Quốc hội khóa XVI - đổi mới ngay từ Kỳ họp đầu tiên

3 giờ trướcBài gốc

Một trong những nội dung về phong cách làm việc của bộ máy nhà nước trong kỷ nguyên mới là phải hết sức khẩn trương và hiệu quả, cùng nhịp với hoạt động của doanh nghiệp và người dân; phải phục vụ đắc lực cho sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, cho các thành phần kinh tế.

Đổi mới thứ hai của Quốc hội khóa XVI là quyết sách nhiệm vụ kinh tế - xã hội hàng năm và 5 năm ngay từ quý I năm đầu tiên của nhiệm kỳ (đó là kế hoạch 5 năm 2026 - 2030, trong đó có nhiệm vụ của năm 2026). Cả nước đã bắt tay ngay vào việc triển khai thực hiện kế hoạch nhà nước sau khi Quốc hội quyết nghị. Nói thì khá đơn giản, nhưng thực tế 80 năm ra đời và phát triển của Quốc hội Việt Nam, đây là lần đầu tiên Quốc hội thực hiện công việc hệ trọng này ngay từ kỳ họp đầu tiên của nhiệm kỳ.

Quang cảnh phiên họp

Đây cũng là lần đầu tiên Quốc hội thảo luận và thông qua một số lượng luật khá lớn ngay tại Kỳ họp đầu tiên của nhiệm kỳ với 9 luật và 5 Nghị quyết quy phạm pháp luật; trong đó có 3 luật thuộc lĩnh vực tư pháp, 4 luật thuộc lĩnh vực thuế và 3 luật thuộc các lĩnh vực khác.

Một dấu ấn quan trọng là, Kỳ họp đầu các khóa thường diễn ra trong hai tuần (hơn 10 ngày làm việc), nhưng tất cả các khóa trước, hầu như chỉ duy nhất làm công tác bộ máy và nhân sự, còn khóa XVI có tới 3 khối công việc lớn đều được tiến hành hiệu quả. Có ý kiến lo ngại rằng, nhân sự mới, vừa bầu, phê chuẩn xong thì làm sao họ có thể hoạt động được ngay, nhưng thực tế đã cho thấy, các thành viên Chính phủ về cơ bản đã nắm bắt nhanh chóng tình hình của lĩnh vực phụ trách và đã thực thi tốt nhiệm vụ trước Quốc hội. Mọi hoạt động điều hành ngay tại Kỳ họp thứ Nhất đều được thực thi theo đúng luật định và có hiệu lực, hiệu quả rõ ràng. Đó là đổi mới thứ ba của Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Đổi mới thứ tư là, công tác điều hành của lãnh đạo Quốc hội mang tính sáng tạo, vừa tuân thủ Nội quy kỳ họp, vừa linh hoạt trong những điều kiện cụ thể; vừa phát huy tính dân chủ lên một tầm cao mới, vừa giữ vững kỷ cương, kỷ luật; làm cho không khí nghị trường sôi động trong các phiên thảo luận (kinh tế - xã hội cũng như thảo luận các dự án luật và các dự án khác). Chủ tọa các phiên thảo luận, vừa mời đại biểu phát biểu theo thứ tự đăng ký, vừa kết hợp mời các đoàn chưa có ý kiến được phát biểu trước khi các đoàn khác phát biểu lần thứ hai. Những lĩnh vực có nhiều “điểm nghẽn”, “nút thắt", người đứng đầu các lĩnh vực đó được mời phát biểu giải trình, làm sáng rõ từng vấn đề. Bởi vậy, khá nhiều nội dung được lý giải tới tận cùng.

Đổi mới thứ năm là, đổi mới công tác chuẩn bị nội dung cho kỳ họp. Với ba khối công việc như thế, công tác chuẩn bị vô cùng lớn. Nếu cứ tuần tự làm việc theo giờ hành chính thì công việc sẽ bị ùn ứ. Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội đã phải làm việc liên tục cả trong và ngoài giờ suốt cả tháng trời để xử lý mọi công việc. Các công việc chuẩn bị vừa theo trình tự dự kiến Chương trình kỳ họp, vừa theo độ phức tạp, độ dài của nội dung để ưu tiên chuẩn bị sớm hơn... Do ứng dụng tiến bộ của công nghệ thông tin nên tài liệu được chuyển qua mạng, hầu như không còn phải in ra tài liệu giấy. Đây cũng là một khoản tiết kiệm khá lớn cho ngân sách...

Đổi mới thứ sáu là đổi mới tư duy xử lý các nội dung thảo luận: kết quả thảo luận kinh tế - xã hội, thảo luận các dự án luật và các dự án khác không chỉ phục vụ cho quản lý, điều hành mà còn phải mở ra tư duy kiến tạo, phát triển. Trong nhiệm vụ xây dựng luật pháp, như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh: phải chuyển từ tư duy quản lý sang “kiến tạo”, “mở đường” và “dẫn dắt phát triển”. Pháp luật cần giải phóng mọi nguồn lực sản xuất, lấy hiệu quả thực thi trong thực tế làm thước đo chính, nhằm đưa đất nước vươn mình.

Trên tinh thần đó, trong công tác đột phá thể chế, Quốc hội đang tập trung hoàn thiện thể chế pháp luật để giải phóng sức sản xuất, khơi thông các nguồn lực, dứt khoát loại bỏ tư duy “không quản được thì cấm”. Chuyển trọng tâm từ “pháp luật tốt trên văn bản” sang “pháp luật tốt trong cuộc sống”. Công tác lập pháp phải bảo đảm tính khả thi, đi trước một bước, định hướng cho xã hội tương lai. Phát huy cao độ tinh thần phục vụ Nhân dân, chủ động xây dựng chính sách hiện đại, hành động vì sự phát triển. Có thể nói, tư duy như nói trên được xác định là "chìa khóa" để xây dựng một Quốc hội hành động, bản lĩnh và đủ chiều sâu trí tuệ, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới...

Vấn đề đáng quan tâm là, còn nhiều đổi mới khác, nhưng tất cả các nội dung đổi mới hoạt động của Quốc hội tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đều nhằm tổ chức thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về “Tiếp tục đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam” với mục tiêu chiến lược thứ nhất là, “đột phá thể chế và thực thi” thể chế(*). Những đổi mới tại Kỳ họp thứ Nhất chắc chắn sẽ là cơ sở, nền tảng cho những đổi mới hoạt động toàn khóa Quốc hội khóa XVI và các khóa sau này.

(*) Xem Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, trang 37 và 170.

TS. Bùi Ngọc Thanh Nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/quoc-hoi-khoa-xvi-doi-moi-ngay-tu-ky-hop-dau-tien-10415811.html