Chị Lê Phương Dung và con gái.
Con gái tôi học trường tư thục 11 năm và luôn ở top đầu của trường. Tuy nhiên, năm lớp 7, con chủ động xin chuyển sang THCS Trưng Vương - trường công lập tại Hà Nội sau khi tự tìm hiểu và tham quan trường.
Gia đình tôi ủng hộ lựa chọn này, định hướng con vào lớp tăng cường Toán để phát huy thế mạnh Toán, hướng tới thi chuyên Hóa và xa hơn là ngành Dược.
Cú sốc học tập là có thật
Khi chuyển sang trường công, đặc biệt là lớp chọn, điều đầu tiên có thể cảm nhận rõ là khối lượng kiến thức lớn hơn và yêu cầu học tập cao hơn. Các con buộc phải tự giác và nỗ lực thực sự.
Môn Toán, dù là thế mạnh, con vẫn gặp cú sốc khi bài kiểm tra giữa kỳ bị điểm thấp - điều chưa từng xảy ra trước đó. Nguyên nhân không phải vì con yếu hơn, mà do tiêu chí đánh giá khác và con cần thời gian thích nghi. Sau đó, tôi phải thuê gia sư, kèm con học 1:1 để sửa lỗi kỹ hơn. Kết quả là cuối kỳ 1, con đã lấy lại phong độ với điểm 9 và duy trì ổn định đến hiện tại.
Ngữ văn cũng là môn thế mạnh của con ở trường cũ, điểm tổng kết luôn trên 9,4. Tuy nhiên, khi chuyển sang trường công, con bị điểm thấp và đến nay vẫn chưa vượt qua mốc 8.
Lý do vẫn là cách học và tiêu chí chấm điểm hoàn toàn khác. Ở hệ công lập, môn Ngữ văn yêu cầu học sinh phải phân tích đầy đủ ý, đúng trọng tâm, có lập luận rõ ràng theo từng luận điểm, chứ không chỉ viết hay, cảm xúc tốt là đủ. Nếu thiếu ý hoặc triển khai chưa chặt chẽ thì vẫn khó đạt điểm cao, dù văn phong có tốt đến đâu. Đây là điều con phải mất khá nhiều thời gian để thích nghi.
Tương tự, môn Tiếng Anh tưởng là lợi thế nhưng thực tế lại không dễ đạt điểm cao. Học sinh từ hệ Cambridge mạnh về nghe - nói, trong khi trường công thiên về ngữ pháp. Việc thiếu môi trường giao tiếp khiến phản xạ tiếng Anh của con giảm dần. Nếu muốn duy trì khả năng này, bố mẹ nên cân nhắc cho con vào lớp chọn Anh hoặc tạo thêm môi trường thực hành.
Ngoài 3 môn chính, tất cả môn khác đều phải học nghiêm túc vì vẫn kiểm tra và thi trực tiếp trên lớp.
Điều con học được ở trường công là điểm số phản ánh rất đúng năng lực, các thầy cô chấm không nương tay. Dù là lớp chọn, điểm dưới 5 không phải hiếm nếu không học bài. Ngoài ra, trường cũng có hệ thống xếp hạng, giúp con biết mình đang đứng ở đâu trong hơn 700 học sinh của khối. Điều này tạo động lực rõ ràng để con phấn đấu.
Con gái chị Phương Dung chuyển sang trường công sau 11 năm học trường tư.
Môi trường học tập tích cực
Trước khi chuyển sang trường công, tôi cũng khá lo lắng nên tìm hiểu kỹ và hỏi ý kiến nhiều phụ huynh. Sau một thời gian trải nghiệm, tôi thấy môi trường rất tích cực.
Phụ huynh lớp chọn rất quan tâm và đầu tư cho con, không hề kém trường tư. Các hoạt động tập thể như liên hoan, dã ngoại qua đêm vẫn được tổ chức đầy đủ. Giáo viên, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm, rất sát sao và thường xuyên trao đổi với phụ huynh.
