Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Kiến tạo không gian phát triển mới

16 giờ trướcBài gốc

Quang cảnh buổi làm việc của Tổng Bí thư Tô Lâm với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội. Ảnh: Quang Thái

Giải quyết căn cơ các “điểm nghẽn”, mở rộng không gian phát triển

Trình bày báo cáo tóm tắt tại buổi làm việc của Tổng Bí thư Tô Lâm với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội sáng 10-1, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, việc xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được đặt trong bối cảnh mới, khi Hà Nội đã thực hiện hợp nhất Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô, đồng thời đứng trước yêu cầu phải khắc phục những hạn chế của các quy hoạch giai đoạn trước.

Với vị trí là trung tâm của vùng Đồng bằng sông Hồng, tiếp giáp vùng Trung du và miền núi phía Bắc, Hà Nội được xác định là hạt nhân vùng, có vai trò dẫn dắt và lan tỏa phát triển.

Quy hoạch tổng thể lần này không chỉ giới hạn trong phạm vi địa giới hành chính, mà mở rộng nghiên cứu các không gian tương tác giữa Thủ đô với vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du miền núi phía Bắc và toàn bộ vùng đô thị Hà Nội. Trên cơ sở đó, quy hoạch hướng tới xử lý đồng bộ các điểm nghẽn lớn đang cản trở phát triển bền vững của Thủ đô.

Một trong những nội dung trọng tâm là giải quyết tình trạng ngập úng đô thị. Quy hoạch đặt ra yêu cầu phát triển đồng bộ hệ thống công trình ngầm, giao thông ngầm gắn với các trục vành đai, hướng tâm và xuyên tâm; kết hợp hệ thống thu gom nước ngầm, bể ngầm chống ngập và các trạm bơm. Không gian ngầm được tổ chức theo mô hình TOD, vừa phục vụ giao thông, vừa đảm nhiệm chức năng hạ tầng kỹ thuật. Cùng với đó, quy hoạch bổ sung các hồ điều hòa, trạm bơm công suất lớn, mở rộng các tuyến sông trong vành đai xanh, hành lang xanh và khu vực bãi sông nhằm tăng khả năng trữ nước, thoát nước.

Song song với các giải pháp dài hạn, Hà Nội xác định rõ các giải pháp cấp bách, tập trung hoàn thiện hệ thống hồ điều hòa, mạng lưới thoát nước, trạm bơm để thoát nước ra sông Hồng, sông Đáy; đồng thời rà soát, nạo vét, thay thế hệ thống thoát nước hiện hữu trong khu vực nội đô.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn báo cáo tại hội nghị. Ảnh: Quang Thái

Giải quyết ùn tắc giao thông cũng là yêu cầu xuyên suốt của quy hoạch. Thành phố định hướng bổ sung các tuyến kết nối giao thông đường bộ và đường sắt liên vùng với các tỉnh lân cận; phối hợp triển khai các dự án đường sắt quốc gia, như đường sắt tốc độ cao Bắc -Nam, các tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lạng Sơn. Hệ thống đường sắt đô thị được quy hoạch theo hướng tăng cường liên kết với các đô thị vệ tinh và các tỉnh trong vùng, nghiên cứu phát triển đường sắt đô thị ngầm từ vành đai 3 trở vào nội đô.

Quy hoạch cũng đặt ra yêu cầu phát triển các bãi đỗ xe ngầm, không gian thương mại - dịch vụ xung quanh các nhà ga, tối ưu hóa sử dụng đất. Cấu trúc giao thông liên khu vực theo mạng ô bàn cờ được bổ sung để liên kết các khu đô thị mới và cũ, kết hợp cải tạo, tái thiết các khu phố xuống cấp, từng bước giải quyết ách tắc cục bộ trong nội đô. Các cầu lớn vượt sông Hồng được nghiên cứu bổ sung nhằm mở rộng không gian phát triển đô thị, cùng với việc rà soát quy hoạch sân bay Nội Bài và nghiên cứu khai thác lưỡng dụng các sân bay Gia Lâm, Hòa Lạc.

Về môi trường, quy hoạch tập trung rà soát toàn diện hệ thống xử lý chất thải rắn, nước thải, yêu cầu công nghệ xử lý và phân loại rác tại nguồn. Các hành lang xanh, vành đai xanh dọc các sông Đáy, sông Tích, sông Nhuệ, sông Tô Lịch được xác định là không gian sinh thái quan trọng, cần có giải pháp khơi thông dòng chảy, tuần hoàn làm sạch nước, ngăn chặn xả thải trực tiếp, đồng thời phát triển các công viên, hồ điều hòa, không gian thể thao và sinh thái.

