Đây không chỉ là câu chuyện nhân sự, mà còn phản ánh xu hướng đưa hơi thở của sản xuất, vốn và thị trường vào trung tâm hoạch định chính sách, đặc biệt khi 2 nghị quyết quan trọng được ban hành, đó là Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết 79 về kinh tế nhà nước.
Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử Quốc gia Trần Thanh Mẫn vừa ký ban hành Nghị quyết số 151/NQ-HĐBCQG, công bố danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI theo từng đơn vị bầu cử trên cả nước.
Theo nghị quyết này, cả nước có 864 người ứng cử tại 182 đơn vị bầu cử để bầu ra 500 đại biểu Quốc hội khóa XVI. Nhưng phía sau con số mang tính thủ tục đó là một tín hiệu có ý nghĩa kinh tế rõ rệt: ngày càng nhiều gương mặt đến từ khu vực doanh nghiệp, từ các tập đoàn nhà nước đến doanh nghiệp tư nhân, đang bước vào đường đua nghị trường.
Đó là dấu hiệu cho thấy Quốc hội nhiệm kỳ mới nhiều khả năng sẽ chứng kiến sự hiện diện mạnh hơn của những người trực tiếp điều hành vốn, quản trị chuỗi cung ứng, điều phối sản xuất, tiếp cận thị trường quốc tế và đối mặt hàng ngày với các nút thắt của môi trường kinh doanh.
Tại Hà Nội, danh sách ứng cử ghi nhận ông Lê Hồng Hà, Tổng Giám đốc Vietnam Airlines, tham gia ứng cử tại đơn vị bầu cử số 5.
Ông Lê Hồng Hà - Tổng Giám đốc Vietnam Airlines.
Ông Tô Huy Vũ, Chủ tịch Agribank, ứng cử tại đơn vị bầu cử số 8. Một người đại diện cho ngành hàng không quốc gia đang trong quá trình tái cấu trúc để tăng sức cạnh tranh; người còn lại là lãnh đạo ngân hàng thương mại nhà nước giữ vai trò then chốt trong tín dụng nông nghiệp, nông thôn và các lĩnh vực ưu tiên của nền kinh tế.
Ông Tô Huy Vũ - Chủ tịch Agribank.
Ở TP.HCM, bức tranh còn đậm đặc hơn với sự góp mặt của hàng loạt lãnh đạo doanh nghiệp lớn. Ông Nguyễn Thế Duy, Phó Chủ tịch HĐQT, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Công nghiệp Becamex - CTCP, đồng thời là Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH MTV WTC thuộc Becamex, tham gia ứng cử tại đơn vị bầu cử số 1.
Tại đơn vị bầu cử số 2, ông Tào Đức Thắng – Ủy viên Trung ương Đảng, Trung tướng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội – cùng bà Nguyễn Thị Ánh Hoa, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn TNHH MTV, cùng tham gia ứng cử. Sự hiện diện của một lãnh đạo tập đoàn viễn thông - công nghệ lớn và một gương mặt của ngành du lịch cho thấy trục kinh tế số và dịch vụ tiếp tục có trọng lượng trong cấu trúc đại diện.
Ông Tào Đức Thắng – Ủy viên Trung ương Đảng, Trung tướng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel).
Tại đơn vị bầu cử số 4, ông Lê Ngọc Sơn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN), tham gia ứng cử. Đây là một vị trí đáng chú ý trong bối cảnh an ninh năng lượng, chuyển dịch năng lượng và đầu tư công nghiệp quy mô lớn đang là những chủ đề ngày càng quan trọng với tăng trưởng dài hạn.
ông Lê Ngọc Sơn - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN).
Ở đơn vị bầu cử số 7, ông Trần Anh Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH MTV Phát triển Công nghiệp Tân Thuận, góp mặt. Trong khi đó, đơn vị bầu cử số 10 ghi nhận ông Phạm Văn Thanh, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), người đang đồng thời đảm trách nhiều vai trò liên quan đến quản lý vốn nhà nước và tư vấn kinh tế.
Đáng chú ý, đơn vị bầu cử số 12 tại TP.HCM là nơi cùng xuất hiện hai đại diện đáng chú ý của khu vực doanh nghiệp và tài chính: bà Nguyễn Ngọc Hương, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Thiên nhiên Việt, và ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank). Sự hiện diện song song của một doanh nhân tư nhân và lãnh đạo ngân hàng đầu ngành phản ánh sự giao thoa ngày càng rõ giữa khu vực sản xuất - thương mại và hệ thống vốn.
