Quy hoạch phát triển làng nghề Hà Nội: Kiến tạo không gian xanh đáng sống

2 giờ trướcBài gốc

Hướng dẫn du khách tham quan tại làng sinh vật cảnh Hồng Vân (xã Hồng Vân). Ảnh: Đỗ Tâm

Gắn quy hoạch làng nghề với đô thị xanh, kinh tế xanh

Hà Nội hiện là địa phương có số lượng làng nghề dẫn đầu cả nước, với 1.350 làng có nghề và làng nghề truyền thống. Trong đó, có 337 làng nghề đã được UBND thành phố công nhận, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế nông thôn với doanh thu ước đạt trên 25 nghìn tỷ đồng mỗi năm và tạo việc làm cho khoảng 800 nghìn lao động.

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, đối với khu vực nông thôn, thành phố yêu cầu quy hoạch chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang kinh tế nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao và gia tăng giá trị; đồng thời, chú trọng bảo tồn không gian làng nghề truyền thống. Trong quá trình chuyển đổi đó, thành phố xác định việc hình thành không gian xanh là yếu tố then chốt.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương cho biết, để phát huy thế mạnh làng nghề, đồng thời gắn sự tồn tại của làng nghề trong quy hoạch phát triển Thủ đô, Sở đang tập trung thực hiện Đề án “Tổng thể phát triển làng nghề trên địa bàn thành phố giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050”. Điểm cốt lõi của đề án là bảo tồn cấu trúc làng truyền thống theo mô hình “làng trong phố - phố trong làng”. Đây không chỉ là sự thay đổi về diện mạo kiến trúc mà là sự thay đổi về bản chất kinh tế, biến làng nghề thành những hệ sinh thái sản xuất sạch, gắn liền với phát triển du lịch và văn hóa.

Theo thống kê, hiện thành phố đã công nhận 55 khu, điểm du lịch, trong đó có 27 điểm gắn với du lịch nông nghiệp, nông thôn, làng nghề và sinh thái. Việc tích hợp không gian xanh không chỉ dừng lại ở cảnh quan mà còn đi sâu vào hạ tầng kỹ thuật với mô hình các khu xử lý chất thải tập trung, đa chức năng. Thành phố đang rà soát định hướng tổng thể Quy hoạch quản lý chất thải rắn với tầm nhìn 100 năm, bảo đảm giảm bán kính vận chuyển xuống dưới 50km và xử lý triệt để ô nhiễm tại các cụm làng nghề.

Sản xuất nông nghiệp tại các khu vực này cũng được định hướng theo hướng hữu cơ, sinh thái, áp dụng các tiêu chuẩn thực hành tốt (GAP) để nâng cao giá trị sản phẩm. Công tác phát triển sản phẩm OCOP (Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm”) gắn với làng nghề đã đạt kết quả tích cực với 929 sản phẩm làng nghề được đánh giá đạt từ 3 sao trở lên. Đặc biệt, sự kiện 4 làng nghề tiêu biểu (gốm sứ Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, điêu khắc Sơn Đồng, khảm trai sơn mài Chuyên Mỹ) trở thành thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo toàn cầu là minh chứng cho sự chuyển mình từ sản xuất thô sang kinh tế sáng tạo gắn với thương hiệu quốc tế.

Bí thư Đảng ủy xã Dân Hòa Mai Xuân Trường cho biết, gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Dân Hòa xác định bảo tồn không gian làng nghề truyền thống, gắn quy hoạch làng nghề với đô thị xanh, kinh tế xanh. Đơn cử như với làng nghề giò chả Ước Lễ, xã xác định quy hoạch không gian truyền thống, tái hiện từ quy trình sản xuất đến con người làng nghề, văn hóa làng nghề cũng như không gian làng quê xanh.

Tháo gỡ “điểm nghẽn”, hướng tới phát triển bền vững

Để làng nghề phát triển bền vững, trong các phiên họp trọng tâm quý I-2026, lãnh đạo thành phố Hà Nội đều nhấn mạnh tới việc tháo gỡ “điểm nghẽn” môi trường làng nghề, coi đây là nhiệm vụ xuyên suốt. Triển khai Luật Thủ đô (sửa đổi), thành phố đang xây dựng quy định các biện pháp bảo vệ môi trường nghiêm ngặt hơn so với quy định của Trung ương, áp dụng thống nhất trong Vùng Thủ đô.

Để tăng tính chủ động tại địa phương, thành phố đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho cấp xã thực hiện 54 nhiệm vụ trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Cụ thể, 27 nhiệm vụ về đất đai giúp xã, phường chủ động trong quản lý và quy hoạch quỹ đất làng nghề; 16 nhiệm vụ về môi trường nhằm tăng cường giám sát trực tiếp tại cơ sở, bảo đảm vệ sinh môi trường nông thôn.

Bên cạnh giải pháp phân cấp, thành phố đang tích cực ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích, cảnh báo môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu. Hệ thống dữ liệu các nhà máy xử lý chất thải, điểm tập kết đã được tích hợp lên nền tảng bản đồ số để phục vụ công tác theo dõi, quản lý công khai, minh bạch, từ đó giải quyết hiệu quả vấn đề ô nhiễm môi trường tại các làng nghề. Thành phố giao các sở, ngành và UBND các xã, phường rà soát, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, ổn định để phục vụ phát triển ngành nghề nông thôn; triển khai các chính sách hỗ trợ các cơ sở sản xuất và làng nghề về đất đai, mặt bằng sản xuất, xử lý ô nhiễm môi trường; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề; rà soát, đánh giá và cập nhật danh sách các làng nghề ô nhiễm môi trường nghiêm trọng để có biện pháp xử lý dứt điểm...

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, mục tiêu giai đoạn 2025-2030 là giá trị sản xuất làng nghề của Thủ đô tăng bình quân khoảng 10%/năm. Để đạt được con số này, không gian làng nghề phải thực sự là những “không gian xanh” đáng sống, nơi di sản văn hóa không bị lấn át bởi bê tông mà được bao bọc bởi sinh thái... Với những giải pháp mà thành phố đang triển khai quyết liệt, có thể tin tưởng các làng nghề Hà Nội sẽ lột xác thành những “phố trong làng”, ngày càng phát triển bền vững, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của Thủ đô.

Đỗ Minh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/quy-hoach-phat-trien-lang-nghe-ha-noi-kien-tao-khong-gian-xanh-dang-song-748108.html