Quy định 19-QĐ/TW: Siết kỷ cương tư tưởng, bồi đắp nền tảng văn hóa chính trị trong Đảng

3 giờ trướcBài gốc

Khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển nhanh, bền vững, với yêu cầu rất cao về bản lĩnh chính trị, năng lực cầm quyền và sức đề kháng trước những thách thức của không gian số, Quy định 19 cho thấy một tinh thần rõ ràng: Muốn Đảng vững mạnh thì không thể chỉ bằng tổ chức chặt chẽ, mà còn phải bằng một nền tảng tư tưởng vững, một đời sống chính trị lành mạnh và một hệ giá trị văn hóa đủ sâu để dẫn dắt hành động.

Từ công tác chính trị, tư tưởng đến xây dựng nền tảng văn hóa của Đảng

Quy định 19 không tiếp cận công tác chính trị, tư tưởng theo nghĩa hẹp, càng không dừng ở yêu cầu tuyên truyền, giáo dục đơn thuần. Ngay từ phạm vi điều chỉnh, mục đích, yêu cầu và nội dung công tác chính trị, tư tưởng, văn bản đã đặt ra một đòi hỏi toàn diện hơn nhiều: Xây dựng bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống, ý thức trách nhiệm, tinh thần nêu gương, năng lực tư duy lý luận, khả năng nhận diện và đấu tranh với những biểu hiện lệch chuẩn trong nhận thức và hành động của cán bộ, đảng viên. Điều đó cho thấy công tác chính trị, tư tưởng ở đây thực chất là công tác xây nền cho một đời sống chính trị lành mạnh, một tổ chức đảng có sức chiến đấu cao và một đội ngũ cán bộ có chiều sâu văn hóa chính trị.

Chính ở chiều sâu ấy, có thể nói Quy định 19 là một văn bản mang đậm tinh thần xây dựng văn hóa trong Đảng. Bởi lẽ, văn hóa trong Đảng không phải là một khái niệm trừu tượng. Nó được biểu hiện rất cụ thể qua cách nghĩ, cách nói, cách làm; qua tinh thần trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân; qua thái độ đối với quyền lực, với kỷ luật, với sự thật, với đồng chí, đồng bào; qua khả năng giữ mình trước cám dỗ, giữ vững nguyên tắc trước áp lực, giữ trọn niềm tin trước khó khăn. Một tổ chức có thể có quy chế rất chặt, nhưng nếu thiếu nền tảng văn hóa chính trị thì vẫn có thể rơi vào hình thức, hành chính hóa, thậm chí suy thoái từ bên trong. Ngược lại, khi văn hóa thấm sâu vào tổ chức, nó sẽ trở thành sức mạnh nội sinh, thành cơ chế tự điều chỉnh, tự thanh lọc và tự hoàn thiện.

Phiên khai mạc hội nghị Trung ương 2 khóa 14, tháng 3-2026. Ảnh: VNexpress.vn

Quy định 19 đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu nâng cao nhận thức, thống nhất ý chí và hành động trong toàn Đảng; tăng cường xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức; củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân; khơi dậy lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Những nội dung ấy, xét đến cùng, đều gắn chặt với văn hóa. Bởi văn hóa không chỉ là di sản, lễ hội hay đời sống tinh thần theo nghĩa thông thường. Văn hóa còn là hệ giá trị, là niềm tin, là chuẩn mực, là không khí tinh thần của một tổ chức, một cộng đồng, một quốc gia. Khi Quy định 19 đặt ra nhiệm vụ bồi đắp niềm tin, củng cố đồng thuận, khơi dậy khát vọng phát triển, thì đó cũng chính là quá trình xây dựng nền tảng văn hóa tinh thần cho Đảng và cho xã hội.

