Rà soát quy định pháp luật để tháo 'điểm nghẽn' cho nguồn lực đất đai, tạo đòn bẩy phát triển Thủ đô

3 giờ trướcBài gốc

Khi hàng loạt dự án còn “mắc kẹt” vì quy hoạch chồng chéo, pháp lý chưa đồng bộ, việc rà soát toàn diện hệ thống pháp luật đang được đặt ra như một giải pháp mang tính nền tảng để giải phóng nguồn lực và tạo đột phá cho Thủ đô.

“Nút thắt” lớn trong khai thác nguồn lực đất đai

Sau khi mở rộng địa giới hành chính năm 2008, quy mô đất đai của Hà Nội tăng mạnh, kéo theo sự đa dạng về loại hình sử dụng đất, từ đô thị đến nông thôn. Nhìn vào thực tế phát triển của Hà Nội, có thể thấy đất đai không thiếu, nhưng khả năng khai thác hiệu quả lại chưa tương xứng.

Hàng loạt dự án ngoài ngân sách chậm triển khai, nhiều khu đất “treo” kéo dài, nguyên nhân sâu xa không chỉ nằm ở thủ tục hành chính mà bắt nguồn từ sự chồng chéo, thiếu đồng bộ của hệ thống pháp luật.

GS Đặng Hùng Võ cho rằng, cần rà soát các quy định pháp luật giúp khơi thông nguồn lực đất đai và tạo đột phá phát triển. Ảnh: Phạm Hùng

Theo GS Đặng Hùng Võ (nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường), Luật Đất đai thời gian qua từng bước được hoàn thiện và tiệm cận hơn với thực tiễn. Tuy nhiên, như vậy vẫn chưa đủ để tạo ra những bước phát triển mang tính đột phá. Vấn đề không chỉ nằm ở một đạo luật riêng lẻ, mà ở toàn bộ hệ thống pháp luật liên quan đến đất đai, đầu tư, xây dựng, quy hoạch.

Thực tế, một dự án muốn triển khai phải đi qua nhiều lớp pháp lý khác nhau. Quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất… mỗi loại quy hoạch lại có phạm vi và cách tiếp cận riêng. Khi các quy định này không đồng bộ, nhà đầu tư buộc phải “đi vòng” qua nhiều thủ tục, thậm chí có trường hợp hoàn tất hồ sơ nhưng vẫn bị trả lại vì “không phù hợp quy hoạch”.

Hệ quả là nguồn lực đất đai bị “nén lại” trong giấy tờ, trong các thủ tục kéo dài. Không chỉ doanh nghiệp gặp khó, mà chính Nhà nước cũng bị ảnh hưởng khi nguồn thu từ đất đai chưa được phát huy tối đa, hạ tầng chậm triển khai, cơ hội phát triển bị bỏ lỡ.

Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết: Phải nhìn nhận pháp luật không chỉ là công cụ quản lý, mà còn là “đòn bẩy” phát triển. Nếu hệ thống pháp luật chưa thông suốt thì dù có nhiều chính sách tốt, nguồn lực đất đai vẫn khó có thể được khai thác hiệu quả.

Để tạo sự đột phá

Để giải quyết bài toán này, các chuyên gia cho rằng cần bắt đầu từ một việc mang tính nền tảng: Rà soát toàn bộ hệ thống pháp luật liên quan đến đất đai.

Theo các chuyên gia, quản lý và khai thác hiệu nguồn lực đất đai là nhu cầu quan trọng trong giai đoạn hiện nay. Ảnh: Phạm Hùng

Đây không phải là việc đơn giản. Hệ thống pháp luật hiện nay bao gồm hàng trăm văn bản, quy định đan xen giữa nhiều lĩnh vực. Con người khó có thể rà soát đầy đủ, phát hiện hết các điểm chồng chéo hay mâu thuẫn. Chính vì vậy, việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, được xem là một hướng đi tiềm năng.

Theo GS Đặng Hùng Võ, trí tuệ nhân tạo hoàn toàn có thể hỗ trợ phân tích hệ thống pháp luật một cách tổng thể, chỉ ra những điểm trùng lặp, xung đột hoặc thiếu hụt. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ, còn quyết định cuối cùng vẫn thuộc về con người.

Quan trọng hơn, rà soát pháp luật không chỉ dừng ở văn bản, mà phải đi sâu vào thực tiễn thực thi. Một quy định có thể đúng về mặt lý thuyết, nhưng khi triển khai lại phát sinh vướng mắc, thậm chí bị “biến dạng” trong quá trình áp dụng. Vì vậy, việc đánh giá phải bao trùm cả hai khía cạnh: Quy định và thực thi.

