Quốc hội Việt Nam đồng hành, nhịp bước cùng sự nghiệp Đổi mới của đất nước

2 giờ trướcBài gốc

Trải qua 80 năm kể từ dấu mốc lịch sử ngày 6/1/1946 - Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra Quốc hội của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam - với 15 nhiệm kỳ hoạt động, dưới sự lãnh đạo của Đảng ta, qua mỗi giai đoạn cách mạng và từng nhiệm kỳ, Quốc hội không ngừng lớn mạnh, phát triển, đổi mới, hoàn thiện về tổ chức, nâng cao chất lượng và hiệu quả trên các mặt hoạt động.

Những thành tựu, kinh nghiệm và đóng góp của Quốc hội 80 năm qua, trong đó có gần 40 năm nhịp bước cùng công cuộc Đổi mới của đất nước, đã góp phần tạo dựng nền tảng pháp lý vững chắc cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế toàn diện và sâu rộng để thực hiện mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Nắm vững, vận dụng sáng tạo, đúng đắn đường lối của Đảng về sự nghiệp Đổi mới

Công cuộc Đổi mới đất nước được khởi xướng tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (năm 1986), đưa Việt Nam từ một nước nghèo nàn, lạc hậu trở thành nước đang phát triển với nhiều thành tựu đáng ghi nhận. Nhìn lại chặng đường lịch sử vẻ vang của dân tộc, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Quốc hội luôn nắm vững và vận dụng sáng tạo, đúng đắn đường lối, chủ trương, quan điểm của Đảng về sự nghiệp Đổi mới để thực hiện linh hoạt, sáng tạo các hoạt động lập hiến - lập pháp, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và đối ngoại nghị viện.

Thông qua việc thực hiện các chức năng, quyền hạn theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, Quốc hội ngày càng khẳng định rõ nét vị trí, vai trò của một thiết chế đặc biệt quan trọng của bộ máy nhà nước, là cơ quan đại diện cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất trong sự nghiệp Đổi mới toàn diện đất nước.

Toàn cảnh Phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội Khóa VIII, ngày 17/6/1987. Nguồn: media.quochoi.vn

Công cuộc Đổi mới đòi hỏi một hệ thống pháp luật đồng bộ. Là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến - lập pháp, Quốc hội luôn giữ vai trò trung tâm trong việc xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý, phục vụ trực tiếp công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế của đất nước.

Kể từ Quốc hội Khóa VIII (1987-1992) - nhiệm kỳ đánh dấu giai đoạn khởi đầu của sự nghiệp Đổi mới toàn diện đất nước - đến nay, Quốc hội đã xây dựng, ban hành 2 bản Hiến pháp - Hiến pháp năm 1992 (được sửa đổi, bổ sung năm 2001) và Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2025).

Quốc hội Khóa VIII (1987 - 1992) đã đặt nền móng pháp lý quan trọng cho công cuộc Đổi mới đất nước với trọng tâm là xây dựng hệ thống pháp luật thể chế hóa đường lối phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng XHCN, góp phần phát triển kinh tế đất nước. Nổi bật là các đạo luật quan trọng về kinh tế được ban hành, như Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 1987, Luật Công ty năm 1990, Luật Doanh nghiệp tư nhân năm 1990…

Quốc hội Khóa IX (1992 - 1997) tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, góp phần cải cách hành chính và hội nhập quốc tế, như Bộ luật Lao động năm 1994, Bộ luật Dân sự năm 1995, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp năm 1997…

Quốc hội Khóa X (1997 - 2002) đã ban hành Luật Thuế giá trị gia tăng năm 1997, Luật Doanh nghiệp năm 1999, Luật Hải quan năm 2001… để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Quốc hội Khóa XIII (2011 - 2016) ban hành, sửa đổi, bổ sung các luật tạo khuôn khổ pháp lý mới cho bộ máy nhà nước, quyền con người, quyền công dân, thể chế kinh tế thị trường và các mặt của đời sống, như Bộ luật Dân sự năm 2015, Bộ luật Hình sự năm 2015, Luật Đất đai năm 2013, Luật Doanh nghiệp năm 2014, Luật Đầu tư năm 2014, Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014, Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, Luật Bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND năm 2015, Luật Trưng cầu ý dân năm 2015…