Điều rất đáng chú ý là văn bản đã dành một nội dung riêng để nói đến việc xây dựng văn hóa Đảng, trong đó nhấn mạnh việc thiết lập chuẩn mực đạo đức cách mạng; sự tiên phong, gương mẫu, liêm chính, kỷ luật của cán bộ, đảng viên; học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; phát huy giá trị văn hóa Việt Nam; tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để xây dựng, hoàn thiện và phát triển văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ, đội ngũ cán bộ. Đây là một điểm rất sâu sắc. Nó cho thấy Trung ương nhìn nhận rất rõ rằng muốn nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng trong giai đoạn mới, không thể chỉ chú trọng vào cơ chế hay kỹ thuật quản trị, mà phải quan tâm đến chiều sâu văn hóa của quyền lực, chiều sâu đạo đức của công vụ, chiều sâu nhân văn của phương thức lãnh đạo.

Với Quân đội nhân dân, điều này càng có ý nghĩa. Bởi sức mạnh của một tổ chức cách mạng, của một đội ngũ cách mạng, trước hết không đến từ hình thức bên ngoài, mà đến từ sự vững vàng ở bên trong. Đó là bản lĩnh, là kỷ luật, là danh dự, là tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Những giá trị ấy vừa là chính trị, vừa là đạo đức, vừa là văn hóa. Quy định 19 vì thế không chỉ nhằm “siết” cho chặt hơn, mà còn nhằm “xây” cho sâu hơn; không chỉ để chống suy thoái, mà còn để bồi đắp khí chất và cốt cách của người cán bộ, đảng viên trong thời kỳ mới.

Xây dựng văn hóa nêu gương, văn hóa công vụ và sức đề kháng trong không gian số

Một điểm nổi bật khác của Quy định 19 là tinh thần gắn chặt công tác chính trị, tư tưởng với trách nhiệm nêu gương, với lề lối công tác và với hành vi cụ thể của cán bộ, đảng viên. Đây là điểm rất quan trọng, bởi mọi nghị quyết, quy định dù đúng đến đâu cũng khó đi vào cuộc sống nếu không được chuyển hóa thành hành động thực tiễn, thành phong cách công tác, thành chuẩn mực ứng xử mỗi ngày.

Quy định đặt ra yêu cầu rất rõ đối với cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên: Phải gương mẫu về bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống, tinh thần đổi mới sáng tạo, tác phong công tác; phải nói đi đôi với làm; phải dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; phải đấu tranh với quan liêu, tham nhũng, lãng phí, chủ nghĩa cá nhân, bệnh thành tích; phải chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác thông tin sai trái, thù địch. Những yêu cầu ấy không chỉ là các mệnh lệnh tổ chức. Đó là những chuẩn mực của văn hóa chính trị, văn hóa lãnh đạo và văn hóa công vụ.

Trong thực tế, điều làm cho nhân dân tin vào Đảng không chỉ là những lời khẳng định mạnh mẽ trên văn bản, mà là hình ảnh người cán bộ trong đời sống thường ngày: Có trung thực không, có gần dân không, có dám nhận trách nhiệm không, có nói thật không, có làm thật không, có giữ được mình trước lợi ích riêng không. Nói cách khác, niềm tin xã hội được gây dựng trước hết từ văn hóa hành động. Vì vậy, việc Quy định 19 nhấn mạnh văn hóa nêu gương có thể xem là một lựa chọn rất trúng và rất cần trong bối cảnh hiện nay.

Một nội dung khác rất đáng chú ý là Quy định 19 đã nhận diện rõ không gian mạng như một môi trường thông tin số mới, nơi diễn ra các hoạt động trao đổi, truyền tin, lưu trữ và xử lý dữ liệu với tốc độ rất lớn, tác động mạnh đến tư tưởng, tâm trạng xã hội và uy tín chính trị của tổ chức đảng, của cán bộ, đảng viên. Văn bản vì thế nhấn mạnh yêu cầu chủ động nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận xã hội; tăng cường đối thoại; kịp thời phát hiện, định hướng, xử lý thông tin; đấu tranh phản bác thông tin sai trái, xuyên tạc; quản lý chặt chẽ phát ngôn, việc cung cấp và sử dụng thông tin; đồng thời xây dựng môi trường truyền thông chính thống, khách quan, khoa học, có sức thuyết phục.