Ngoài hai đô thị lớn, danh sách ứng cử còn cho thấy một phổ đại diện rộng từ nhiều địa phương và lĩnh vực.
Tại Hải Phòng, đơn vị bầu cử số 3 ghi nhận ông Tô Đình Sơn, Chủ tịch Công đoàn Công ty CP Cảng Hải Phòng, cùng bà Nguyễn Thị Thúy, cán bộ quản lý tại Công ty CP Lai dắt và Vận tải Cảng Hải Phòng. Đây là dấu ấn của khu vực cảng biển và logistics – lĩnh vực giữ vai trò cửa ngõ trong thương mại và xuất nhập khẩu.
Tại Đà Nẵng, ông Trần Mạnh Huy, Chủ tịch HĐQT Công ty CP HTV Giải pháp Blockchain, đồng thời là giảng viên Trường Đại học Kiến trúc Đà Nẵng, tham gia ứng cử tại đơn vị bầu cử số 1. Việc một gương mặt đến từ lĩnh vực blockchain xuất hiện trong danh sách ứng cử là chi tiết cho thấy các ngành công nghệ mới đang từng bước tiến vào không gian chính sách.
Ở Cần Thơ, bà Võ Thị Thơ, Giám đốc Công ty TNHH Tiến Thơ, ứng cử tại đơn vị bầu cử số 3; bà Nguyễn Kim Nhiên, Giám đốc Công ty TNHH chế biến nông sản Kim Nhiên, ứng cử tại đơn vị bầu cử số 5. Đây là những đại diện tiêu biểu cho khu vực doanh nghiệp địa phương gắn với thương mại và chế biến nông sản – trụ cột quan trọng của Đồng bằng sông Cửu Long.
Tại Bắc Ninh, đơn vị bầu cử số 5 có sự góp mặt của ông Nguyễn Như So, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn DABACO Việt Nam, cùng bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Giám đốc Công ty TNHH Trung Cao. Sự hiện diện của lãnh đạo một doanh nghiệp lớn trong chuỗi nông nghiệp - thực phẩm cho thấy khu vực nông nghiệp công nghiệp hóa tiếp tục tìm kiếm tiếng nói mạnh hơn trong quá trình lập pháp.
Ông Nguyễn Như So - Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn DABACO.
Ở Cà Mau, ông Huỳnh Văn Tấn, Tổng Giám đốc Camimex Group, ứng cử tại đơn vị bầu cử số 2. Tại Đồng Nai, hai đơn vị bầu cử liên tiếp ghi nhận dấu ấn của hệ sinh thái Golf Long Thành: ông Nguyễn Hồng Phong tại đơn vị số 2; bà Lê Nữ Thùy Dương và ông Nguyễn Hữu Tướng tại đơn vị số 3.
Tại Đồng Tháp, ông Dương Ngọc Vân và ông Lê Vương Quốc Hùng lần lượt tham gia ứng cử tại đơn vị bầu cử số 2 và số 4, đại diện cho nhóm doanh nghiệp thương mại, dịch vụ và sản xuất dược. Ở Gia Lai, bà Huỳnh Thị Hoa Điệp và ông Nguyễn Văn Cảnh tham gia ứng cử tại đơn vị số 1 và số 2, phản ánh vai trò ngày càng rõ của doanh nghiệp địa phương trong thương mại, du lịch và dịch vụ.
Tại Hưng Yên, bà Nguyễn Thị Thanh Bình, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn T&T, đồng thời là Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, tham gia ứng cử tại đơn vị bầu cử số 1. Ở Ninh Bình, bà Trần Thị Hiền, lãnh đạo doanh nghiệp hạ tầng kỹ thuật và đại diện hiệp hội doanh nghiệp địa phương, cũng tham gia ứng cử tại đơn vị số 1.
Trong khi đó, tại Quảng Ngãi, ông Cao Tuấn Sĩ, Giám đốc Nhà máy Lọc dầu Dung Quất thuộc Công ty CP Lọc hóa dầu Bình Sơn, ứng cử tại đơn vị bầu cử số 1 – một vị trí có ý nghĩa biểu tượng với trung tâm lọc hóa dầu lớn của cả nước. Tại Tây Ninh, bà Phạm Thị Ngọc Hà, Tổng Giám đốc Công ty TNHH San Hà, tham gia ứng cử tại đơn vị bầu cử số 3.
