Quỹ bình ổn giá xăng dầu có vai trò thế nào, còn bao nhiêu tiền?

2 giờ trướcBài gốc

Quỹ bình ổn giá xăng dầu được hình thành và hoạt động ra sao?

Quỹ bình ổn giá xăng dầu là Quỹ tài chính không nằm trong cân đối ngân sách Nhà nước; toàn bộ nguồn trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu để tham gia điều tiết, hỗ trợ cho mục tiêu bình ổn giá xăng dầu trong nước theo điều hành giá xăng dầu của Bộ Công Thương.

Quỹ bình ổn giá xăng dầu hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, không phát sinh cơ chế quản lý tập trung và không phát sinh tổ chức bộ máy, không có cơ chế tài chính riêng.

Việc trích lập và chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu chỉ thực hiện một lần đối với một thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu bán ra đầu tiên tính trên một lít, kg xăng, dầu ở nhiệt độ thực tế tiêu thụ tại thị trường nội địa trong thời gian trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu theo quy định.

Quỹ bình ổn giá xăng dầu được lập tại doanh nghiệp khi được Bộ Công Thương cấp Giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu theo quy định tại Nghị định số 95/2021/NĐ-CP.

Thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu có trách nhiệm trích lập, chi sử dụng, báo cáo, công khai về Quỹ bình ổn giá xăng dầu và quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu theo quy định.

Thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu có trách nhiệm lựa chọn, mở tài khoản theo dõi riêng về Quỹ bình ổn giá xăng dầu tại ngân hàng.

Quỹ bình ổn giá xăng dầu được trích lập bằng một khoản tiền cụ thể là 300 đồng/lít đối với các loại xăng, các loại dầu diesel, dầu hỏa và 300 đồng/kg đối với các loại dầu mazut thực tế tiêu thụ tại thị trường nội địa và được xác định là một yếu tố cấu thành giá cơ sở và giá bán của thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu. Việc trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu được thực hiện đồng thời với kỳ điều hành giá cơ sở.

Mức trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu được điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với thực tế tại thời điểm điều hành giá xăng dầu. Trong đó, điều chỉnh giảm hoặc tạm dừng trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu dưới mức trên khi các yếu tố cấu thành giá cơ sở xăng, dầu kỳ công bố tăng trên 5% so với giá cơ sở xăng, dầu công bố kỳ trước liền kề hoặc việc tăng giá xăng, dầu ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu liên tục rung lắc bởi những biến động địa chính trị, việc Thủ tướng Chính phủ yêu cầu sử dụng ngay Quỹ bình ổn giá xăng dầu không chỉ là quyết định kỹ thuật trong điều hành giá mà còn thể hiện cách tiếp cận chủ động nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và ổn định kinh tế vĩ mô.

Về nguyên tắc vận hành, Quỹ bình ổn giá xăng dầu được hình thành từ khoản trích lập trong giá bán lẻ xăng dầu và được các thương nhân đầu mối quản lý tại tài khoản riêng theo quy định của pháp luật. Cơ chế của quỹ được thiết kế theo hướng tích lũy khi thị trường ổn định và chi ra khi giá xăng dầu thế giới tăng mạnh, làm giảm biên độ biến động của giá bán lẻ trong nước. Chính vì vậy, quỹ thường được ví như tấm đệm giúp giảm bớt những cú sốc giá khi thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh.

Thực tiễn điều hành cho thấy vai trò của Quỹ bình ổn đã từng được phát huy rõ nét trong giai đoạn khủng hoảng năng lượng năm 2022, khi giá dầu thô trên thị trường quốc tế có thời điểm vượt 120 USD/thùng. Trong giai đoạn đó, cơ quan điều hành đã nhiều lần sử dụng quỹ để bù đắp một phần chi phí giúp làm chậm lại đà tăng của giá xăng dầu trong nước. Sau khi thị trường dần ổn định, Quỹ được sử dụng thận trọng hơn và chủ yếu được duy trì như một nguồn lực dự phòng nhằm ứng phó với các cú sốc năng lượng trong tương lai.

Theo Thông tư 103/2021/TT-BTC hướng dẫn quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu, việc chi quỹ được xem xét dựa trên mức biến động của giá cơ sở so với kỳ điều hành trước. Nếu mức tăng dưới 7%, nguyên tắc là không chi quỹ, trừ khi việc tăng giá có thể ảnh hưởng lớn tới kinh tế – xã hội và đời sống người dân. Khi giá cơ sở tăng từ 7% đến 10%, Bộ Công Thương quyết định mức chi sau khi thống nhất với Bộ Tài chính; còn khi mức tăng vượt 10%, hai bộ phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo.

Quỹ bình ổn còn bao nhiêu tiền?

Dữ liệu từ Bộ Công Thương cho thấy, tính đến hết tháng 9/2025, tổng số dư Quỹ bình ổn tại 27 doanh nghiệp đầu mối đạt khoảng 5.617 tỷ đồng. Tuy nhiên, sau các kỳ điều hành chi mạnh tay gần đây, con số này tại từng đơn vị đã có sự thay đổi đáng kể.

Tại Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), đơn vị nắm giữ quỹ lớn nhất, số dư đã giảm từ hơn 3.088 tỷ đồng (trước kỳ điều hành 10/3) xuống còn khoảng 2.799 tỷ đồng vào tối 12/3. Ước tính, doanh nghiệp này đã chi ra khoảng 289 tỷ đồng chỉ trong hai kỳ điều hành liên tiếp.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại Tổng Công ty Dầu Việt Nam – CTCP (PV OIL). Quỹ bình ổn tại đây vốn đã âm 138,42 tỷ đồng, tiếp tục giảm sâu xuống mức âm 342,17 tỷ đồng trước thời điểm 22h ngày 12/3. Như vậy, PV OIL đã chi khoảng 203,75 tỷ đồng cho hai kỳ điều hành vừa qua.

Nhiều doanh nghiệp khác cũng ghi nhận mức chi lớn từ quỹ. Công ty cổ phần Thương mại Dầu khí Đồng Tháp (Petimex) đã chi khoảng 48 tỷ đồng sau kỳ điều hành ngày 11/3, đưa số dư từ 462 tỷ đồng xuống còn 414 tỷ đồng.

Tại Tổng Công ty Thương mại Xuất nhập khẩu Thanh Lễ (Thalexim), số dư quỹ hiện còn hơn 389 tỷ đồng. Trong giai đoạn từ 10-11/3, đơn vị này ước chi hơn 2,4 tỷ đồng để hỗ trợ cho sản lượng khoảng 524.858 lít xăng dầu bán ra thị trường.

Đáng chú ý, Tập đoàn Dương Đông đã thực hiện chi khoảng 96,4 tỷ đồng từ quỹ trong giai đoạn 10-11/3. Số tiền này dùng để bù giá cho 6 triệu lít xăng RON 95, 12 triệu lít dầu diesel và 3,1 triệu kg dầu mazut, khiến số dư còn lại hơn 86,9 tỷ đồng.

Công ty Xăng dầu và Dịch vụ Hàng hải STS cũng báo cáo mức chi khoảng 9,9 tỷ đồng qua hai kỳ điều hành. Số dư của đơn vị này giảm từ mức hơn 85,1 tỷ đồng xuống còn khoảng 75,2 tỷ đồng trước kỳ điều chỉnh tối ngày 12/3.

Minh Thành

Nguồn Kinh tế Môi trường : https://kinhtemoitruong.vn/quy-binh-on-gia-xang-dau-co-vai-tro-the-nao-con-bao-nhieu-tien-108464.html