ĐB Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TPHCM) phát biểu tại tổ ĐB Quốc hội TPHCM. Ảnh: QUANG PHÚC
Ghi nhận nhiều điểm mới tích cực của dự thảo theo hướng đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách quy trình, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TPHCM) đề nghị quy định rõ hơn việc sử dụng dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để thay thế các loại giấy tờ truyền thống khi người dân thực hiện đăng ký hộ tịch.
“Dự thảo có nêu cả giấy tờ hộ tịch và thông tin hộ tịch. Vậy khi hai loại này có sự khác nhau thì bản nào phải sửa theo bản nào?”, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh băn khoăn; đồng thời đề xuất phân cấp mạnh hơn cho cấp xã để tạo thuận lợi cho người dân ở cơ sở, bổ sung chế tài và quy trình xác minh chặt chẽ hơn đối với các trường hợp thay đổi, cải chính hộ tịch nhằm bảo đảm tính ổn định của các chỉ số nhân thân, tránh bị lợi dụng.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, các quy định trong dự thảo về việc thu hồi, hủy bỏ giấy tờ hộ tịch vi phạm pháp luật hoặc sai lệch thực tế là thông thoáng, tạo thuận lợi cho người dân, nhưng cần làm rõ cơ quan nào có thẩm quyền hủy bỏ.
“Quy định chủ động đăng ký khai sinh là tiến bộ, nhưng cần kiểm soát việc thực hiện như thế nào, bởi dự thảo quy định có thể đăng ký tại nơi ở của cha hoặc mẹ, trừ trường hợp người dân có lựa chọn khác. Nếu không quy định rõ thì người dân sẽ khó thụ hưởng được quy định tiến bộ này”, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh nêu ý kiến.
Quang cảnh phiên thảo luận tổ ĐB Quốc hội TPHCM. Ảnh: QUANG PHÚC
Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Hà Nội) cũng cho rằng quy định “cơ sở dữ liệu hộ tịch là cơ sở dữ liệu quốc gia được xây dựng tập trung, thống nhất, có khả năng mở rộng, nâng cấp, kết nối và chia sẻ với các cơ sở dữ liệu khác” là điểm mới, thể hiện tiến bộ trong yêu cầu cơ quan đăng ký hộ tịch phải chủ động khai thác dữ liệu điện tử, không yêu cầu người dân nộp hoặc xuất trình lại giấy tờ mà Nhà nước đã có.
Tuy nhiên, để quy định này đi vào cuộc sống một cách thực chất, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đề nghị bổ sung nguyên tắc xử lý đối với trường hợp dữ liệu hộ tịch được số hóa, thu thập hoặc cập nhật từ nhiều nguồn khác nhau nhưng không thống nhất, sai lệch hoặc thiếu đồng bộ.
ĐB Trần Đình Gia (Hà Tĩnh). Ảnh: ĐỖ TRUNG
Đề cập một nội dung cụ thể của dự thảo luật, đại biểu Trần Đình Gia (Hà Tĩnh) cho rằng nội dung “đăng ký hộ tịch” có yêu cầu xác định tình trạng hôn nhân, trong khi tình trạng hôn nhân không phải là sự kiện hộ tịch độc lập mà được xác định từ các sự kiện đã đăng ký như kết hôn, ly hôn hoặc vợ, chồng chết.
Theo đại biểu, dự thảo chưa quy định cụ thể nguyên tắc quản lý việc xác nhận tình trạng hôn nhân mà chủ yếu giao Chính phủ quy định. “Tình trạng hôn nhân gần như là một giao dịch phổ biến, nhưng luật lại không có quy định cụ thể mà giao Chính phủ quy định thì chưa hợp lý”, đại biểu nêu và đề nghị bổ sung quy định theo hướng việc xác nhận tình trạng hôn nhân phải được thực hiện trên cơ sở hộ tịch đã đăng ký, cập nhật trong cơ sở dữ liệu hộ tịch.
Cũng theo dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi), việc phân công thẩm quyền đăng ký hộ tịch cho UBND cấp xã là phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, đại biểu Trần Đình Gia đề nghị cần đánh giá năng lực công chức cấp xã phụ trách hộ tịch khi tiếp nhận các vụ việc có yếu tố nước ngoài; đồng thời bổ sung cơ chế tư vấn pháp lý trực tiếp từ sở tư pháp để hỗ trợ công chức cấp xã.
ANH PHƯƠNG - PHAN THẢO - ĐỖ TRUNG