Quy hoạch TPHCM tầm nhìn 100 năm: Phải tránh được những cuộc di dời dân quy mô lớn
Chừa đất cho thế hệ sau
Sáng 2/6, Thường trực HĐND TPHCM phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, Sở Quy hoạch - Kiến trúc và Sở Tài chính tổ chức hội thảo Quy hoạch tổng thể TPHCM - tầm nhìn 100 năm.
Tại hội thảo, KTS Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch Ngo Viet Architects & Planners cho rằng, khi bàn về quy hoạch 100 năm, điều quan trọng không phải là thiết kế sẵn một đô thị hoàn chỉnh cho các thế hệ tương lai mà là sử dụng hợp lý các nguồn lực hiện có để thế hệ sau vẫn còn không gian và cơ hội phát triển.
KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, một quy hoạch tốt phải giúp các thế hệ tương lai tránh được những cuộc di dời dân cư quy mô lớn.
Theo ông Sơn, một quy hoạch tốt phải giúp các thế hệ tương lai tránh được những cuộc di dời dân cư quy mô lớn do các rủi ro đã được dự báo từ trước, như biến đổi khí hậu và nước biển dâng ngày càng rõ nét. Do đó, chiến lược phát triển đô thị cần ưu tiên hướng về các vùng đất cao hơn như Hóc Môn, Củ Chi và khu vực phía Bắc TPHCM thay vì tiếp tục dồn áp lực phát triển vào những khu vực có nguy cơ ngập lụt cao.
Tương tự, ông Sầm Minh Tuấn, Phó giám đốc Viện Nghiên cứu thiết kế đô thị, quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (Bộ Xây dựng) cho rằng, thách thức lớn nhất của TPHCM không nằm ở thiếu tiềm năng phát triển, mà ở khả năng tổ chức lại các nguồn lực và không gian phát triển thành một cấu trúc thống nhất, đa cực và vận hành hiệu quả.
Trong các vấn đề cần giải quyết, theo ông Tuấn, có việc nâng cao chất lượng đô thị và cần đặt người dân cũng như năng lực phục vụ của hệ thống đô thị vào trung tâm. Tăng trưởng nhanh trong nhiều thập kỷ đã tạo ra ùn tắc, ngập, ô nhiễm, thiếu không gian xanh, thiếu nhà ở phù hợp khả năng chi trả, quá tải y tế, giáo dục và chênh lệch tiếp cận dịch vụ.
Sau khi sáp nhập, các vấn đề này có thể mở rộng nếu cấu trúc phát triển không được tổ chức lại. Các cực phát triển mới phải tạo việc làm, nhà ở, trường học, bệnh viện, thiết chế văn hóa, thể thao, không gian công cộng và dịch vụ đô thị để giảm dòng di chuyển về lõi. Hạ tầng xã hội cần được tổ chức theo các lưu vực sống, bán kính tiếp cận, quy mô dân số và đặc điểm lao động của từng vùng.
Để giải quyết bài toán này, KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, trước hết phải có tư duy liên kết vùng. Chúng ta thường nói đến mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm, nhưng cần xác định rõ mỗi cực phát triển sẽ gắn với không gian kinh tế nào.
Thách thức lớn nhất của TPHCM không nằm ở thiếu tiềm năng phát triển mà ở khả năng tổ chức lại các nguồn lực và không gian phát triển.
Chẳng hạn, cực tăng trưởng Thủ Đức phải được kết nối chặt chẽ với Đồng Nai và hành lang phát triển hướng lên Tây Nguyên. Khu vực Hóc Môn - Củ Chi cần gắn với Tây Ninh, Long An cũ và các tuyến kinh tế cửa khẩu xuyên Á. Trong khi đó, khu vực phía Nam gồm Nhà Bè, Cần Giờ phải trở thành không gian kinh tế biển, kết nối với hệ thống cảng biển và hành lang hàng hải quốc tế.
“Nói cách khác, mỗi cực phát triển của TPHCM không chỉ phục vụ thành phố mà phải đóng vai trò là hạt nhân dẫn dắt cả một không gian kinh tế liên vùng”, ông Sơn nói.
Phát triển đa trung tâm
Tiếp đó, theo ông Sơn là tư duy phát triển đa ngành và chấp nhận những mô hình chưa có tiền lệ như đô thị sân bay, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế hay các không gian đổi mới sáng tạo quy mô lớn. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa thực sự tương thích với những mô hình này. Do đó, TPHCM cần được trao quyền chủ động hơn trong việc xây dựng và thí điểm các khung thể chế mới. Đây không chỉ là nhu cầu riêng của TPHCM mà còn là cơ hội để tạo ra những mô hình thử nghiệm thành công, làm cơ sở nhân rộng cho cả nước trong tương lai.
Cuối cùng là tư duy kinh tế thị trường trong quản trị phát triển đô thị. Theo ông Sơn, giai đoạn hiện nay không chỉ chi ngân sách mà còn phải biết tạo ra nguồn lực mới từ chính các dự án đầu tư. Ví dụ, khi đầu tư một tuyến metro trị 1 tỷ USD, cần đồng thời khai thác giá trị gia tăng từ đất đai, bất động sản và các hoạt động kinh tế dọc tuyến để tạo ra 1 tỷ USD bù đắp chi phí đầu tư.
