Rét khô và ô nhiễm không khí: Mùa Đông 'hai mặt' đang thử thách sức khỏe cộng đồng

3 giờ trướcBài gốc

Chênh lệch nhiệt độ ngày – đêm: “cái bẫy” với sức khỏe

Theo các chuyên gia về biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai, từ ngày 14/1 đến 22/1, thời tiết trên hầu khắp cả nước có xu hướng ấm lên. Tuy nhiên, miền Bắc và miền Trung vẫn duy trì trạng thái lạnh về đêm và sáng sớm. Miền Trung trong giai đoạn này giảm mưa rõ rệt, chỉ còn mưa nhỏ rải rác trong thời gian ngắn, nền nhiệt tăng dần.

Riêng tại miền Bắc, trong hai ngày 18 – 19/1, thời tiết phổ biến không mưa, sáng sớm xuất hiện sương mù nhẹ, ban ngày có nắng, đêm và sáng trời rét. Đây là khoảng “lặng gió” hiếm hoi trước khi thời tiết bước sang một pha biến động mạnh.

Từ chiều 20/1 đến ngày 21/1, một đợt không khí lạnh có cường độ mạnh sẽ tràn xuống, khiến miền Bắc chuyển mưa rét. Đáng lưu ý, từ ngày 21 – 25/1, khu vực này có khả năng xảy ra rét đậm, rét hại, vùng núi nền nhiệt xuống rất thấp, thậm chí tương đương với đợt rét mạnh đã xảy ra trong khoảng ngày 6 – 9/1.

Tiếp đó, từ ngày 23 – 27/1, một đợt không khí lạnh mạnh khác tiếp tục ảnh hưởng đến Việt Nam, gây mưa nhẹ ở miền Trung. Dù được dự báo không mạnh bằng đợt trước, song sự xuất hiện liên tiếp của các đợt lạnh cho thấy mùa Đông năm nay vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp.

Trước tình trạng rét đậm, rét hại có xu hướng tái diễn, cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân, đặc biệt tại các tỉnh vùng núi cao, cần tiếp tục chủ động các biện pháp phòng chống rét cho người, cây trồng và vật nuôi. Nguy cơ băng giá và sương muối trong những đêm nhiệt độ xuống thấp là hoàn toàn có thể xảy ra, đe dọa trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và sinh kế của người dân.

Theo các chuyên gia y tế, việc nhiệt độ ngày và đêm chênh lệch lớn, thường trên 10 độ C, khiến cơ thể khó thích nghi kịp thời. Không khí khô hanh làm khô niêm mạc mũi, họng, dễ gây viêm họng, viêm xoang, nứt nẻ, gia tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp và phổi.

Đáng lo ngại hơn, nền nhiệt giảm sâu về đêm và sáng sớm khiến mạch máu co lại đột ngột, làm tăng nguy cơ đột quỵ và biến chứng tim mạch, đặc biệt ở người cao tuổi, người có tiền sử tăng huyết áp. Không khí khô còn khiến da mất nước, gây ngứa, nứt nẻ và các bệnh ngoài da.

Ô nhiễm không khí: mối nguy “ẩn mình” trong sương mù xám

Song song với rét khô, nhiều địa phương trên cả nước, đặc biệt là các đô thị lớn, đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng. Trong nhiều ngày liên tiếp, bầu không khí bị bao phủ bởi lớp sương mù xám đặc, tầm nhìn bị thu hẹp, không gian trở nên ngột ngạt.

Đây không phải là sương mù tự nhiên, mà là sự pha trộn giữa hơi ẩm và các chất ô nhiễm tích tụ trong không khí, dấu hiệu cho thấy khả năng phát tán khí thải đang ở mức rất kém.

