Quy chế mới cho nhà giáo nghỉ hưu liệu có hóa giải bài toán thiếu hụt nhân lực?

4 giờ trướcBài gốc

Chương trình đào tạo nhà giáo dục sáng tạo và truyền cảm hứng 2026 tại Trường Đại học Ngoại Thương. Ảnh: FTU

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Thông tư quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng để lấy ý kiến góp ý rộng rãi.

Liệu hành lang pháp lý mới từ Bộ Giáo dục và Đào tạo có đủ sức biến nguồn lực chất xám từ nhà giáo nghỉ hưu thành động lực tăng trưởng bền vững cho hệ thống giáo dục, hay vẫn còn những nút thắt thực tế cần lời giải?"

Nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu giải quyết bài toán "khát" nhân lực trình độ cao

Thực tế hiện nay, nhiều cơ sở giáo dục - đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa hoặc các ngành đặc thù đang rơi vào tình trạng thiếu giáo viên cục bộ. Việc cho phép ký hợp đồng toàn thời gian với nhà giáo nghỉ hưu mà không giới hạn độ tuổi cao nhất là một bước đi cần thiết và thực tế.

Bởi với cơ chế này giúp tận dụng tối đa "chất xám" từ những nhà giáo có mấy chục năm kinh nghiệm, kỹ năng sư phạm đã được tôi luyện và bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng.

Thay vì coi nghỉ hưu là điểm dừng của sự nghiệp, quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu nhìn nhận đây là một sự chuyển đổi hình thức cống hiến.

Nó cho phép tri thức và tâm huyết của thế hệ đi trước tiếp tục được cống hiến chính đáng.

Nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu thiết lập "thước đo" minh bạch cho chất lượng giáo dục

Trước đây, việc thiếu vắng các quy định cụ thể về việc ký kết hợp đồng toàn thời gian đối với nhà giáo nghỉ hưu đã tạo ra những khoảng trống pháp lý, gây lúng túng cho công tác kiểm định và hậu kiểm.

Khi hành lang pháp lý được xác lập, các cơ sở giáo dục có đầy đủ cơ sở để đưa đội ngũ nhà giáo nghỉ hưu vào các báo cáo xếp hạng, đánh giá năng lực nội tại và tính toán chính xác các điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo.

Việc công khai hóa các chỉ số này giúp cơ quan quản lý và xã hội có cái nhìn thực chất hơn về nguồn lực của từng đơn vị.

Song song đó, dự thảo xác lập mối liên kết chặt chẽ giữa các đãi ngộ nghề nghiệp xứng tầm - như xét tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú hay bổ nhiệm GS, PGS với yêu cầu bắt buộc về hiệu quả giảng dạy và nghiên cứu khoa học cụ thể.

Cơ chế này vận hành như một màng lọc hiệu quả, triệt tiêu việc sử dụng danh nghĩa nhà giáo nghỉ hưu một cách hình thức để đối phó với kiểm định, qua đó xác lập sự liêm chính và thực chất trong hoạt động học thuật.

Những rào cản thực tế và việc cân bằng nguồn lực khi thực hiện nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu

Dù mang lại nhiều kỳ vọng tích cực, việc triển khai chế độ hợp đồng toàn thời gian cho nhà giáo nghỉ hưu vẫn đặt ra những thách thức không nhỏ, đòi hỏi các cơ sở giáo dục phải có phương thức điều hành linh hoạt:

Thách thức về sức khỏe và sự thích nghi công nghệ của nhà giáo nghỉ hưu

Việc không giới hạn độ tuổi tối đa mở ra cơ hội cống hiến dài hạn, nhưng cũng đặt dấu hỏi về khả năng đáp ứng cường độ làm việc toàn thời gian.

Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, việc cập nhật các công nghệ giáo dục mới và duy trì sức bền trong giảng dạy là những yếu tố cần được các cơ sở đào tạo đánh giá kỹ lưỡng để đảm bảo chất lượng chuyên môn.

Đảm bảo sự tiếp nối giữa đội ngũ trẻ và nhà giáo nghỉ hưu giàu kinh nghiệm

Một thách thức trong quản lý nhân sự là duy trì sự cân bằng giữa việc giữ chân các nhà giáo giàu kinh nghiệm và việc tạo không gian phát triển cho đội ngũ trẻ.

Cần có lộ trình phù hợp để việc tận dụng chất xám của thế hệ đi trước không vô tình tạo ra rào cản đối với cơ hội việc làm hoặc lộ trình thăng tiến của những nhân tố trẻ năng động.

Tính khả thi của chính sách thu hút nhà giáo nghỉ hưu về vùng đặc biệt khó khăn

Mặc dù dự thảo đã tháo gỡ nút thắt về pháp lý, nhưng việc thu hút nhà giáo nghỉ hưu về vùng sâu, vùng xa vẫn là một vấn đề thực tế lớn.

Nếu thiếu đi các chính sách đãi ngộ mang tính đột phá và điều kiện an sinh đặc thù, nỗ lực thu hút nhân lực trình độ cao về các địa phương này có nguy cơ chỉ dừng lại ở mức độ định hướng trên văn bản.

Dự thảo Thông tư quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng có thể coi là một lời giải thực tế cho bài toán thiếu hụt nhân sự và nâng cao hiệu quả điều hành trong ngành giáo dục.

Điểm cốt yếu là sự chuyển dịch tư duy từ việc "quản trị nhân lực dựa trên độ tuổi" sang "quản trị dựa trên năng lực và giá trị đóng góp".

Nếu được triển khai đồng bộ với các cơ chế đánh giá sát sao, đội ngũ nhà giáo nghỉ hưu sẽ trở thành nguồn lực bổ trợ đắc lực, góp phần giữ vững chất lượng đào tạo và truyền cảm hứng cho các thế hệ kế cận trong giai đoạn chuyển đổi quan trọng của hệ thống giáo dục Việt Nam.

Hồng Phong

Nguồn Công dân & Khuyến học : https://congdankhuyenhoc.vn/quy-che-moi-cho-nha-giao-nghi-huu-lieu-co-hoa-giai-bai-toan-thieu-hut-nhan-luc-179260325171708548.htm