Nhật Bản đang bước vào giai đoạn tăng tốc mới trong cuộc đua robot trí tuệ nhân tạo (AI), khi ngày càng nhiều doanh nghiệp nước này đẩy mạnh tự động hóa để ứng phó với tình trạng thiếu hụt lao động kéo dài.
Khảo sát do Reuters công bố cho thấy khoảng 1/3 doanh nghiệp Nhật Bản đã sử dụng, có kế hoạch triển khai hoặc đang cân nhắc đưa robot AI vào hoạt động sản xuất và dịch vụ.
Nghiên cứu được Nikkei Research thực hiện từ ngày 1-5 đến 15-5-2026 trên 220 doanh nghiệp phản hồi, tập trung đánh giá mức độ ứng dụng robot AI trong môi trường doanh nghiệp Nhật Bản giữa bối cảnh dân số già hóa nhanh và lực lượng lao động suy giảm.
Robot hình người Unitree G1 nhảy múa cùng một vũ công theo điệu nhạc tại Triển lãm Robot Quốc tế 2025 tại Tokyo. Ảnh: REUTERS
Theo khảo sát, khoảng 4% doanh nghiệp cho biết đã triển khai robot AI, 5% đang chuẩn bị áp dụng và 25% cân nhắc sử dụng trong tương lai gần. Ngành sản xuất thiết bị vận tải là lĩnh vực tích cực nhất, với khoảng 80% doanh nghiệp đã hoặc đang xem xét đưa robot AI vào vận hành.
Chính phủ Nhật Bản hiện coi robot AI là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm duy trì năng lực sản xuất và giảm áp lực thiếu nhân lực trong dài hạn. Reuters cho biết Tokyo cũng muốn củng cố vị thế của Nhật Bản như một trung tâm robot công nghiệp toàn cầu trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ Trung Quốc và Mỹ.
Nhật Bản từ lâu là quê hương của các tập đoàn robot công nghiệp lớn như Fanuc, Yaskawa Electric và Kawasaki Heavy Industries. Tuy nhiên, làn sóng robot AI hiện nay được đánh giá khác với robot công nghiệp truyền thống nhờ khả năng nhận diện môi trường xung quanh và tự đưa ra phản hồi thay vì chỉ lặp lại các thao tác cố định.
Phần lớn doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết robot AI hiện được ưu tiên cho sản xuất và các công việc nguy hiểm. Khoảng 71% doanh nghiệp lựa chọn sản xuất là lĩnh vực ứng dụng chính, trong khi một số khác hướng tới môi trường làm việc có mức độ rủi ro cao hoặc các dịch vụ tương tác với khách hàng.
Theo Reuters, xu hướng đầu tư vào robot AI cũng phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với doanh nghiệp Nhật Bản trong việc duy trì năng suất và năng lực cạnh tranh giữa bối cảnh chi phí lao động gia tăng và dân số trong độ tuổi lao động tiếp tục thu hẹp.
Dữ liệu được Reuters dẫn lại cho thấy lượng tiền mặt và tiền gửi do các doanh nghiệp Nhật nắm giữ trong năm 2024 đã lên tới khoảng 83 nghìn tỷ yên (530 tỷ USD), tăng 54% so với một thập kỷ trước. Điều này làm gia tăng tranh luận về việc liệu doanh nghiệp Nhật có nên đẩy mạnh đầu tư hơn vào công nghệ, đổi mới sản xuất và tăng lương cho người lao động hay không.
Một quan chức thuộc doanh nghiệp sản xuất gốm sứ tham gia khảo sát cho rằng việc duy trì lượng tiền mặt lớn vẫn cần thiết để giúp doanh nghiệp ứng phó với các biến động kinh tế trong tương lai.
Dù vậy, xu hướng robot AI cho thấy Nhật Bản đang phải đẩy nhanh quá trình tự động hóa để thích ứng với những thay đổi về nhân khẩu học và cạnh tranh công nghệ toàn cầu.
Theo Reuters
Đỗ Phú