Theo cập nhật từ nền tảng IQAir vào khoảng 9 giờ sáng, chỉ số chất lượng không khí (AQI) trung bình tại Hà Nội và nhiều khu vực trên cả nước đạt mức 202, thuộc ngưỡng “rất không tốt”. Ở mức này, không chỉ nhóm nhạy cảm mà ngay cả người khỏe mạnh cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng nếu tiếp xúc trong thời gian dài.

Các chuyên gia môi trường lý giải, nguyên nhân chính đến từ điều kiện thời tiết đặc trưng của mùa Đông miền Bắc. Vào sáng sớm, hiện tượng nghịch nhiệt thường xuyên xảy ra, kèm theo ít gió và độ ẩm cao. Lớp không khí lạnh nằm sát mặt đất như một “nắp đậy”, khiến bụi mịn và khí thải từ giao thông, sinh hoạt, xây dựng không thể khuếch tán lên cao mà bị giữ lại, tích tụ ngày càng dày đặc, đặc biệt tại các quận nội đô Đông dân cư.

Bụi mịn PM2.5, tác nhân ô nhiễm nguy hiểm nhất, có khả năng xâm nhập sâu vào phổi và hệ tuần hoàn, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, tim mạch và nhiều bệnh mãn tính. Trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền được đánh giá là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Trước diễn biến đáng lo ngại của thời tiết và môi trường, các cơ quan chức năng khuyến cáo người dân hạn chế tối đa các hoạt động ngoài trời, đặc biệt là vận động thể lực cường độ cao trong thời điểm ô nhiễm lên đỉnh. Khi ra đường, cần sử dụng khẩu trang chuyên dụng có khả năng lọc bụi mịn PM2.5, đóng kín cửa sổ trong những giờ chất lượng không khí xấu.

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, ngày 14/1, miền Bắc tiếp tục ít mây, ngày nắng, trời rét về đêm và sáng; khoảng ngày 15/1, nền nhiệt có thể giảm nhẹ. Do điều kiện thời tiết bất lợi, trong ngày này Hà Nội, Thái Nguyên, Hưng Yên, Bắc Ninh có chất lượng không khí ở mức xấu và tình trạng này còn có thể kéo dài trong vài ngày tới.

Riêng Hà Nội, từ ngày 18 – 20/1, trời không mưa, sáng sớm có sương mù nhẹ, ngày nắng, đêm và sáng trời rét. Từ chiều và đêm 20/1 đến 21/1, khả năng xuất hiện mưa rào rải rác do không khí lạnh mạnh tràn về. Giai đoạn 21 – 25/1, Thủ đô có thể xảy ra rét đậm, nhiệt độ thấp nhất ban đêm và sáng khoảng 10 – 12 độ C, cao nhất ban ngày khoảng 15 – 17 độ C.

Đánh giá về mùa Đông năm nay, các chuyên gia của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết mùa Đông 2025–2026 có xu hướng ấm hơn trung bình nhiều năm, nền nhiệt toàn mùa cao hơn khoảng 0,5 – 1 độ C. Số ngày rét đậm, rét hại dự báo ít hơn, song vẫn có thể xuất hiện các đợt rét mạnh trong thời gian ngắn. Điều đáng lưu ý nhất là nguy cơ băng giá, sương muối tại vùng núi.

Từ nửa cuối tháng 2 và trong tháng 3/2026, miền Bắc có khả năng xuất hiện mưa nhỏ, mưa phùn, gây nồm ẩm, hình thái thời tiết đặc trưng cuối Đông, đầu xuân. Nồm ẩm không chỉ gây bất tiện sinh hoạt mà còn làm tăng nguy cơ mắc cúm, cảm lạnh và các bệnh nhiễm khuẩn. Thông thường, tình trạng này chỉ giảm hẳn sau tháng 4.

Nguyễn Trọng - Như Hương

Nguồn KTĐT : https://kinhtedothi.vn/ret-kho-va-o-nhiem-khong-khi-mua-dong-hai-mat-dang-thu-thach-suc-khoe-cong-dong.960407.html