“Muốn làm được điều đó, TPHCM cần đổi mới cơ chế quản trị, từ hệ thống đánh giá hiệu quả công việc, cơ chế phối hợp giữa các đơn vị cho đến chính sách khuyến khích, thưởng phạt dựa trên kết quả thực chất. Những đơn vị tạo ra giá trị gia tăng cho ngân sách phải được ghi nhận và có cơ chế khuyến khích tương xứng”, ông Sơn nói.
TPHCM cần hình thành các cực tăng trưởng mới, kết nối bằng hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại và các hành lang kinh tế chiến lược.
Tương tự, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) cho rằng, quy hoạch cần bám sát hơn các quan điểm, mục tiêu và chỉ tiêu phát triển được xác định trong Nghị quyết 09-NQ/TW. Theo đó, TPHCM không chỉ hướng tới vai trò trung tâm của vùng Đông Nam Bộ mà còn phải trở thành đô thị toàn cầu, trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo có năng lực cạnh tranh quốc tế.
Theo ông Châu, sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và mở rộng không gian phát triển, quy hoạch cần được đặt trong mối liên kết chặt chẽ với các địa phương liền kề như Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp và Lâm Đồng.
“Cách tiếp cận này nhằm hình thành một không gian kinh tế liên kết rộng lớn hơn, trong đó mỗi địa phương phát huy thế mạnh riêng nhưng vẫn kết nối trong một chiến lược phát triển chung. TPHCM giữ vai trò trung tâm tài chính, đổi mới sáng tạo và dịch vụ chất lượng cao; các khu vực khác bổ sung lợi thế về công nghiệp, logistics, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển hay năng lượng sạch”, ông Châu nói.
Do đó, Chủ tịch HoREA đề xuất quy hoạch cần cụ thể hóa rõ hơn mô hình phát triển đa trung tâm. Thay vì tiếp tục tập trung nguồn lực vào khu vực lõi đô thị hiện hữu, TPHCM cần hình thành các cực tăng trưởng mới, kết nối bằng hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại và các hành lang kinh tế chiến lược.
6 khu đặc thù tạo bệ phóng cạnh tranh quốc tế
Để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, quy hoạch TPHCM thiết lập 6 khu đặc thù với các cơ chế, chính sách vượt trội. Cụ thể, khu công nghệ cao tập trung tại khu vực Thủ Đức và các khu vực lân cận thuộc Bình Dương trước đây, chuyên sâu về chip, bán dẫn và robot; khu thương mại tự do gắn với cụm cảng Cái Mép - Cần Giờ, tích hợp logistics và sản xuất xuất khẩu; trung tâm tài chính quốc tế tại khu vực quận 1 trước đây và Thủ Thiêm, vận hành theo khung pháp lý tiệm cận thông lệ quốc tế.
Cùng với đó là trung tâm công nghệ số và dữ liệu, ưu tiên hạ tầng tính toán, trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng; trung tâm năng lượng quốc gia phát triển LNG, hydrogen và điện gió ngoài khơi tại Phú Mỹ, Long Sơn; khu phát triển thương mại và văn hóa, trọng tâm là công nghiệp văn hóa, sự kiện và du lịch sáng tạo tại Rạch Chiếc, Thanh Đa.
5 cực động lực tăng trưởng
Cực lõi trung tâm quốc tế: Tập trung tài chính, quản trị và dịch vụ toàn cầu tại Sài Gòn, Chợ Lớn, Thủ Thiêm.
Cực đổi mới sáng tạo phía Đông: Trọng tâm là AI, bán dẫn, R&D và đô thị tri thức tại Thủ Đức, Dĩ An, Thuận An.
Cực công nghiệp và logistics phía Bắc: Sản xuất tiên tiến và đô thị công nghiệp thông minh tại Bình Dương.
Cực cảng biển, thương mại tự do phía Nam: Cửa ngõ trung chuyển quốc tế và kinh tế hàng hải tại Cần Giờ, Cái Mép.
Cực biển và du lịch: Du lịch nghỉ dưỡng quốc tế và kinh tế đêm tại Vũng Tàu, Long Hải, Hồ Tràm.
Duy Quang
Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/quy-hoach-tphcm-tam-nhin-100-nam-phai-tranh-duoc-nhung-cuoc-di-doi-dan-quy-mo-lon-post1848310.tpo
Tin khác
Chuyên gia: Quy hoạch TP.HCM phải trả lời được câu hỏi ngành kinh tế nào tạo ra giá trị cao nhất
2 giờ trước
Quy hoạch tổng thể TPHCM tầm nhìn 100 năm: Tái cấu trúc không gian phát triển
3 giờ trước
TP. Hồ Chí Minh quy hoạch tầm nhìn 100 năm cho siêu đô thị mới
4 giờ trước
Tái định vị TPHCM theo mô hình siêu đô thị đa cực, hướng biển
5 giờ trước
Khánh Hòa đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành thành phố trực thuộc Trung ương
2 giờ trước
Khi TP.HCM trở thành 'server chính' của Gen Z miền Bắc, tiêu chuẩn an cư cũng nâng hạng
4 giờ trước