Lê Nữ Thùy Dương - Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn KN Holdings.
Nhìn trên bình diện rộng, danh sách ứng cử lần này cho thấy một xu hướng ngày càng rõ: Quốc hội không chỉ là nơi hội tụ của các nhà quản lý, cán bộ chính trị - xã hội, mà còn là nơi tăng dần tỷ trọng của những người đến từ nền kinh tế thực.
Điều này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi các vấn đề về chất lượng tăng trưởng, cải cách thể chế, phát triển thị trường vốn, an ninh năng lượng, chuyển đổi số, logistics, nông nghiệp công nghệ cao và năng lực cạnh tranh doanh nghiệp sẽ đòi hỏi các quyết sách ngày càng sát thực tiễn.
Khi các lãnh đạo doanh nghiệp lớn, lãnh đạo ngân hàng, chuyên gia công nghệ, đại diện logistics và các nhà sản xuất địa phương cùng bước vào danh sách ứng cử, thông điệp phát đi là khá rõ ràng: nền kinh tế đang đòi hỏi một cấu trúc đại diện gần hơn với thị trường.
Quốc hội khóa XVI, vì thế, có thể không chỉ là một nhiệm kỳ lập pháp mới. Nó có thể là nơi tiếng nói của sản xuất, đầu tư, vốn và đổi mới sáng tạo được đưa vào nghị trường với cường độ lớn hơn, trong một giai đoạn mà tăng trưởng không còn chỉ phụ thuộc vào mục tiêu, mà phụ thuộc vào chất lượng của những người tham gia thiết kế luật chơi.
Ngoài ra, danh sách còn có bà Bành Thị Xuân Hương – Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc VietinBank Chi nhánh Bình Định – ứng cử tại tỉnh Gia Lai, đơn vị bầu cử số 3; bà Trần Mai Anh – nhân viên Ban Tổ chức, Đảng ủy Agribank – ứng cử tại TP. Hà Nội, đơn vị bầu cử số 3; và bà Ngô Kiều Anh – nhân viên Ủy ban Nhân sự Agribank – ứng cử tại TP. Hà Nội, đơn vị bầu cử số 5.
Danh sách này cho thấy sự hiện diện của ngành ngân hàng không chỉ tập trung ở tầng lãnh đạo cao nhất, mà trải rộng từ quản lý vĩ mô, điều hành ngân hàng thương mại, tổ chức đảng trong doanh nghiệp đến các vị trí nhân sự trong hệ thống. Đó là một phổ đại diện khá rộng cho một ngành vốn đang giữ vai trò sống còn đối với chu kỳ tăng trưởng.
Về mặt chính trị - kinh tế, việc nhiều lãnh đạo và cán bộ ngân hàng tham gia ứng cử cho thấy trục tài chính đang tiến gần hơn đến trung tâm lập pháp. Điều này có thể tạo ra hai tác động đáng chú ý.
Thứ nhất, nó giúp nghị trường có thêm những người hiểu rõ hơn cơ chế vận hành của tiền tệ, tín dụng và an toàn hệ thống – những lĩnh vực vốn ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp và người dân.
Thứ hai, nó làm tăng khả năng các cuộc thảo luận về luật ngân hàng, xử lý nợ xấu, thị trường vốn, thanh toán số, tài chính toàn diện hay quản trị rủi ro được tiếp cận từ góc nhìn thực tiễn hơn, thay vì chỉ dừng ở khung khổ hành chính.
Trong giai đoạn tới, Việt Nam sẽ cần nhiều hơn những quyết sách vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa bảo vệ ổn định vĩ mô. Và trong bài toán đó, ngân hàng không chỉ là một ngành kinh tế. Đó là hệ tuần hoàn của nền kinh tế.
Bởi vậy, sự hiện diện của 8 ứng cử viên đến từ ngành ngân hàng trong danh sách ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI là một chi tiết nhỏ về số lượng, nhưng lại là một tín hiệu lớn về vai trò. Nó cho thấy khi áp lực tăng trưởng, cải cách và cạnh tranh gia tăng, tiếng nói của những người đang trực tiếp quản dòng vốn sẽ ngày càng khó đứng ngoài các quyết định lớn của quốc gia.
Tuấn Hải