Thị trường gạo toàn cầu đang đối mặt với những biến động mới khi xung đột tại Trung Đông và hiện tượng thời tiết El Nino gây áp lực trực tiếp lên chuỗi cung ứng. Dù Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) từng dự báo sản lượng gạo niên vụ 2025-2026 có thể đạt mức kỷ lục, nhưng thực tế sản xuất tại các quốc gia chủ lực đang chịu thách thức lớn từ giá vật tư leo thang và điều kiện khí hậu khắc nghiệt.
Áp lực kép từ logistics và chi phí đầu vào
Xung đột tại Trung Đông đã làm đình trệ dòng chảy nhiên liệu và phân bón qua eo biển Hormuz, cửa ngõ huyết mạch kết nối vùng Vịnh với thị trường quốc tế. Tình trạng này khiến chi phí vận hành của nông dân tại các quốc gia xuất khẩu chủ lực tăng vọt. Bên cạnh đó, hiện tượng El Nino được dự báo sẽ mang đến tình trạng khô hạn nghiêm trọng trong nửa cuối năm, ảnh hưởng trực tiếp đến các hộ sản xuất nhỏ tại Đông Nam Á.
Theo ông Maximo Torero, Chuyên gia kinh tế trưởng của FAO, tình trạng nguồn cung thắt chặt sẽ trở nên rõ rệt hơn trong nửa cuối năm nay. Logistics hiện được xem là thách thức lớn đối với các thương lái do thiếu hụt bao bì, xe tải vận chuyển và sự gián đoạn trong hoạt động vận tải biển quốc tế.
Sản lượng dự báo sụt giảm tại các quốc gia trọng điểm
Tại Thái Lan, chi phí sản xuất tăng mạnh đã buộc nông dân phải thay đổi phương thức canh tác. Tại tỉnh Chai Nat, giá phân bón đã tăng từ mức 850 baht lên khoảng 1.000-1.200 baht mỗi bao, buộc nhiều hộ dân phải cắt giảm một nửa lượng vật tư sử dụng, điều này trực tiếp đe dọa đến năng suất cuối vụ.
Cửa hàng gạo ở Philippines
Tình hình tương tự cũng diễn ra tại Philippines, quốc gia nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới. Các chuyên gia dự báo sản lượng gạo của nước này có thể giảm tới 6 triệu tấn so với mức trung bình 19-20 triệu tấn hàng năm. Việc thiếu hụt sản lượng nội địa kết hợp với các rào cản xuất khẩu từ bên ngoài đang đẩy quốc gia này vào thế bấp bênh về an ninh lương thực.
Trong khi đó, Indonesia cũng ghi nhận những số liệu kém khả quan. Cục Thống kê Indonesia ước tính diện tích thu hoạch lúa giai đoạn tháng 3 đến tháng 5 giảm 10,6%, kéo theo sản lượng gạo chưa xay xát giảm khoảng 11,12%, tương đương còn 20,68 triệu tấn do tác động của thời tiết khô hạn.
Yếu tố ổn định từ dự trữ của Ấn Độ
Mặc dù triển vọng sản xuất gặp khó khăn, thị trường vẫn có yếu tố hỗ trợ từ lượng dự trữ gạo dồi dào. Ấn Độ, nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, hiện đang nắm giữ khoảng 42 triệu tấn gạo dự trữ, chiếm gần 20% tổng lượng dự trữ toàn cầu theo dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, các chuyên gia tài chính cảnh báo sự ổn định này chỉ mang tính tạm thời. Ngay cả khi các vấn đề tại eo biển Hormuz được giải quyết, giá gạo vẫn có xu hướng tăng trong ngắn hạn do tác động cộng hưởng từ chi phí sản xuất và tâm lý lo ngại về nguồn cung trong tương lai.
PHỐ HỘI