Rùa khổng lồ Floreana trở lại quê hương sau gần 200 năm tuyệt chủng

6 giờ trướcBài gốc

Vào thời điểm con người đặt chân lên hòn đảo năm 1835, rùa khổng lồ Floreana đã ở trong tình trạng tuyệt chủng. Ảnh: PR

Chương trình “lai tạo ngược” đưa rùa Floreana trở lại

Phân loài Chelonoidis niger niger từng sinh sống khắp quần đảo Galápagos, Thái Bình Dương đã bị tuyệt chủng vào những năm 1840, khi các thợ săn cá voi bắt hàng nghìn cá thể trên hòn đảo núi lửa này để làm nguồn thực phẩm dự trữ cho những chuyến hải trình dài ngày.

Tuy nhiên, 158 cá thể non vừa được đưa trở lại đảo tổ tiên, mở ra hy vọng khôi phục vai trò “kỹ sư hệ sinh thái” của loài rùa khổng lồ tại đây.

Năm 2008, các nhà khoa học phát hiện một quần thể rùa còn sót lại trên núi lửa Wolf, phía bắc đảo Isabela. Phân tích di truyền cho thấy một số cá thể có nguồn gốc một phần từ dòng rùa Floreana. Trong khi phần lớn rùa tại đây có mai hình vòm, một số cá thể lại mang đặc điểm mai hình yên ngựa đặc trưng của rùa tiến hóa trên Floreana.

Từ năm 2017, chương trình “lai tạo ngược” trong điều kiện nuôi nhốt được triển khai, chọn 23 cá thể lai có quan hệ di truyền gần nhất với phân loài Floreana để nhân giống, nhằm tái tạo dòng dõi sát nhất với quần thể gốc.

Đến năm 2025, hơn 600 cá thể non đã ra đời, trong đó vài trăm con đủ lớn để tái thả. Rùa đực trưởng thành có thể đạt chiều dài gần 1,5m.

Mặc dù các thợ săn cá voi từng góp phần xóa sổ rùa Floreana, nhưng chính họ lại vô tình giúp duy trì nguồn gen của chúng. Họ từng thả rùa sống lên các đảo khác để dự trữ, thậm chí ném xuống biển khi cần giảm tải trọng, khiến một phần quần thể tồn tại trên núi lửa Wolf.

Rùa khổng lồ Floreana. Ảnh: PR

Phục hồi hệ sinh thái và sinh kế cộng đồng

Floreana, hòn đảo lớn thứ 6 của quần đảo Galápagos, từng là nơi sinh sống của nhiều loài đặc hữu như chim nhại Floreana và rắn Floreana. Sự xuất hiện của thủy thủ, thợ săn cá voi và người định cư đã mang theo chuột, mèo hoang và các loài xâm lấn khác, làm suy giảm nghiêm trọng hệ sinh thái bản địa. Khi con người đặt chân tới đảo năm 1835, quần thể rùa khổng lồ tại đây đã ở bên bờ sụp đổ.

Việc tái thả rùa là kết quả của Dự án Phục hồi Sinh thái Floreana, do Ban quản lý Công viên quốc gia Galápagos phối hợp cùng các tổ chức bảo tồn và 160 cư dân trên đảo triển khai. Từ năm 2023, chương trình loại trừ loài xâm lấn đã loại bỏ phần lớn chuột và mèo hoang, tạo điều kiện cho hệ sinh thái phục hồi.

Loài gà nước Galápagos đã được ghi nhận trở lại sau nhiều thập kỷ vắng bóng. Số lượng chim sẻ đất, tắc kè, thằn lằn và ốc sên bản địa cũng gia tăng. Nông dân địa phương cho biết mùa màng được cải thiện rõ rệt khi chuột giảm mạnh.

Theo bà Verónica Mora, đại diện cộng đồng Floreana, sự trở lại của rùa khổng lồ đánh dấu bước tiến quan trọng, khi bảo tồn và phúc lợi cộng đồng có thể song hành, bởi sinh kế từ du lịch, nông nghiệp và đánh bắt cá đều phụ thuộc vào sức khỏe của hòn đảo.

Rùa khổng lồ được coi là loài chủ chốt trong hệ sinh thái. Việc chúng gặm cỏ duy trì môi trường sống thoáng đãng, thúc đẩy thực vật bản địa phát triển, đồng thời phát tán hạt giống khắp đảo khi di chuyển.

Ông Hugo Mogollón, Giám đốc điều hành Tổ chức Bảo tồn Galápagos, cho biết việc xác định các cá thể mang nguồn gốc Floreana và nhân giống con cháu của chúng là nền tảng khoa học quan trọng cho phục hồi hệ sinh thái đảo và tái giới thiệu thêm các loài bản địa trong tương lai.

Giai đoạn tiếp theo của dự án sẽ hướng tới việc đưa các loài như chim nhại Floreana, rắn Floreana, chim sẻ ăn chay và chim ruồi đỏ nhỏ trở lại môi trường tự nhiên.

ĐỨC AN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/rua-khong-lo-floreana-tro-lai-que-huong-sau-gan-200-nam-tuyet-chung-205904.html