Quy định nghỉ phép 'độc, lạ': Kiến tạo môi trường lao động bình đẳng, nhân văn

3 giờ trướcBài gốc

Ở cấp độ chung, hầu hết các quốc gia đều bảo đảm cho người lao động quyền nghỉ lễ có hưởng lương. Tại Mỹ, các ngày lễ liên bang như Quốc khánh, Lễ Tạ ơn hay Giáng sinh được quy định trong luật, và phần lớn người lao động được nghỉ hưởng lương. Ở Nhật Bản, hệ thống ngày nghỉ lễ còn phong phú hơn với 16 ngày nghỉ lễ quốc gia. Tuy nhiên, những quy định này đang dần trở thành “tiêu chuẩn tối thiểu”. Thế giới hiện nay đang tiến xa hơn, hướng tới những quyền lợi mang tính cá nhân hóa và nhân văn hơn.

Nghỉ phép có lương khi "đến tháng"

Năm 2022, Tây Ban Nha trở thành quốc gia châu Âu đầu tiên thông qua luật cho phép lao động nữ được nghỉ phép có lương khi "đến tháng", theo CNBC. Cụ thể, lao động được nghỉ 3 - 5 ngày nếu có giấy xác nhận của bác sĩ. Chính sách này cho thấy bước tiến lớn trong cách nhìn nhận về sức khỏe và bình đẳng giới trong lao động và nó cũng là cột mốc trong cuộc đấu tranh dai dẳng của phụ nữ vì quyền lợi này.

Nghỉ phép có lương khi "đến tháng" đang được nhiều nước xem xét áp dụng Nguồn: Live law

Ngoài Tây Ban Nha, Nhật Bản, Hàn Quốc, Zambia, Indonesia số ít các nước cho phép nữ lao động nghỉ trong giai đoạn kinh nguyệt. Nhật Bản đã áp dụng quy định này từ năm 1947 theo Luật Tiêu chuẩn lao động. Tuy nhiên, luật không yêu cầu trả lương bắt buộc mà do người sử dụng lao động quyết định. Đài Loan (Trung Quốc) cho phép nghỉ 3 ngày mỗi năm vì cùng lý do, và người lao động được trả 50% lương. Zambia, Italia và Philippines cũng quy định chế độ nghỉ phép từ một đến 2 ngày mỗi tháng dành cho phụ nữ đến chu kỳ kinh nguyệt.

Tại Indonesia, từ năm 2003, lao động nữ được 2 ngày nghỉ phép có lương mỗi tháng và không cần phải báo trước. Tuy nhiên, báo chí nước này phản ánh, đến nay, việc thực thi thường không nhất quán, với nhiều công ty hạn chế quyền này hoặc áp dụng các quy trình nội bộ phức tạp gây khó khăn cho việc sử dụng

Theo một nghiên cứu, có tới 91% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản bị đau bụng kinh, trong đó 29% bị đau dữ dội. Theo Học viện Bác sĩ Gia đình Hoa Kỳ, đau bụng kinh đủ nghiêm trọng để cản trở các hoạt động hàng ngày của tới 20% phụ nữ. Tuy nhiên, 50% số người khảo sát cho biết họ không thể phàn nàn về vấn đề này, vì không thể lấy đó làm lý do để nghỉ phép.

Nghỉ phép khi… "thất tình"

Bên cạnh nghỉ ốm truyền thống, nhiều quốc gia và doanh nghiệp đã bắt đầu công nhận sức khỏe tinh thần là một lý do chính đáng để nghỉ phép.

Nguồn: CNBC

Vào năm 2024, StockGro - công ty công nghệ tài chính hàng đầu của Ấn Độ, đã giới thiệu một chính sách sáng tạo để hỗ trợ nhân viên của mình trong những thử thách cá nhân như "thất tình", theo The Daily Jagran. Được gọi là "Nghỉ phép khi chia tay", chính sách này cho phép bất kỳ nhân viên nào của công ty cũng có thể nghỉ một tuần sau khi mối quan hệ tình cảm tan vỡ. Công ty cho biết, với chính sách nghỉ phép này, họ muốn mang lại sự bình yên và thư thái cho tinh thần của nhân viên trong những lúc đau buồn, khó khăn và hỗn loạn; đồng thời thể hiện sự "thấu hiểu" và "quan tâm sâu sắc" của họ đối với nhân viên.

Trước đó, một khách sạn ở Cebu, Philippines đã đề nghị cho những nhân viên "thất tình" nghỉ phép 5 ngày có lương để chữa lành tinh thần. Ý tưởng này đang dần được đón nhận. Vào tháng 2/2024, Quốc hội Philippines từng nhận được dự luật đề xuất người lao động đổ vỡ tình cảm nếu đủ điều kiện được nghỉ tới 3 ngày. Nghị sĩ Lordan Suan, người đề xuất dự luật này cho biết: "Các nghiên cứu chỉ ra rằng, đổ vỡ tình cảm gây ra hậu quả lớn cho cá nhân, ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và cảm xúc, dẫn đến giảm năng suất lao động, trốn việc bằng những lý do khác nhau, và gia tăng chi phí chăm sóc sức khỏe”. Vì vậy, việc cho người lao động nghỉ khi có cú sốc tình cảm là điều hợp lý, và sẽ phục vụ lợi ích công việc.

Hiện không ít công ty trên thế giới cũng áp dụng chế độ nghỉ phép có lương nhưng không đưa ra lý do “thất tình” như trên mà lý do chung vì “sức khỏe tinh thần” hoặc “có chuyện không vui”.

