Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cùng Đoàn công tác kiểm tra tiến độ tại công trường thi công Dự án đầu tư xây dựng hồ đầu mối Mễ Trì (hồ Đồng Bông 2).
Nhận diện “điểm nghẽn”, siết trách nhiệm thực thi
Hà Nội xác định 5 “điểm nghẽn” lớn cần tập trung tháo gỡ gồm: ùn tắc giao thông; ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm không khí; ngập úng đô thị; vi phạm trật tự xây dựng, quản lý đất đai; và an toàn thực phẩm.
Những ngày đầu mùa mưa, tại khu vực Đại Mỗ, không khí thi công tại dự án hồ đầu mối Mễ Trì (Đồng Bông 2) diễn ra khẩn trương. Đây là một trong những công trình trọng điểm nhằm giảm tải áp lực úng ngập cho khu vực phía Tây thành phố.
Chị Nguyễn Thu Hà, người dân sinh sống gần khu vực này, cho biết: “Chỉ cần mưa lớn một chút là nước tràn vào nhà. Có hôm nửa đêm phải dậy tát nước. Chúng tôi chỉ mong các dự án làm nhanh để mưa không còn là nỗi lo nữa”.
Không riêng Đại Mỗ, nhiều khu vực như Mỹ Đình, Xuân Phương, Cổ Nhuế hay dọc tuyến Võ Chí Công - Phạm Văn Đồng từ lâu đã trở thành những “điểm nóng” về ngập úng. Tình trạng này không chỉ gây khó khăn trong sinh hoạt mà còn làm gián đoạn giao thông, ảnh hưởng trực tiếp đến nhịp sống của đô thị.
Trước thực tế đó, Hà Nội đã triển khai đồng loạt 10 dự án chống ngập khẩn cấp với tổng mức đầu tư gần 5.600 tỷ đồng. Các hạng mục chính được yêu cầu hoàn thành trước mùa mưa bão năm 2026, đặt ra một áp lực tiến độ rất lớn đối với các chủ đầu tư và nhà thầu.
Trong đợt kiểm tra thực địa tại công trường Dự án đầu tư xây dựng hồ đầu mối Mễ Trì (hồ Đồng Bông 2), phường Đại Mỗ và vị trí thi công trên đường Võ Chí Công thuộc Dự án cải tạo tuyến kênh Thụy Phương xử lý khẩn cấp bổ cập nước sông Tô Lịch và tăng cường giải quyết úng ngập cục bộ khu vực Resco, Ecohome, Đoàn Ngoại giao, Tây hồ Tây, Ciputra và lân cận, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đã yêu cầu tổ chức thi công “3 ca, 4 kíp”, tận dụng tối đa thời gian để đẩy nhanh tiến độ.
Theo tiến độ đặt ra, các hạng mục chính của các dự án trên phải hoàn thành trong khoảng thời gian 30/4 và 31/5, Chủ tịch UBND Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu các đơn vị liên quan coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, cần tập trung cao độ để hoàn thành đúng cam kết. “Tiến độ là mệnh lệnh, chất lượng là yêu cầu bắt buộc” - ông Vũ Đại Thắng nói và cam kết thành phố sẽ đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các dự án về đích đúng hạn, phát huy hiệu quả thiết thực ngay trong mùa mưa năm nay...
Không chỉ là công trình, mà là cách quản trị
Điểm khác biệt lớn nhất trong cách làm lần này nằm ở tổ chức thực hiện. Các nhóm làm việc trực tuyến được thiết lập để xử lý ngay các vướng mắc tại công trường. Lãnh đạo các sở, ngành thường xuyên có mặt tại hiện trường, phối hợp cùng các đơn vị thi công để tháo gỡ khó khăn. Chỉ trong thời gian ngắn, từ ngày 26/2 đến nay, đã có 34 cuộc họp kiểm tra được tổ chức, cho thấy nhịp độ điều hành được đẩy nhanh rõ rệt.
