Quy hoạch tầm nhìn 100 năm: Tư duy mới trong phát triển Thủ đô

26 phút trướcBài gốc

Tại điểm cầu trực tiếp Trường quay S1 có sự tham gia của hai khách mời: Ông Nguyễn Đức Hùng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội; TS. Nguyễn Bá Ân, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (cũ).

Khách mời tham dự Chương trình. Ảnh: Phan Anh

Ngoài ra, Chương trình còn kết nối với điểm cầu tại khu vực đang thi công cầu Tứ Liên. Đây là cây cầu đầu tiên trong số 7 cây cầu được thành phố Hà Nội khởi công trong năm 2025.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm vừa được UBND thành phố Hà Nội phê duyệt, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển đô thị. Lần đầu tiên, Hà Nội xác lập cấu trúc phát triển theo mô hình “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái, mở ra định hướng tổ chức không gian mới theo tinh thần Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới; hướng tới xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại và phát triển bền vững trong dài hạn.

Khu vực đang thi công cầu Tứ Liên. Ảnh: Phạm Công

Đây là bản quy hoạch dài hạn nhất từ trước đến nay của thành phố, xác lập chiến lược phát triển đến năm 2085 và xa hơn; đồng thời, định hình lại toàn bộ cấu trúc không gian, mô hình tăng trưởng, giao thông, dân cư, môi trường và kinh tế của Thủ đô trong nhiều thế hệ tới. Không chỉ mở rộng không gian phát triển, bản quy hoạch mới còn cho thấy khát vọng kiến tạo một Thủ đô trở thành siêu đô thị bền vững, thông minh, có sức cạnh tranh toàn cầu nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hiến nghìn năm.

Điều quan trọng hơn cả, sau quy hoạch sẽ là giai đoạn tổ chức thực hiện với những cơ chế đặc thù, sự chủ động trong phân cấp, phân quyền và quyết tâm đưa các định hướng lớn đi vào thực tiễn, để mỗi người dân đều có thể cảm nhận được sự thay đổi trong không gian sống và chất lượng sống của Thủ đô.

Chuyển từ tư duy nhiệm kỳ sang phát triển dài hạn

Ông Nguyễn Đức Hùng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội chia sẻ tại Chương trình. Ảnh: Phạm Hùng

Là đơn vị tư vấn trưởng trong liên danh xây dựng quy hoạch Thủ đô lần này, ông Nguyễn Đức Hùng chia sẻ về điểm đột phá nhất về tư duy phát triển, khi Hà Nội lần đầu tiên định hình mô hình “đa tầng - đa lớp - đa cực - đa trung tâm”. Trước hết, về yêu cầu phát triển, đồ án Quy hoạch xác định bốn quan điểm phát triển chính:

Thứ nhất, xây dựng và phát triển Thủ đô theo hướng Xanh - Văn hiến - Văn minh - Hiện đại và hạnh phúc, lấy người dân làm trung tâm của sự phát triển.

Thứ hai, đặt văn hóa ở vị trí trung tâm, coi văn hóa là nền tảng và động lực cho chiến lược phát triển xã hội.

Thứ ba, phát triển Thủ đô nhanh, bền vững và thông minh.

Thứ tư, giữ vững quốc phòng, an ninh, bảo đảm an sinh xã hội.

Với các quan điểm chủ đạo đó, Quy hoạch đặt ra những mục tiêu rất cụ thể cho các giai đoạn 2035, 2045, 2065 và tầm nhìn 100 năm.

Đến năm 2035, Hà Nội phải trở thành thành phố xanh, thông minh, hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao. Đến năm 2045, Hà Nội phải là trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu trong khu vực và quốc tế. Đến năm 2065, Hà Nội hướng tới trở thành thành phố toàn cầu. Xa hơn, trong tầm nhìn 100 năm, Hà Nội phải trở thành trung tâm có tầm ảnh hưởng lớn tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương và trên toàn cầu.

Với mục tiêu đó, quy hoạch lần này có cách tiếp cận mới, chuyển từ tư duy quy hoạch truyền thống sang mô hình quy hoạch mở, mang tính hệ lực lớn, cấu trúc đa cực và gắn với quản trị số.

Có bốn điểm đột phá lớn trong tư duy quy hoạch lần này. Đầu tiên là đột phá về tầm nhìn. Quy hoạch chuyển từ tư duy ngắn hạn sang dài hạn, xóa bỏ tư duy nhiệm kỳ, tạo điều kiện cho đầu tư dài hạn và phát triển bền vững.

Thứ hai là đột phá về mô hình phát triển, trong đó, nổi bật là chuyển từ mô hình đơn cực sang đa cực; tái định hình cấu trúc đô thị theo hướng đa tầng, đa lớp, đa cực và đa trung tâm.

Theo định hướng này, Hà Nội sẽ hình thành 9 trung tâm, 9 cực phát triển và 9 không gian tăng trưởng mới, được liên kết bằng các hệ thống hành lang phát triển.