Học thêm không bắt buộc, con chỉ tham gia một số CLB theo định hướng. Giáo viên bộ môn rất thân thiện, sẵn sàng hỗ trợ học sinh, không có chuyện phải học thêm mới được quan tâm. Trường cũng tạo cơ hội thi tuyển đội tuyển công khai, minh bạch, giúp con có cơ hội thử sức ở nhiều môn.
Học ở trường công gần như không mất học phí, tôi chỉ phải đóng tiền bán trú và một vài khoản nhỏ. Tính đến gần hết năm, tổng tiền tôi nộp cho con chưa tới 7 triệu đồng - chưa bằng một nửa học phí một tháng ở trường tư trước đây.
Tuy vậy, chi phí không dừng ở đó. Khi chuyển từ hệ tư sang công, gia đình vẫn phải đầu tư thêm học bổ trợ, thuê gia sư để con bắt nhịp. Dù vậy, chi phí sau gần một năm vẫn chỉ bằng 50-60% so với học trường tư.
Trẻ kỷ luật, tự lập hơn
Trường công yêu cầu hoàn thành bài tập nghiêm túc, có theo dõi hạnh kiểm. Con từng bị cô nhắc nhở, nhưng cũng nhờ vậy hình thành thói quen tự học, tự sắp xếp, bố mẹ không cần nhắc nhở.
Một thay đổi rõ nhất là ý thức thời gian. Trước đây, dù nhà gần, con vẫn hay đi muộn, giờ đi xa hơn lại chủ động dậy sớm, hiếm khi trễ. Quãng đường đi học xa hơn, con phải tự gọi xe, đi xe buýt, tự xoay xở khi nhầm đường. Có lần đi lạc khá xa, nhưng chính những trải nghiệm đó giúp con trưởng thành nhanh và chủ động hơn.
Ngoài ra, ở trường công, các con phải tham gia trực nhật, quét lớp, lau bảng, sắp xếp bàn ghế. Những việc nhỏ này khiến con có trách nhiệm hơn.
Một điểm tôi ấn tượng là sự lễ phép của học sinh trường công. Dù không quen biết, nhiều bạn vẫn chủ động chào hỏi. Ngay cả con tôi, từ khi chuyển trường cũng thay đổi rõ rệt - về nhà chào ông bà, bố mẹ rất to và rõ ràng - điều trước đây rất hiếm thấy.
Cơ sở vật chất vẫn là điểm hạn chế
Song, cơ sở vật chất, bán trú của trường công vẫn là điểm hạn chế, nhất là khi con đã quen với điều kiện của trường tư suốt nhiều năm.
Trường không có nhà ăn riêng, các con ăn ngay tại lớp nên đồ ăn thường nguội, không thể ngon như cơm nhà, nhất là vào mùa đông. Trường cũng không có bữa phụ, nên buổi chiều con khá nhanh đói.
Nhìn lại, tôi tin rằng việc chuyển sang trường công là một lựa chọn phù hợp với định hướng dài hạn của gia đình. Thời gian đầu, con không tránh khỏi những lúc buồn, mệt mỏi và áp lực, thậm chí có lúc thoáng chút tiếc nuối về quyết định chuyển trường. Nhưng khi được hỏi về việc chọn lại, con vẫn dứt khoát không thay đổi.
Tôi cho rằng môi trường nào cũng có điểm tốt và những điều cần thích nghi. Điều quan trọng là bố mẹ lắng nghe trước, rồi mới cùng con phân tích. Gia đình tôi cũng nói rõ: Nếu con thực sự muốn quay lại, bố mẹ luôn sẵn sàng ủng hộ - để con hiểu đây là lựa chọn của chính mình, không phải áp lực từ gia đình.
Theo các chuyên gia giáo dục, việc chọn học trường công hay tư phụ thuộc vào định hướng, mức độ phù hợp với năng lực, tính cách của học sinh và điều kiện từng gia đình. Mỗi mô hình đều có ưu thế riêng, vì vậy phụ huynh cần cân nhắc kỹ lưỡng, tránh chạy theo xu hướng hoặc tâm lý đám đông.
Lê Phương Dung
Phụ huynh tại phường Vĩnh Tuy, Hà Nội