Măng Đen (Quảng Ngãi) là một trong những ví dụ tiêu biểu khi từ vùng cao nguyên còn khá hoang sơ đã trở thành điểm đến nổi bật nhờ khí hậu mát mẻ, rừng thông, thác nước và mô hình du lịch “chữa lành”, nghỉ dưỡng giữa đại ngàn. Ảnh: Tuấn Đông
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa ký Quyết định số 823/QĐ-TTg phê duyệt đề cương điều chỉnh Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Một trong những nội dung đáng chú ý là định hướng phát triển “giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng”, gắn khai thác tài nguyên với bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học, di sản văn hóa và nâng cao sinh kế cộng đồng.
Theo quyết định, việc quản lý và sử dụng rừng phải gắn với bảo tồn “giá trị văn hóa, lịch sử”, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu. Đây được xem là nền tảng chính sách quan trọng cho các mô hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, nghỉ dưỡng dưới tán rừng hay trải nghiệm văn hóa bản địa tại vùng núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Những năm gần đây, du lịch sinh thái núi rừng tại Việt Nam phát triển khá nhanh, đặc biệt sau đại dịch Covid-19 khi nhu cầu tìm về thiên nhiên, không gian xanh và trải nghiệm chậm tăng mạnh. Nhiều địa phương miền núi chuyển hướng khai thác lợi thế rừng tự nhiên, khí hậu và văn hóa bản địa để phát triển du lịch thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khai thác tài nguyên thô.
Tại phía Bắc, các điểm đến như Vườn quốc gia Cúc Phương, Vườn quốc gia Ba Vì, Mù Cang Chải hay Sa Pa thu hút lượng lớn du khách nhờ kết hợp cảnh quan rừng núi với trải nghiệm văn hóa dân tộc, trekking, nghỉ dưỡng và du lịch chữa lành.
Miền Trung nổi bật với Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, nơi du lịch hang động và rừng nguyên sinh trở thành thương hiệu quốc tế. Trong khi đó, Tây Nguyên và Nam Bộ sở hữu nhiều tiềm năng từ rừng nhiệt đới, hệ sinh thái đa dạng và văn hóa bản địa, tiêu biểu như Vườn quốc gia Cát Tiên hay Vườn quốc gia Yok Đôn.
Ngoài ra, những điểm đến như Măng Đen (Quảng Ngãi) đang cho thấy tiềm năng lớn của mô hình du lịch nghỉ dưỡng, chữa lành giữa đại ngàn và không gian rừng tự nhiên.
Theo các nhà chuyên môn, Việt Nam có lợi thế lớn để phát triển du lịch sinh thái nhờ tỷ lệ che phủ rừng duy trì ở mức trên 42%, hệ sinh thái đa dạng và mạng lưới vườn quốc gia, khu bảo tồn trải dài khắp cả nước. Bên cạnh giá trị cảnh quan, nhiều khu rừng còn gắn với di sản văn hóa, lịch sử, tri thức bản địa và đời sống cộng đồng dân tộc thiểu số - yếu tố ngày càng hấp dẫn khách du lịch quốc tế.
Tuy nhiên, việc phát triển du lịch rừng cũng đặt ra nhiều thách thức về bảo tồn tài nguyên, kiểm soát xây dựng và cân bằng giữa khai thác kinh tế với gìn giữ hệ sinh thái. Thời gian qua, không ít địa phương xuất hiện tranh cãi liên quan các dự án nghỉ dưỡng, cáp treo hoặc hạ tầng du lịch trong vùng rừng đặc dụng và khu bảo tồn thiên nhiên.
Chính vì vậy, các nhà chuyên môn cho rằng việc điều chỉnh quy hoạch lâm nghiệp lần này có thể trở thành cơ sở quan trọng để định hình mô hình “kinh tế rừng” mới của Việt Nam: không chỉ khai thác gỗ hay lâm sản, mà phát triển các giá trị du lịch, văn hóa, dịch vụ môi trường và kinh tế xanh dưới tán rừng.
Theo quyết định của Chính phủ, quy hoạch điều chỉnh phải bảo đảm tính kế thừa quy hoạch hiện có, tránh xáo trộn lớn nhưng đồng thời khắc phục bất cập về diện tích, loại rừng và tính đồng bộ giữa các quy hoạch. Việc lập điều chỉnh quy hoạch được yêu cầu hoàn thành trong quý II.2026.
TUẤN ĐÔNG