Thứ ba là đột phá về công cụ thực thi. Thành phố sẽ triển khai các mô hình đô thị mới, gắn nguồn lực phát triển với hệ thống đô thị và khu dân cư, tạo sự kết nối đồng bộ.

Thứ tư là đột phá về công tác quản trị. Đó là quản trị thông minh, ứng dụng AI và nền tảng số để quản trị hệ thống đô thị; đồng thời chuyển đổi không gian đô thị theo hướng xanh, hiện đại và phát triển bền vững.

Hà Nội cần giữ vai trò dẫn dắt trong mục tiêu phát triển quốc gia

TS. Nguyễn Bá Ân, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (cũ). Ảnh: Phạm Hùng

Để đạt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển có thu nhập cao, Hà Nội phải giữ vai trò đi đầu, dẫn dắt.

TS. Nguyễn Bá Ân, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (cũ) cho rằng, trong chiến lược phát triển quốc gia cũng như quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng, Hà Nội được xác định là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là trung tâm khoa học và một cực tăng trưởng kinh tế lớn của cả nước.

Vì vậy, trong mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển có thu nhập cao, Hà Nội phải giữ vai trò đi đầu, dẫn dắt.

Theo TS. Nguyễn Bá Ân, Quy hoạch Thủ đô lần này có nhiều thay đổi quan trọng cả về nội dung, phương pháp và cách tiếp cận. Điểm đột phá nổi bật là việc tích hợp quy hoạch tổng thể phát triển Thủ đô và quy hoạch chung xây dựng Hà Nội thành một quy hoạch thống nhất.

TS. Nguyễn Bá Ân cho rằng, trên một lãnh thổ chỉ nên có một quy hoạch để tránh chồng chéo, xung đột, đồng thời tạo thuận lợi cho tổ chức thực hiện. Đây cũng có thể là kinh nghiệm để các địa phương khác nghiên cứu áp dụng trong thời gian tới.

Đánh giá về tầm nhìn phát triển, TS. Nguyễn Bá Ân cho rằng, quy hoạch lần này đã mở rộng tư duy dài hạn với mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”. Trong đó, “Văn hiến” thể hiện sự kết tinh các giá trị văn hóa dân tộc tại Hà Nội; “Văn minh” là quá trình tiếp thu tinh hoa nhân loại; “Hiện đại” phản ánh yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới; còn “Hạnh phúc” nhấn mạnh mục tiêu phục vụ con người, nâng cao chất lượng sống của người dân.

Theo ông Nguyễn Bá Ân, với tầm nhìn phát triển 100 năm, quy hoạch không chỉ hướng tới các mục tiêu ngắn hạn mà còn xác lập không gian phát triển mới, cơ cấu kinh tế mới và mở rộng dư địa tăng trưởng cho Hà Nội. Thành phố được đặt trong mối liên kết tổng thể với vùng và cả nước, từ đó phát huy vai trò trung tâm, động lực và dẫn dắt phát triển.

TS. Nguyễn Bá Ân bày tỏ kỳ vọng, nếu mô hình quy hoạch tích hợp của Hà Nội phát huy hiệu quả, đây sẽ là cơ sở để nghiên cứu sửa đổi Luật Quy hoạch và Luật Quy hoạch đô thị theo hướng thống nhất một quy hoạch trên một địa bàn, tránh phân tán và chồng chéo như trước đây.

Hạ tầng giao thông tạo động lực phát triển

Trong quy hoạch mới, vai trò và chức năng của Thủ đô được đặt ra với tầm nhìn mới, gắn với đặc thù phát triển của vùng. Ảnh minh họa: Phạm Hùng

TS. Nguyễn Bá Ân cho biết thêm, trong những năm qua, Hà Nội đã trải qua 9 lần điều chỉnh quy hoạch. Tuy nhiên, trong quy hoạch lần này, vai trò và chức năng của Thủ đô được đặt ra với tầm nhìn mới, gắn với đặc thù phát triển của vùng.

Theo đó, Hà Nội được định hướng hình thành 6 tiểu vùng kinh tế và 9 vùng động lực phát triển, không chỉ phục vụ riêng Thủ đô mà còn tạo sự kết nối với các vùng kinh tế của cả nước.

Thực tế cho thấy, giao thông luôn là huyết mạch của mỗi quốc gia và mỗi địa phương. Vì vậy, để tổ chức không gian phát triển, Hà Nội thời gian qua đã tập trung đầu tư mạnh cho hệ thống hạ tầng giao thông.

Các tuyến cửa ngõ đều được kết nối bằng cao tốc hiện đại. Hà Nội hiện có các trục cao tốc quan trọng như tuyến Lạng Sơn - Hà Nội gắn với trục Bắc - Nam, tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh thuộc hành lang kinh tế kết nối với Trung Quốc, đồng thời đang hình thành thêm các tuyến kết nối khu vực Tây Bắc như Điện Biên, cùng hệ thống vành đai.