Quốc hội Khóa XIV (2016 - 2021) đã tập trung thể chế hóa đường lối của Đảng và cụ thể hóa Hiến pháp năm 2013. Nhiều luật có ý nghĩa được ban hành trong nhiệm kỳ này, gồm: Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, Luật Quy hoạch năm 2017, Luật An ninh mạng năm 2018, Luật Cạnh tranh năm 2018, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư năm 2020…

Quốc hội Khóa XV (tháng 7/2021- 2025) lập kỷ lục về số lượng các luật, nghị quyết được xem xét, thông qua, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật, tháo gỡ “điểm nghẽn” về thể chế, phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước trong giai đoạn mới và kỷ nguyên mới. Tiêu biểu là Luật Đất đai năm 2024, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, Luật Đầu tư công năm 2024, Luật Chuyển đổi số năm 2025, Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025, Luật Công nghệ cao năm 2025…

Mỗi bản Hiến pháp đều đánh dấu bước phát triển mới của đất nước trong từng giai đoạn lịch sử. Hiến pháp năm 1992 được coi là bản Hiến pháp đầu tiên của thời kỳ đổi mới, tạo cơ sở chính trị - pháp lý quan trọng để xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, từng bước đổi mới hệ thống chính trị, phát huy dân chủ XHCN. Và, Hiến pháp năm 2013 đánh dấu thời kỳ đổi mới toàn diện, đồng bộ cả về kinh tế và chính trị, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, củng cố Nhà nước pháp quyền XHCN, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, hội nhập quốc tế sâu rộng và bảo vệ chủ quyền quốc gia trong thời kỳ mới.

Ngày 13/4/1992, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Võ Chí Công ký sắc lệnh công bố Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam 1992. Ảnh: TTXVN

Để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới, tại Kỳ họp thứ Chín, Quốc hội Khóa XV đã xem xét, thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam với tỷ lệ đồng thuận tuyệt đối, đạt 100% số đại biểu Quốc hội có mặt tham gia biểu quyết tán thành. Việc thông qua Nghị quyết này, cùng với nhiều luật, nghị quyết liên quan đến tổ chức bộ máy khác đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng, mang tính nền tảng cho việc đổi mới, sắp xếp và vận hành bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp kể từ ngày 1/7/2025 theo đúng chủ trương của Đảng ta.

Như nhấn mạnh của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, thì “đây là nhiệm vụ mang tính chiến lược cả về chính trị và pháp lý, nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là về sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân, sát thực tiễn”.

Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch nước Lương Cường, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các ĐBQH biểu quyết thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam với 470/470 đại biểu có mặt tán thành, đạt 100%, ngày 16/6/2025. Ảnh: Phạm Thắng

Đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật

Công tác xây dựng pháp luật cũng không ngừng được đổi mới cả về cách thức, phương thức làm luật, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng các yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn.

Đặc biệt, từ Kỳ họp thứ Tám, Quốc hội Khóa XV đã đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật: Chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, từ bị động sang chủ động, kiến tạo phát triển; xây dựng pháp luật phải đi trước một bước, “mở đường”, bảo đảm tính dự báo cao, phù hợp với thực tiễn và sự phát triển nhanh chóng của đất nước trong tình hình mới; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, xóa bỏ cơ chế “xin-cho”, triệt tiêu các lợi ích cục bộ và đặc quyền…

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu khai mạc Kỳ họp thứ Tám, Quốc hội Khóa XV

Trong nhiệm kỳ Khóa XV, cùng với sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013, Quốc hội đã chủ động đổi mới tư duy trong xây dựng luật, tích cực, kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật, khẳng định vai trò tiên phong đi trước một bước về thể chế; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo; lần đầu tiên, tổ chức thành công 2 diễn đàn về pháp luật và giám sát.

