu ngành được điều chỉnh theo hướng gia tăng tỷ trọng công nghiệp chế biến chế tạo và dịch vụ giá trị cao.

Khoa học công nghệ trở thành công cụ trung tâm trong nâng cao năng suất và đổi mới mô hình kinh doanh. Không gian phát triển được tổ chức lại theo hướng tăng cường liên kết giữa các cực tăng trưởng và mở rộng khả năng lan tỏa.

Thể chế và quản trị địa phương được cải cách theo hướng hiện đại, nâng cao hiệu quả điều hành và tính linh hoạt trong chính sách.

Năm động lực chủ đạo đóng vai trò thúc đẩy toàn bộ hệ thống vận hành. Trong đó, động lực thể chế tập trung vào phân cấp, phân quyền, rút ngắn quy trình và thí điểm các cơ chế thử nghiệm cho những mô hình mới như kinh tế số và logistics thế hệ mới, qua đó giảm chi phí trung gian và tăng tốc đầu tư.

Động lực hạ tầng hướng vào phát triển đồng bộ các hệ thống giao thông, cảng biển, sân bay, hạ tầng số và năng lượng, tạo nền tảng kích hoạt đầu tư tư nhân.

Động lực huy động nguồn lực đặt trọng tâm vào vai trò dẫn dắt của đầu tư công, kết hợp với các cơ chế tài chính linh hoạt để mở rộng quy mô đầu tư xã hội.

Động lực đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo vào toàn bộ nền kinh tế, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng.

Cuối cùng, động lực tổ chức không gian và hệ sinh thái phát triển được triển khai theo cấu trúc cực, hành lang và vùng, gắn kết công nghiệp, logistics, đô thị và dịch vụ, tạo hiệu ứng cộng hưởng trong phát triển kinh tế biển và các hoạt động kinh tế mới.

Khu công nghiệp Đông Mai (Quảng Yên, Quảng Ninh). Ảnh: Hoàng Anh

Định hình các trụ cột kinh tế

Trên nền tảng đó, các trụ cột kinh tế mới dần hình thành với cấu trúc rõ nét hơn.

Công nghiệp chế biến chế tạo nổi lên như động lực tăng trưởng trung tâm. Tỷ trọng khai khoáng giảm mạnh từ khoảng 35% năm 2010 xuống còn 14,4% trong quý I/2026, tạo không gian cho các ngành có giá trị gia tăng cao. Sự hiện diện của các tập đoàn như Foxconn, Jinko Solar và Lite-On góp phần hình thành các hệ sinh thái sản xuất mới tại các khu công nghiệp trọng điểm.

Khu vực phía Tây Nam kết nối với Hải Phòng để phát triển công nghiệp phụ trợ ô tô và điện tử, trong khi phía Đông Bắc hướng tới các ngành dệt may ứng dụng công nghệ cao.

Du lịch tiếp tục giữ vai trò mũi nhọn với định hướng phát triển bền vững. Giá trị di sản tại Vịnh Hạ Long và Yên Tử được khai thác theo hướng gắn với trải nghiệm và công nghiệp văn hóa. Hệ sinh thái sản phẩm được mở rộng từ nghỉ dưỡng cao cấp tại Vịnh Bái Tử Long đến du lịch sinh thái tại Bình Liêu và Ba Chẽ.

Các mô hình du lịch chữa lành và kinh tế đêm giúp kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách.

Kinh tế số và kinh tế tri thức mở ra một không gian tăng trưởng mới dựa trên dữ liệu và công nghệ. Đề án khu kinh tế số và tri thức tự do với quy mô khoảng 26.380 ha đang được hoàn thiện, hướng tới thu hút các doanh nghiệp công nghệ toàn cầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và thiết kế chip.

Mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số chiếm khoảng 30% GRDP, tạo nền tảng nâng cao năng suất và khả năng thích ứng của nền kinh tế.

Logistics và thương mại biên giới tiếp tục được phát triển dựa trên lợi thế vị trí. Mô hình cửa khẩu thông minh tại Móng Cái cho phép thông quan liên tục thông qua hệ thống tự động hóa. Sân bay quốc tế Vân Đồn giữ vai trò trung tâm logistics hàng không, trong khi hệ thống cảng biển như Cảng Cái Lân và Cảng Con Ong - Hòn Nét cùng mạng lưới cao tốc tạo nên nền tảng kết nối liên vùng.

Những yếu tố này giúp Quảng Ninh dần hình thành vai trò trung tâm trung chuyển trong hành lang kinh tế khu vực.

Ở một cấp độ rộng hơn, Quảng Ninh đang thử nghiệm một cách tiếp cận phát triển dựa trên năng lực tổ chức và thiết kế hệ thống tăng trưởng. Đây là hướng đi đòi hỏi sự nhất quán trong điều hành và khả năng duy trì kỷ luật chính sách trong dài hạn.

Nếu duy trì được quỹ đạo này, Quảng Ninh có thể trở thành hình mẫu cho một giai đoạn phát triển mới của các địa phương trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng dựa vào chất lượng thể chế và năng lực tổ chức.

Tùng Anh

Nguồn Nhà Quản Trị : https://theleader.vn/quang-ninh-nang-cap-mo-hinh-tang-truong-d45549.html