Nếu nhìn sâu hơn, đây chính là vấn đề văn hóa trong thời đại số. Không gian mạng không chỉ là hạ tầng công nghệ. Nó còn là môi trường văn hóa mới, nơi phẩm chất, trách nhiệm, trình độ, bản lĩnh của cán bộ, đảng viên bị thử thách mỗi ngày. Ở đó, chỉ một phát ngôn tùy tiện, một chia sẻ thiếu chuẩn mực, một phản ứng cảm tính cũng có thể gây hệ lụy lớn. Ngược lại, một thái độ chín chắn, một tiếng nói chuẩn xác, một lập luận có cơ sở, một tinh thần cầu thị, trách nhiệm cũng có thể tạo hiệu ứng tích cực, củng cố niềm tin và lan tỏa giá trị đúng đắn.

Bởi vậy, Quy định 19 không chỉ đặt ra yêu cầu về “quản lý thông tin”, mà sâu xa hơn là yêu cầu xây dựng văn hóa phát ngôn, văn hóa tranh luận, văn hóa ứng xử trong không gian số. Trong môi trường mà thông tin đúng - sai đan xen, thật - giả lẫn lộn, tốc độ nhiều khi lấn át chiều sâu, cảm xúc dễ lấn át lý trí, thì bản lĩnh chính trị và chiều sâu văn hóa của người cán bộ càng trở nên quan trọng. Với cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, không gian số không phải là vùng ngoại lệ của kỷ luật, mà phải là nơi thể hiện rõ nhất trách nhiệm, chuẩn mực và tư thế của người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng.

Điều này cũng rất gần với yêu cầu xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị. Trong quân đội, kỷ luật không chỉ là sự tuân thủ mệnh lệnh, mà còn là danh dự, là tác phong, là phong cách, là ý thức bảo vệ uy tín của tổ chức trong mọi hoàn cảnh. Khi Quy định 19 nhấn mạnh trách nhiệm trên không gian mạng, đó cũng là lời nhắc mạnh mẽ rằng trận địa tư tưởng hôm nay không chỉ ở hội trường, trên bục giảng hay trong văn bản, mà còn hiện diện từng giờ từng phút trên các nền tảng số, nơi mỗi cán bộ, đảng viên đều có thể trở thành một “điểm phát tín hiệu” về niềm tin hoặc ngược lại.

Biến yêu cầu chính trị thành sức mạnh văn hóa

Một văn bản quan trọng chỉ thực sự phát huy giá trị khi nó đi vào đời sống tổ chức, vào lề lối làm việc, vào hành vi tự giác của mỗi cán bộ, đảng viên. Với Quy định 19, điều này càng đúng hơn, bởi công tác chính trị, tư tưởng không thể làm theo kiểu phong trào, hình thức hay chỉ dừng ở học tập, quán triệt trên giấy tờ. Muốn quy định này phát huy hiệu quả, phải chuyển hóa những yêu cầu chính trị thành sức mạnh văn hóa trong từng tổ chức đảng, từng cơ quan, đơn vị, từng con người cụ thể.

Trước hết, cần quán triệt một nhận thức rất rõ: Công tác chính trị, tư tưởng không phải là việc của riêng Ban Tuyên giáo và Dân vận hay cơ quan tham mưu, mà là trách nhiệm của cả hệ thống, của mọi cấp ủy, tổ chức đảng và từng cán bộ, đảng viên. Khi văn bản quy định trách nhiệm cụ thể cho cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu trong việc lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát, nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận xã hội, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, thì đó là để khắc phục tình trạng khoán trắng, làm thay, hoặc coi nhẹ công tác này. Chỉ khi cấp ủy thật sự xem đây là công việc thường xuyên, thiết thân, gắn với chất lượng tổ chức và hiệu quả lãnh đạo, thì công tác chính trị, tư tưởng mới có chiều sâu.

Thứ hai, phải gắn việc thực hiện Quy định 19 với xây dựng đội ngũ cán bộ. Muốn xây dựng văn hóa Đảng, văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ thì không thể tách rời việc lựa chọn, rèn luyện, đánh giá, sử dụng cán bộ. Cần coi bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ, tinh thần trách nhiệm, năng lực đối thoại, khả năng thuyết phục, tác phong nêu gương, ứng xử có văn hóa trong môi trường số là những tiêu chí quan trọng của người cán bộ trong thời kỳ mới. Không thể chấp nhận tình trạng một người có thể hoàn thành chỉ tiêu công việc nhưng lại yếu về bản lĩnh, thiếu chuẩn mực trong phát ngôn, thiếu gương mẫu trong lối sống, thiếu sức thuyết phục trong quan hệ với quần chúng. Vì cuối cùng, cán bộ là nơi Đảng hiện diện cụ thể nhất trước Nhân dân.

