Lễ ra mắt Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam (VAEDR). Ảnh: Thảo Ngân - Mekong ASEAN.
Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam (VAEDR) được thành lập theo quyết định của Bộ Nội vụ từ cuối tháng 10/2025 và đến giữa tháng 4/2026 đã được phê duyệt điều lệ hoạt động, hoàn thiện khung pháp lý cho quá trình vận hành.
Hiệp hội được thành lập nhằm làm đầu mối kết nối các chủ thể, chuẩn hóa học liệu điện tử và thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục. Thời điểm ra mắt, Hiệp hội quy tụ hơn 100 hội viên gồm các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực xuất bản, công nghệ giáo dục, nghiên cứu và đào tạo.
Ban lãnh đạo Hiệp hội gồm Chủ tịch là TS. Nguyễn Khắc Khanh - Trung tướng, nguyên Phó Tổng cục trưởng An ninh, nguyên Cục trưởng An ninh chính trị nội bộ (Bộ Công an).
Ba Phó Chủ tịch gồm: Ông Trần Đức Thịnh, Phó giám đốc Thường trực Trung tâm Tư vấn phát triển kinh tế thương mại Việt Nam; bà Hoàng Thị Kim Thúy, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường cao đẳng nghề nghiệp ngoài công lập Việt Nam; bà Hoàng Thị Hoa, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội.
Phát biểu tại lễ ra mắt, Chủ tịch Hiệp hội Nguyễn Khắc Khanh nhấn mạnh ý nghĩa của sách đối với nhiều thế hệ. “Nhiều người trưởng thành từ những trang sách cũ, coi sách như người thầy đầu tiên, nuôi dưỡng khát vọng học tập và cống hiến”, ông chia sẻ.
Do đó, việc phát triển sách giáo dục trong bối cảnh mới cần cách tiếp cận rộng hơn, gắn với sự thay đổi của công nghệ và phương thức học tập. Theo ông, tri thức đang chuyển dịch mạnh sang môi trường số và người học giờ đây tiếp cận kiến thức thông qua nhiều hình thức như học liệu điện tử, thư viện số, nền tảng trực tuyến và các công cụ trí tuệ nhân tạo hỗ trợ học tập. Điều này đặt ra yêu cầu phát triển sách và học liệu điện tử như một tất yếu trong tiến trình đổi mới giáo dục và gắn với chuyển đổi số quốc gia.
Tiến sỹ Nguyễn Khắc Khanh, Chủ tịch Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam (VAEDR). Ảnh: Thảo Ngân - Mekong ASEAN.
Tuy nhiên, theo Tiến sỹ Nguyễn Khắc Khanh, thời gian qua dù có nhiều sáng kiến và mô hình mới đã được triển khai, song sự liên kết giữa các bên liên quan vẫn còn lỏng lẻo. Vì vậy cần một tổ chức đủ uy tín để tập hợp nguồn lực, kết nối các chủ thể, phản ánh thực tiễn và thúc đẩy hợp tác liên ngành. Việc thành lập Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam được xem là bước đi nhằm hình thành một đầu mối tập hợp nguồn lực, tham gia đề xuất chính sách, hướng tới xây dựng hệ sinh thái học liệu số phát triển bền vững.
Trong giai đoạn 2026 - 2031, Hiệp hội định hướng triển khai các nhóm hoạt động trọng tâm, bao gồm kết nối các tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục hoạt động trong lĩnh vực sách giáo dục và học liệu điện tử; tham gia tư vấn, phản biện chính sách; thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ; hỗ trợ chuyển giao tri thức, phát triển hệ sinh thái học liệu số phục vụ người học.
Chuyển đổi số giáo dục: Cá nhân hóa học tập, xóa rào cản địa lý
Đồng tình với chia sẻ của Chủ tịch Hiệp hội, ông Nguyễn Huy Dũng, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Ủy viên chuyên trách Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho rằng, chuyển đổi số trong giáo dục hiện không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu. Ông đánh giá việc thành lập Hiệp hội mang ý nghĩa xã hội rõ nét, có cách tiếp cận phù hợp với xu hướng phát triển khi bao quát cả sách giấy và học liệu điện tử.