Những trục giao thông này sẽ từng bước trở thành các hành lang kinh tế quan trọng, tạo điều kiện phát triển đô thị, khu công nghiệp và các không gian kinh tế liên kết. Từ các hành lang đó, Hà Nội định hình 6 tiểu vùng kinh tế và phát triển 9 vùng động lực, bao gồm cả các động lực truyền thống như khu phố cổ và những không gian động lực mới.

Quy hoạch phát triển Hà Nội lần này cũng đặt trọng tâm vào liên kết vùng, kết nối chặt chẽ với Vùng đồng bằng sông Hồng và trung du, miền núi phía Bắc, qua đó tạo lợi thế và động lực phát triển cho toàn khu vực.

Sông Hồng được đặt vào trung tâm phát triển

Quy hoạch lần này đã đặt sông Hồng vào vị trí trung tâm phát triển của Thủ đô. Ảnh: Phạm Hùng

Sau nhiều năm “quay lưng” với dòng sông, quy hoạch lần này đã đặt sông Hồng vào vị trí trung tâm phát triển của Thủ đô. Ông Nguyễn Đức Hùng, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội cho rằng, ý nghĩa lớn nhất của sự thay đổi tư duy này là xác lập sông Hồng như “mặt tiền” của Hà Nội, thay vì là vùng đất bị lãng quên như trước đây.

Theo ông, việc khôi phục và phát triển khu vực ven sông cần dựa trên quan điểm phát triển bền vững, lấy người dân làm trung tâm. Mục tiêu đầu tiên là kết nối không gian hai bên sông, tiếp đến là gia tăng giá trị bất động sản, thúc đẩy phát triển kinh tế và bảo tồn các giá trị di sản gắn với sông Hồng.

Ông Nguyễn Đức Hùng nhấn mạnh, cần chấm dứt tư duy quay lưng với dòng sông, đồng thời mở rộng và thiết lập cấu trúc đô thị cân bằng giữa hai bờ: Nam - Bắc. Sông Hồng sẽ trở thành trục phát triển chủ đạo, góp phần hình thành một đô thị đối xứng và hài hòa hơn.

Một điểm quan trọng khác là trả lại không gian sinh thái cho người dân thông qua hệ thống công viên, cây xanh và các không gian công cộng ven sông. Bên cạnh đó, quy hoạch cũng phải thích ứng với điều kiện tự nhiên, đặc biệt là vấn đề bão lũ, theo hướng “sống chung với lũ” thay vì tách biệt hoàn toàn với tự nhiên.

Ông Nguyễn Đức Hùng nhấn mạnh rằng yếu tố cốt lõi của quy hoạch là bảo đảm an toàn, an ninh và tiện nghi cho người dân, đồng thời tạo ra nhiều giá trị phát triển mới cho Thủ đô.

Trục sông Hồng sẽ tạo bước ngoặt cho không gian đô thị Hà Nội

Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội Nguyễn Đức Hùng. Ảnh: Phan Anh

Trục cảnh quan sông Hồng được xem là dự án hiện thực hóa khát vọng “quay mặt ra sông”. Theo Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội Nguyễn Đức Hùng, đây được xem là bước ngoặt mang tính chiến lược và toàn diện, có thể làm thay đổi diện mạo đô thị Hà Nội trong giai đoạn tới.

Có 5 chuyển biến cốt lõi mà quy hoạch này sẽ tạo ra. Thứ nhất là thay đổi cấu trúc đô thị, chuyển từ phát triển đơn tâm sang đa cực, đa trung tâm và lấy sông Hồng làm trục lõi trung tâm của đô thị lịch sử ngàn năm. Điều này sẽ tạo ra sự liên kết thuận lợi, hài hòa và đồng bộ cho cả hai bên sông.

Thứ hai là tái thiết toàn diện không gian ven sông, từ hành lang bờ bãi, hệ thống đê điều cho tới các khu vực dân cư và đô thị xung quanh.

Thứ ba là đột phá về hạ tầng giao thông nhằm giảm áp lực cho khu vực nội đô, đặc biệt là khu vực lõi đô thị hiện hữu.

Thứ tư là hình thành một “lá phổi xanh” quy mô lớn cùng hệ thống không gian công cộng rộng lớn, kết nối với toàn bộ mạng lưới đô thị của Hà Nội và vùng Thủ đô.

Cuối cùng, cốt lõi của quy hoạch là dung hòa giữa phát triển đô thị với an toàn sinh thái trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Trong đó, đặc biệt chú trọng bảo vệ hành lang thoát lũ, kiểm soát ngập lụt và xây dựng các giải pháp thích ứng.

Tiếp tục cập nhật...

Nhóm PV

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/quy-hoach-tam-nhin-100-nam-tu-duy-moi-trong-phat-trien-thu-do-750304.html