Thứ ba, việc thực hiện Quy định 19 phải gắn với đổi mới phương pháp. Văn bản đã nhấn mạnh yêu cầu chủ động nắm bắt, dự báo tình hình, nâng cao chất lượng nghiên cứu, học tập nghị quyết, nâng cao hiệu quả truyền thông chính trị, tăng cường đối thoại, phát huy vai trò báo chí, xuất bản, các phương tiện truyền thông và ứng dụng công nghệ số. Điều này rất đúng. Công tác chính trị, tư tưởng hôm nay không thể chỉ nói theo một chiều, không thể bằng mệnh lệnh hành chính, càng không thể bằng những khẩu hiệu khô cứng. Nó phải đi bằng tri thức, bằng sự chân thành, bằng năng lực giải thích, bằng sức thuyết phục, bằng những giá trị sống động và bằng sự nêu gương thực chất. Muốn cán bộ, đảng viên và Nhân dân tin, trước hết phải làm cho họ thấy được tính đúng đắn, tính nhân văn và tính khả thi của điều mình nói.

Với báo chí cách mạng, đây cũng là một không gian hành động quan trọng. Báo chí không chỉ làm nhiệm vụ thông tin, mà còn góp phần định hướng nhận thức, xây dựng niềm tin, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, lan tỏa những giá trị tích cực, cổ vũ cái đúng, phê phán cái sai, hun đúc khí chất cách mạng. Trong tinh thần ấy, Quy định 19 là một điểm tựa quan trọng để tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, làm cho công tác chính trị, tư tưởng vừa vững về nguyên tắc, vừa mềm dẻo trong cách tiếp cận, vừa sâu sắc về lý lẽ, vừa thuyết phục bằng thực tiễn.

Sâu xa hơn, điều Quy định 19 gợi mở là một chân lý quen thuộc nhưng luôn mới: Sức mạnh của Đảng không chỉ ở đường lối đúng, mà còn ở tư tưởng thống nhất, ở đạo đức trong sáng, ở kỷ luật nghiêm minh và ở văn hóa chính trị đủ mạnh để quy tụ lòng người. Trong bối cảnh đất nước đang bước vào những chặng đường phát triển mới, với đòi hỏi rất cao về tăng trưởng, hội nhập, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tự chủ chiến lược, yêu cầu ấy càng trở nên cấp bách. Bởi càng phát triển nhanh, càng hội nhập sâu, càng phải có một nền tảng tư tưởng vững vàng và một hệ giá trị văn hóa đủ sức chống đỡ những lệch lạc, những cám dỗ, những va đập của thời cuộc.

Quy định 19-QĐ/TW vì thế không chỉ là một văn bản về công tác chính trị, tư tưởng theo nghĩa chuyên môn. Ở một tầng sâu hơn, đây là một thông điệp mạnh mẽ về việc xây dựng Đảng bằng cả chính trị, tư tưởng, tổ chức và văn hóa; bằng cả kỷ cương và nêu gương; bằng cả giáo dục, thuyết phục và kiểm tra, giám sát. Và chính trong sự kết hợp đó, chúng ta có thể kỳ vọng vào một Đảng thật sự trong sạch, vững mạnh; một đội ngũ cán bộ, đảng viên vừa vững về lập trường, vừa sáng về đạo đức, vừa chuẩn mực trong hành vi; một đời sống chính trị lành mạnh hơn, có sức đề kháng cao hơn trước mọi biểu hiện suy thoái, lệch chuẩn và xuyên tạc.

BÙI HOÀI SƠN

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/quy-dinh-19-qd-tw-siet-ky-cuong-tu-tuong-boi-dap-nen-tang-van-hoa-chinh-tri-trong-dang-1034642