Theo ông Nguyễn Huy Dũng, sách giấy vẫn giữ vai trò nền tảng, nhưng sự kết hợp giữa sách điện tử và các thuật toán thông minh sẽ mở ra một bước tiến mới, đặc biệt ở khả năng cá nhân hóa việc học đến từng người.
Điểm khác biệt cốt lõi của học liệu số nằm ở khả năng thích ứng với từng cá nhân. Nếu sách giấy được sản xuất đại trà, thì sách điện tử cho phép ghi nhận “dấu chân số” của mỗi người học, từ đó điều chỉnh nội dung, cách tiếp cận và tốc độ học tập phù hợp với năng lực riêng, tạo ra trải nghiệm học tập linh hoạt và hiệu quả hơn. Ông Nguyễn Huy Dũng, Ủy viên chuyên trách Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số
Một lợi thế lớn khác của học liệu điện tử, theo ông Dũng, là khả năng xóa bỏ rào cản địa lý. Việc phổ cập học liệu số sẽ giúp đưa nguồn tri thức chất lượng cao đến mọi vùng miền, tạo điều kiện để học sinh ở khu vực khó khăn có cơ hội tiếp cận giáo dục ngang bằng với đô thị, qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách và thúc đẩy phát triển xã hội.
Cùng tham gia sự kiện, ông Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, cũng bày tỏ sự tán thành việc thành lập Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam trong bối cảnh hiện nay. Theo ông, trên thực tế hiện vẫn còn nhiều học sinh và giáo viên chủ yếu sử dụng sách giáo khoa và tài liệu truyền thống, chưa khai thác hiệu quả nguồn tri thức trên các nền tảng số.
Ông Vinh cho biết chuyển đổi số trong giáo dục đang được đẩy mạnh, trong đó việc phát triển sách giáo khoa điện tử và học liệu số giữ vai trò then chốt. Viện Khoa học giáo dục Việt Nam hiện được giao xây dựng chương trình, đồng thời phối hợp với Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam phát triển sách giáo khoa và tài liệu học tập điện tử. Thời gian tới, đơn vị sẽ đồng hành cùng Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam, để cùng đóng góp về nghiên cứu và triển khai thực tiễn.
Ông Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam. Ảnh: Thảo Ngân - Mekong ASEAN.
Trong khi đó, ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, in và phát hành cho rằng việc thành lập Hiệp hội vào thời điểm hiện nay mang ý nghĩa then chốt đối với ngành xuất bản. Theo ông, sách và học liệu điện tử đã vượt khỏi vai trò cung cấp tri thức đơn thuần để trở thành công cụ giáo dục quan trọng và hạt nhân của hệ sinh thái sáng tạo văn hóa.
Ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, in và phát hành. Ảnh: Thảo Ngân - Mekong ASEAN.
Ông Nguyên đánh giá, Hiệp hội sẽ tạo động lực kết nối giữa nội dung, công nghệ và thị trường - những yếu tố trước đây còn rời rạc; đồng thời tham gia tư vấn, góp phần hoàn thiện thể chế, xa hơn, hướng tới phát triển “sách giáo dục” theo nghĩa rộng, phục vụ nhu cầu tự học và học tập suốt đời của người dân.
Ghi nhận những ý kiến đóng góp của các đại biểu, Tiến sỹ Nguyễn Khắc Khanh một lần nữa nhấn mạnh trách nhiệm của Hiệp hội trong giai đoạn tới. Ông cho rằng sự phát triển của sách giáo dục và học liệu điện tử cần sự chung tay của nhiều lực lượng, gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy phát triển xã hội. Thời gian tới, Hiệp hội sẽ là cầu nối hiệu quả, quy tụ các chuyên gia, nhà xuất bản và doanh nghiệp công nghệ, góp phần đưa tri thức đến gần hơn với người học trên cả nước.
Sự kiện ra mắt Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam diễn ra trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục đang trở thành xu hướng chủ đạo, với các nền tảng số, thư viện điện tử phát triển mạnh giúp đổi mới phương pháp dạy và học. Việc xuất hiện một tổ chức nghề nghiệp trong lĩnh vực này được kỳ vọng góp phần tạo sự liên kết giữa các bên tham gia hệ sinh thái giáo dục thông qua các hoạt động kết nối, tư vấn chính sách và hỗ trợ triển khai.
Thảo Ngân