Một điểm nhấn lớn của Quy hoạch tổng thể là tái cấu trúc đô thị nhằm giải quyết căn cơ các vấn đề về trật tự, kiến trúc và hạ tầng đô thị. Mục tiêu là tạo ra một cuộc cách mạng về kiến trúc cảnh quan, nhà ở và di sản, chuyển từ tư duy “bảo tồn - cải tạo” sang “tái thiết giá trị”. Phạm vi tái cấu trúc tập trung từ Vành đai 3 trở vào, ưu tiên khu vực Vành đai 1, Vành đai 2, với các khu vực có giá trị lịch sử - văn hóa được bảo tồn, tôn tạo gắn với phát huy giá trị, trong khi các khu vực còn lại được tái cấu trúc toàn diện.

Quy hoạch xác lập mô hình đô thị “đa tầng - đa lớp”, trong đó hạ tầng kỹ thuật đi trước một bước, giao thông đa tầng, giao thông công cộng gắn với TOD và hạ tầng ngầm được đầu tư đồng bộ. Việc sử dụng đất theo mô hình “nén - xanh” nhằm giảm mật độ xây dựng, tăng tầng cao, giải phóng quỹ đất cho cây xanh, mặt nước và tiện ích công cộng. Tái cấu trúc dân cư gắn với chủ trương giãn dân, bố trí tái định cư tại chỗ và tại các khu đô thị mới đồng bộ, hiện đại ở ngoại thành.

Hoàn thiện thể chế phát triển Thủ đô: Nền tảng chính trị - pháp lý cho tầm nhìn dài hạn

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cũng cho biết, song hành với Quy hoạch tổng thể Thủ đô, Thành ủy Hà Nội xác định, việc xây dựng Nghị quyết mới của Bộ Chính trị thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TƯ và sửa đổi Luật Thủ đô năm 2024 là yêu cầu cấp thiết. Thực tiễn triển khai Nghị quyết số 15-NQ/TƯ và Luật Thủ đô thời gian qua đã đạt nhiều kết quả quan trọng, song bối cảnh phát triển mới đòi hỏi một khuôn khổ thể chế vượt trội hơn, ổn định hơn và có tầm nhìn dài hạn hơn.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Quang Thái

Dự thảo Nghị quyết mới của Bộ Chính trị sẽ xác lập ba quan điểm lớn. Trước hết là quan điểm định vị Thủ đô Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục, y tế, vươn tầm khu vực và quốc tế, với “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” là giá trị cốt lõi xuyên suốt.

Thứ hai là quan điểm xây dựng thể chế và quản trị, trong đó Thủ đô được trao cơ chế đặc thù, phân cấp, phân quyền tối đa, gắn với trách nhiệm giải trình theo phương châm “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Thứ ba là quan điểm về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị Thủ đô trong sạch, vững mạnh, đổi mới phương thức lãnh đạo, nêu gương và hành động.

Trên cơ sở đó, Nghị quyết xác định mục tiêu phát triển Thủ đô theo các giai đoạn dài hạn. Giai đoạn 2026-2035 hướng tới tốc độ tăng trưởng GRDP từ 11,5% trở lên, nâng cao tỷ trọng kinh tế số và công nghiệp văn hóa. Đến năm 2045, Hà Nội phấn đấu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Tầm nhìn đến năm 2065 và sau đó là xây dựng Thủ đô có trình độ phát triển cao, bền vững, thuộc nhóm các thủ đô hạnh phúc hàng đầu thế giới.

Năm định hướng chiến lược được xác lập, bao gồm phát triển đô thị đa tầng - đa cực; phát triển Thủ đô “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”; hoàn thiện thể chế đặc thù; xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo; bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Quang Thái

Để hiện thực hóa các định hướng đó, dự thảo Nghị quyết đề ra tám nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, tập trung vào quy hoạch, thể chế, quản trị, phát triển các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, khoa học công nghệ, huy động nguồn lực xã hội, bảo đảm an sinh và xây dựng Đảng. Các định hướng lớn này được nghiên cứu để thể chế hóa đồng bộ trong dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, tạo công cụ pháp lý đủ mạnh cho triển khai thực hiện.

Trong đó, nhiều cơ chế, chính sách đặc thù được đề xuất như phân quyền toàn diện cho thành phố; cho phép Hà Nội trình dự án luật, nghị quyết của Quốc hội; thí điểm các cơ chế khác luật; đổi mới quản trị dựa trên công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo; xác lập giá trị pháp lý dẫn dắt của Quy hoạch tổng thể Thủ đô; chủ động triển khai các mô hình kinh tế mới; phát triển Hòa Lạc thành đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt; và thiết lập cơ chế liên kết phát triển vùng với Hà Nội là hạt nhân điều phối.

Với cách tiếp cận đồng bộ giữa quy hoạch không gian và hoàn thiện thể chế, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm cùng Nghị quyết và Luật Thủ đô sửa đổi được xác định là nền tảng chiến lược để Hà Nội tháo gỡ điểm nghẽn, quản trị hiệu quả rủi ro và kiến tạo động lực phát triển bền vững trong dài hạn.

Hương Ly

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/quy-hoach-tong-the-thu-do-tam-nhin-100-nam-kien-tao-khong-gian-phat-trien-moi-729667.html