Thông tin được công bố tại Lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và PCI 2025 do Liên đoàn Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 15/5 tại Hà Nội. Báo cáo cho thấy khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đang bước qua giai đoạn phòng thủ, phục hồi mạnh mẽ và sẵn sàng bước vào chu kỳ tăng trưởng mới nếu những điểm nghẽn về vốn, thị trường và thể chế được tháo gỡ quyết liệt.
Khu vực tư nhân đang lấy lại đà tăng trưởng
Theo Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025, đến cuối năm 2025 cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm trước. Cùng với khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh, khu vực tư nhân hiện tạo việc làm cho khoảng 26 triệu lao động, chiếm 50,2% tổng số việc làm của nền kinh tế.
Đáng chú ý, năm 2025 ghi nhận 297.500 doanh nghiệp gia nhập thị trường, tăng 27,4% so với năm 2024 và là mức cao nhất từ trước đến nay. Có tới 85,7% doanh nghiệp cho biết đang duy trì hoặc mở rộng quy mô hoạt động, cho thấy niềm tin kinh doanh đang dần được củng cố sau giai đoạn khó khăn kéo dài.
Báo cáo được xây dựng trên cơ sở khảo sát 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và 1.001 hộ kinh doanh tại 34 tỉnh, thành phố. Đây là một trong những cuộc điều tra có quy mô lớn và chiều sâu nhất về khu vực kinh tế tư nhân trong nhiều năm qua.
Dù triển vọng tích cực, cộng đồng doanh nghiệp vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Khó khăn lớn nhất là thị trường đầu ra. Có 60,2% doanh nghiệp cho biết gặp trở ngại trong tìm kiếm khách hàng, tăng mạnh so với 45,3% năm 2024 và 41% năm 2022.
Tiếp cận vốn tiếp tục là bài toán nan giải. Khoảng 75,5% doanh nghiệp khẳng định không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Tỷ lệ khoản vay yêu cầu thế chấp tại Việt Nam lên tới 93,5%, cao hơn nhiều so với Malaysia (33,4%), Thái Lan (55,8%) và mức trung bình toàn cầu (68,3%).
Quảng Ninh còn đứng thứ ba cả nước theo Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI).
Về minh bạch chính sách, chỉ 6-8% doanh nghiệp cho biết có thể thường xuyên dự đoán các thay đổi pháp luật, trong khi 51,9% phải theo dõi thông tin qua mạng xã hội để cập nhật dự thảo văn bản.
Chi phí không chính thức vẫn là mối lo khi 26% doanh nghiệp phản ánh phát sinh khoản chi ngoài quy định trong quá trình xin giấy phép kinh doanh, cao gần gấp ba lần mức trung bình khu vực.
Bên cạnh đó, năng lực đổi mới sáng tạo còn hạn chế. Chỉ 8,8% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sản phẩm hoặc dịch vụ, thấp hơn đáng kể so với các nước trong khu vực. Đối với hộ kinh doanh, 81,5% cho biết doanh thu sụt giảm trong năm qua.
Sau 21 năm triển khai, PCI năm 2025 được nâng cấp lên phiên bản PCI 2.0 với 9 chỉ số thành phần và 98 chỉ tiêu, phản ánh toàn diện hơn chất lượng điều hành kinh tế của chính quyền địa phương.
Các chỉ số bao gồm: gia nhập thị trường, tiếp cận nguồn lực, tính minh bạch, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, chi phí không chính thức, cạnh tranh bình đẳng, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, thiết chế pháp lý và chính quyền kiến tạo.
Thay vì xếp hạng chi tiết từng địa phương như trước đây, VCCI chuyển sang phân nhóm theo 6 cấp độ chất lượng điều hành. Cách tiếp cận mới được đánh giá phù hợp hơn trong bối cảnh tổ chức lại đơn vị hành chính và tương đồng với thông lệ quốc tế.
Điểm PCI trung vị toàn quốc năm 2025 đạt 63,90 điểm trên thang 100, cho thấy tiến trình cải cách môi trường kinh doanh vẫn được duy trì ổn định.
Quảng Ninh tiếp tục giữ vị thế dẫn đầu
Trong nhóm 5 địa phương được xếp loại điều hành "Tốt", Quảng Ninh đứng cùng với Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng và Phú Thọ.
Quảng Ninh duy trì kết quả nổi bật ở các chỉ số Cạnh tranh bình đẳng và Chính quyền kiến tạo, hai yếu tố được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao trong nhiều năm liên tiếp. Đây cũng là những tiêu chí phản ánh rõ nét tinh thần cải cách, tính chủ động của chính quyền và mức độ đồng hành cùng doanh nghiệp.
Lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và PCI 2025 do Liên đoàn thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI).
Không chỉ có chất lượng điều hành tốt, Quảng Ninh còn đứng thứ ba cả nước theo Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) với 5,33 điểm, chỉ sau Thành phố Hồ Chí Minh (5,67 điểm) và Hà Nội (5,41 điểm).
Kết quả này cho thấy các nỗ lực cải cách thể chế tại Quảng Ninh không chỉ cải thiện môi trường kinh doanh mà còn chuyển hóa thành kết quả phát triển thực chất của khu vực doanh nghiệp tư nhân.
Ông Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh chia sẻ: Nhận thức sâu sắc rằng chỉ số PCI không chỉ là đích đến cuối cùng mà là động lực để tỉnh tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa. Điều quan trọng nhất là phải duy trì được niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp, xây dựng được môi trường đầu tư kinh doanh ổn định, minh bạch, an toàn và có khả năng cạnh tranh dài hạn trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động.
Với khát vọng phát triển giàu mạnh, văn minh, hiện đại cùng quyết tâm chính trị cao nhất, Quảng Ninh phấn đấu trở thành trung tâm phát triển toàn diện, bền vững và có sức cạnh tranh quốc tế, đóng vai trò đầu tàu động lực tăng trưởng và vùng tuyến vững chắc về quốc phòng an ninh ở khu vực Đông Bắc của Tổ quốc; góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045 Việt Nam là quốc gia hùng cường, thịnh vượng và hạnh phúc.
Lần đầu tiên được công bố, BPI gồm 23 chỉ tiêu, đánh giá trên hai phương diện: mức độ phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo.
Nếu PCI đo lường chất lượng thể chế và điều hành, BPI phản ánh kết quả đầu ra của nền kinh tế địa phương. Đây được xem là công cụ bổ trợ quan trọng giúp đánh giá toàn diện hơn hiệu quả chính sách.
Theo VCCI, PCI năm 2022 có mối tương quan thống kê đáng kể với BPI năm 2025, cho thấy tác động của cải cách thể chế thường có độ trễ khoảng ba năm. Điều này khẳng định giá trị của việc theo đuổi cải cách nhất quán, lâu dài.
Phát biểu tại lễ công bố, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI nhận định khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ và đang tích lũy đủ nội lực để tăng tốc nếu các điểm nghẽn được tháo gỡ trong 12-18 tháng tới.
Theo ông, để hiện thực hóa mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, chính sách cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang đồng hành, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh.
Là đối tác sáng lập và đồng hành chiến lược của Chương trình Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam, ông Nguyễn Duy Hưng, thành viên Hội đồng Quan trị Tân Hiệp Phát cho biết việc đồng hành cùng VCCI thể hiện trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, hiệu quả và hiện đại, qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực tư nhân và nền kinh tế quốc gia.
Kim Oanh