Nghỉ phép khi thú cưng bị ốm

Ngày nay, vật nuôi thường được xem là một thành viên không thể thiếu của nhiều gia đình trong xã hội, và sự công nhận này là lý do đằng sau ngày càng nhiều thay đổi trong chính sách nơi làm việc liên quan đến động vật trên khắp lục địa.

Mới đây, các thẩm phán Italia đã phán quyết ủng hộ một nhân viên trong vụ kiện xảy ra năm 2017 tại Rome sau khi cô ấy nghỉ làm để chăm sóc chú chó bị ốm của mình. Các thẩm phán cho rằng việc bỏ bê con vật có thể cấu thành hành vi ngược đãi động vật, dựa trên các điều khoản bảo vệ phúc lợi động vật được quy định rõ ràng trong luật pháp quốc gia. Mặc dù đến nay, Italia vẫn chưa có một luật quốc gia nào về vấn đề này, tuy nhiên các diễn giải pháp lý và thỏa thuận lao động tạo điều kiện cho việc cấp phép trong những trường hợp cụ thể, thiết lập một tiền lệ quan trọng trên khắp châu Âu.

Quốc hội Italia hiện cũng đang xem xét các đề xuất nhằm định nghĩa rõ ràng những quyền lợi này trong luật, và các đề xuất đang được thảo luận bao gồm tối đa 3 ngày nghỉ có lương khi động vật chết, cộng thêm số giờ tối đa hàng năm cho các trường hợp thú cưng ốm đau hoặc phải cấp cứu.

Trước đó ở Nhật Bản, mặc dù quy định nhân viên được nghỉ khi thú cưng bị ốm hoặc khi nhận nuôi thú mới không phải là luật trên toàn quốc, nhưng đã được một số công ty áp dụng.

Nghỉ phép khi… trời mưa

Chính sách này là vô cùng hi hữu và có lẽ được duy nhất một công ty Trung Quốc áp dụng. Cụ thể, Công ty Mala Wangzi, có trụ sở chính tại Hồ Nam, Trung Quốc đã tổ chức hình thức “bốc thăm nghỉ mưa”. Những lời phàn nàn về việc đi lại trong điều kiện thời tiết ẩm ướt từ nhân viên đã khiến ông chủ công ty nảy ra ý tưởng này. Một nhân viên của công ty đã trúng giải thưởng lớn nhất là “7 ngày nghỉ phép có lương khi trời mưa”. 7 ngày này có thể được sử dụng linh hoạt, hoặc dùng hết một lần hoặc chia nhỏ ra theo thời gian. Các giải thưởng bao gồm: giấy phép đi làm muộn khi trời mưa, hoặc những vật dụng thiết thực như ủng đi mưa và ô dù, cũng như các thiết bị gia dụng như máy sấy tóc, máy hút ẩm và máy sấy quần áo.

Nữ nhân viên vui mừng khi bốc thăm trúng thưởng "nghỉ phép 7 ngày khi trời mưa". Nguồn: SCMP

Khi chương trình được đăng trên mạng xã hội, rất nhiều người dùng đã bày tỏ ngưỡng mộ đối với lãnh đạo công ty và ghen tị với nhân viên. Một người nói: "Ông chủ thực sự hiểu người dân miền Nam Trung Quốc”, hay “Đây chính xác là loại phúc lợi mà người lao động hằng mơ ước. Tôi ghen tị đến mức muốn khóc”. “Tất cả các công ty phía nam nên học hỏi điều này”.

Máy tính tự động tắt để “ép” nhân viên tan làm

Vào năm 2018, Quốc hội Hàn Quốc đã thông qua đạo luật giảm số giờ làm việc tối đa mỗi tuần từ 68 giờ xuống còn 52 giờ, dù đây vẫn là con số khá lớn so với thế giới. Sau đó, để buộc các công ty tuân thủ, Chính phủ đã phát động phong trào có tên gọi “Sáng kiến tắt máy tính”, được thực hiện theo 3 giai đoạn. Trong giai đoạn đầu tiên, máy tính của nhân viên sẽ bị tắt lúc 8 giờ tối thứ 6 hàng tuần. Trong giai đoạn thứ hai, máy tính sẽ được tắt lúc 7 giờ 30 tối vào thứ 6 tuần thứ hai và thứ tư hàng tháng. Và cuối cùng, trong giai đoạn thứ ba, máy tính sẽ tắt lúc 7 giờ tối vào mỗi thứ 6 trong tháng. Các nhân viên Chính phủ ở Hàn Quốc làm việc nhiều hơn so với các đồng nghiệp ở các nước khác gần 1.000 giờ mỗi năm. Chính phủ hy vọng rằng sáng kiến mới này sẽ buộc các nhân viên của họ tan làm đúng giờ.

Người lao động Hàn Quốc thường xuyên tăng ca. Nguồn: WEF

Nhật Bản, một quốc gia cũng đang phải đối mặt với tình trạng làm việc quá sức, từng chứng kiến hiện tượng “karoshi” (chết vì làm việc quá sức) gây chấn động xã hội. Để giải quyết, chính phủ đã ban hành các quy định giới hạn giờ làm thêm và yêu cầu doanh nghiệp giám sát thời gian làm việc của nhân viên.

Kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động không chỉ là nhằm ôn lại lịch sử đấu tranh vì quyền lợi của người lao động mà còn là nhắc nhở rằng quyền lợi của người lao động cần tiếp tục quan tâm mở rộng theo những cách sáng tạo, linh hoạt và phù hợp với cuộc sống hiện đại.

QUỐC ĐẠT

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/quy-dinh-nghi-phep-doc-la-kien-tao-moi-truong-lao-dong-binh-dang-nhan-van-10415459.html