Thời gian qua, Hà Nội bắt đầu chuyển động theo hướng này. Việc ban hành các kế hoạch tăng cường rà soát dự án chậm triển khai, đồng thời đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai cho thấy thành phố đang tiếp cận vấn đề theo hướng hệ thống. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, minh bạch hóa đến từng thửa đất, việc giám sát và điều chỉnh chính sách sẽ chính xác và kịp thời hơn.

Tuy nhiên, để tạo ra đột phá, cần bước đi mạnh mẽ hơn: Xây dựng lộ trình hoàn thiện pháp luật một cách đồng bộ, không chỉ sửa từng quy định riêng lẻ mà hướng tới tái cấu trúc toàn bộ khung pháp lý liên quan đến đất đai.

Tích hợp quy hoạch và hạ tầng mở đường cho đất đai phát huy giá trị

Song song với rà soát pháp luật, một điểm nghẽn lớn khác cần được tháo gỡ là quy hoạch. Thực tế cho thấy, quy hoạch hiện nay vẫn còn phân tán, thiếu tích hợp khiến việc tiếp cận đất đai trở nên phức tạp.

Theo ông Mai Văn Phấn, tích hợp quy hoạch là giải pháp căn cơ để tháo gỡ khó khăn và thu hút đầu tư. Ảnh: Phạm Hùng

Theo phân tích của ông Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, điểm khó khăn lớn nhất không nằm ở việc thiếu quy hoạch mà ở việc có quá nhiều loại quy hoạch khác nhau nhưng chưa được kết nối thành một hệ thống thống nhất. Điều này khiến doanh nghiệp phải đi qua nhiều “cửa”, mất thời gian và chi phí, thậm chí bỏ lỡ cơ hội đầu tư.

Giải pháp được đưa ra là tích hợp các loại quy hoạch thành một quy hoạch tổng thể. Khi đó, nhà đầu tư chỉ cần căn cứ vào một hệ thống thống nhất, giảm thiểu rủi ro và tăng tính minh bạch. Đây cũng là xu hướng mà Hà Nội đang hướng tới khi xây dựng quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn dài hạn.

Bên cạnh quy hoạch, hạ tầng cũng đóng vai trò quyết định trong việc khai thác giá trị đất đai. Thực tiễn cho thấy, nơi nào hạ tầng được đầu tư đồng bộ, nơi đó giá trị đất đai không chỉ tăng về kinh tế mà còn mở ra không gian phát triển mới.

Ở khu vực nông thôn, việc xây dựng hạ tầng gắn với chương trình nông thôn mới đã tạo ra những chuyển biến rõ rệt. Điện, đường, trường, trạm được hoàn thiện không chỉ phục vụ đời sống dân sinh mà còn giúp khai thác hiệu quả quỹ đất, thu hút đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao và du lịch nông thôn.

Đặc biệt, Hà Nội đã lựa chọn cách phát triển hạ tầng gắn với bảo tồn văn hóa. Việc cải tạo ao làng, cổng làng, xây dựng không gian xanh không chỉ nâng cao chất lượng sống mà còn giữ gìn bản sắc Thăng Long – Hà Nội trong quá trình đô thị hóa. Đây là hướng đi giúp đất đai không chỉ mang giá trị kinh tế, mà còn mang giá trị văn hóa và xã hội.

Khi pháp luật được hoàn thiện, quy hoạch được tích hợp và hạ tầng được đầu tư đồng bộ, nguồn lực đất đai sẽ được giải phóng một cách toàn diện. Khi đó, đất đai không còn là điểm nghẽn, mà trở thành động lực phát triển, góp phần đưa Hà Nội bứt phá trong giai đoạn tới.

Khơi thông nguồn lực đất đai không phải là câu chuyện của riêng một ngành hay một chính sách cụ thể. Đó là bài toán tổng thể, đòi hỏi sự đồng bộ giữa pháp luật, quy hoạch, hạ tầng và công nghệ. Trong đó, rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp luật là bước đi đầu tiên, mang tính quyết định.

Khi những điểm nghẽn được tháo gỡ, từng thửa đất sẽ không còn “nằm chờ” trong hồ sơ, mà trở thành nguồn lực thực sự cho phát triển. Khi đó, Hà Nội không chỉ giải phóng được tiềm năng mà còn mở ra không gian tăng trưởng mới, xứng đáng với vai trò “đầu tàu” của cả nước.

Mai Khôi

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/ra-soat-quy-dinh-phap-luat-de-thao-diem-nghen-cho-nguon-luc-dat-dai-tao-don-bay-phat-trien-thu-do-741406.html