Theo ông Lê Văn Du - Trưởng phòng Quản lý hạ tầng cấp thoát nước (Sở Xây dựng Hà Nội), 10 nhóm làm việc trực tuyến đã được thành lập để xử lý ngay các vấn đề phát sinh tại từng dự án. Lãnh đạo sở và các phòng chuyên môn thường xuyên có mặt tại hiện trường, phối hợp với chủ đầu tư và nhà thầu để tháo gỡ vướng mắc. “Thành phố ưu tiên các hạng mục có thể phát huy hiệu quả ngay như tiêu thoát nước, tích trữ nước và kết nối hệ thống” - ông Lê Văn Du cho biết.
Không chỉ các công trình thoát nước, trong lĩnh vực môi trường, Hà Nội đặt mục tiêu xử lý 100% rác thải sinh hoạt bằng công nghệ đốt phát điện, từng bước thay thế phương thức chôn lấp. Bên cạnh đó, hệ thống quan trắc và dự báo ô nhiễm không khí đang được hoàn thiện, hướng tới quản lý theo từng phân vùng môi trường. Các giải pháp kiểm soát nguồn thải, phục hồi chất lượng không khí, xử lý các cơ sở gây ô nhiễm được triển khai đồng thời.
Đáng chú ý, Hà Nội không tách rời chống ngập với cải thiện môi trường nước. Các dự án như bổ cập nước cho sông Tô Lịch, vận hành Nhà máy Xử lý nước thải Yên Xá hay xây dựng các hồ điều hòa cho thấy sự chuyển dịch từ tư duy “thoát nước” sang “quản trị nước đô thị”. Ở đó, nước không chỉ được dẫn đi, mà còn được điều tiết, tích trữ và tái sử dụng trong một hệ thống tổng thể.
Thực tế cho thấy, nguyên nhân của ngập úng và ô nhiễm môi trường không chỉ nằm ở hạ tầng xuống cấp, mà còn ở tốc độ đô thị hóa nhanh, quá trình bê tông hóa mạnh và những khoảng trống trong quản lý. Những trận mưa với cường độ lớn, tần suất dày hơn trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang đặt ra yêu cầu mới đối với hệ thống hạ tầng. Nếu không có giải pháp đồng bộ, nguy cơ tái diễn úng ngập là khó tránh khỏi.
Vì vậy, bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ các dự án, Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện quy hoạch theo hướng tích hợp, bảo đảm sự kết nối giữa các công trình hiện có và các dự án mới. Đồng thời, phải siết chặt kỷ cương trong quản lý xây dựng, đất đai, không để những vi phạm tiếp tục làm gia tăng áp lực lên hạ tầng đô thị.
PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến - nguyên Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật (Bộ Xây dựng): Đảm bảo thực hiện các dự án tuân thủ quy hoạch để tạo hiệu quả lâu dài
Vai trò của các công trình ngầm rất quan trọng, đặc biệt là bể chứa nước mà Hà Nội đang triển khai quyết liệt. Đáng chú ý, về giải pháp Hà Nội hướng tới áp dụng mô hình “thành phố bọt biển” - một mô hình đô thị hiện đại đang được nhiều quốc gia tiên tiến triển khai, cho phép đô thị có khả năng hấp thụ, lưu trữ và tái sử dụng nước mưa một cách hiệu quả. Ứng dụng khoa học công nghệ để mô hình hóa tình trạng ngập úng, từ đó đưa ra các giải pháp kỹ thuật phù hợp cho từng khu vực. Đây là giải pháp đã được nhiều quốc gia áp dụng trong hệ thống thoát nước đô thị bền vững, giúp giảm tải đáng kể khi xảy ra mưa lớn. Tuy nhiên, cần tăng cường sự kết nối, liên thông giữa các công trình đầu mối, mạng lưới và tiêu thoát; đồng thời Hà Nội cũng cần căn cơ từ khâu quy hoạch. Phải đảm bảo được việc thực hiện các dự án tuân thủ quy hoạch để tạo hiệu quả lâu dài.
Đạt Lê