Quốc hội đã ban hành nhiều đạo luật quan trọng về hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN; tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp lại đơn vị hành chính; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; nhất là trên các lĩnh vực: tài chính - ngân sách, văn hóa - xã hội, y tế - giáo dục, bảo đảm an sinh xã hội; tài nguyên - môi trường; khoa học - công nghệ; đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; quốc phòng - an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế…, tạo ra nền tảng quan trọng để đất nước ta bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn

Tiếp đó, tại Kỳ họp thứ Chín, với tinh thần "vừa chạy vừa xếp hàng" nhưng vẫn bảo đảm nền nếp, cẩn trọng, kỷ cương, đúng quy định của pháp luật và hiệu quả, Quốc hội Khóa XV đã thông qua 34 luật, 14 nghị quyết quy phạm pháp luật trong nhiều lĩnh vực then chốt, như tổ chức bộ máy nhà nước, quốc phòng -an ninh, tư pháp, tài chính -ngân sách, giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số… Kết quả Kỳ họp thứ Chín là minh chứng sinh động của ý Đảng hợp với lòng dân, đáp ứng yêu cầu cấp thiết có tính tất yếu khách quan của sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Tại Kỳ họp thứ Mười - kỳ họp cuối cùng của nhiệm kỳ Khóa XV, Quốc hội đã xem xét, thảo luận, biểu quyết thông qua 51 luật, 39 nghị quyết, trong đó có 8 nghị quyết quy phạm pháp luật. Đây là một khối lượng lập pháp rất lớn, chiếm gần 30% tổng số luật, nghị quyết quy phạm được ban hành của cả nhiệm kỳ Khóa XV. Các luật, nghị quyết được thông qua vừa đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn, vừa kiến tạo khuôn khổ pháp lý cho giai đoạn mới của đất nước.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định trình bày tóm tắt Tờ trình về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 tại Phiên khai mạc Kỳ họp thứ Chín, Quốc hội Khóa XV, ngày 5/5/2025. Ảnh: Hồ Long

Cùng với công tác lập hiến - lập pháp, Quốc hội cũng tiếp tục có nhiều đổi mới trong hoạt động giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Kết quả hoạt động giám sát của Quốc hội ngày càng khẳng định vai trò là một kênh đặc biệt quan trọng trong kiểm soát quyền lực nhà nước, được cử tri và Nhân dân đồng tình, ủng hộ và đánh giá cao. Chất lượng và hiệu quả hoạt động giám sát đã có tác động tích cực đến hoạt động lập pháp, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước cũng như toàn bộ hoạt động của Nhà nước, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và giữ gìn trật tự, kỷ cương của đất nước.

Các quyết định của Quốc hội về những vấn đề quan trọng của đất nước là sự kế thừa, tiếp nối dòng chảy liên tục, không ngừng trên cơ sở phát huy vai trò, trí tuệ tập thể, tính chủ động, sáng tạo của từng đại biểu Quốc hội, góp phần quan trọng vào những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trong công cuộc Đổi mới toàn diện của đất nước.

Chiều 11/12/2025, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết Kỳ họp thứ Mười, Quốc hội Khóa XV. Ảnh: Phạm Thắng

"Thời điểm bắt đầu kỷ nguyên mới là Đại hội XIV của Đảng". Khẳng định dấu mốc này, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ: "Từ đây, mọi người dân Việt Nam, hàng trăm triệu người như một, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đồng tâm hiệp lực, chung sức đồng lòng, tranh thủ tối đa thời cơ, thuận lợi, đẩy lùi nguy cơ, thách thức, đưa đất nước phát triển toàn diện, mạnh mẽ, bứt phá và cất cánh".

Thời điểm lịch sử trọng đại của dân tộc đòi hỏi phải có những quyết định lịch sử, đột phá cho sự phát triển của đất nước. Với vị trí, vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, kế thừa thành tựu, kinh nghiệm qua các nhiệm kỳ Quốc hội trong 80 năm qua, nhất là kể từ công cuộc Đổi mới đất nước do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo thực hiện từ năm 1986 đến nay, chúng ta tin tưởng chắc chắn rằng, Quốc hội Khóa XVI và các nhiệm kỳ tiếp theo sẽ tiếp tục kế thừa, phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, đổi mới, nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu lực, hiệu quả các hoạt động, đáp ứng tốt nhất yêu cầu, nhiệm vụ của đất nước trong giai đoạn phát triển mới. Đặc biệt, là thể chế hóa và thực hiện thành công Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, bảo đảm nghị trường đã, đang và sẽ luôn là nơi hội tụ cao nhất "ý Đảng và lòng Dân".

Lam Giang

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/quoc-hoi-viet-nam-dong-hanh-nhip-buoc-cung-su-nghiep-doi-moi-cua-dat-nuoc-10402431.html