Sam Altman-Dario Amodei: Mối thù kéo dài cả thập kỷ đang định hình tương lai AI

một ngày trướcBài gốc

Ngay cả trước khi hai người mâu thuẫn về cách Bộ Quốc phòng Mỹ sử dụng AI (trí tuệ nhân tạo) trong chiến tranh, Dario Amodei đã gia tăng các cuộc công kích nhắm vào sếp cũ là Sam Altman và hướng đi của OpenAI - công ty mà họ từng cùng xây dựng.

Trong các trao đổi với đồng nghiệp những tháng gần đây, giám đốc điều hành Anthropic đã so sánh cuộc chiến pháp lý giữa Sam Altman và Elon Musk với cuộc đối đầu giữa hai nhà lãnh đạo độc tài Adolf Hitler với Joseph Stalin, gọi khoản quyên góp 25 triệu USD của Greg Brockman (Chủ tịch OpenAI) cho một siêu ủy ban hành động chính trị ủng hộ ông Trump là “xấu xa”. Ngoài ra, Dario Amodei ví OpenAI cùng các đối thủ khác như những công ty thuốc lá biết rõ sản phẩm của mình gây hại nhưng vẫn bán ra thị trường.

Chiến lược thương hiệu này được gọi là cách định vị Anthropic như “lựa chọn lành mạnh hơn” so với các đối thủ AI. Gần đây, điều đó thể hiện công khai qua một chiến dịch quảng cáo tại Super Bowl (trận chung kết Giải bóng bầu dục quốc gia Mỹ), khéo léo công kích OpenAI, nhưng không nêu đích danh, vì quyết định đưa quảng cáo vào chatbot ChatGPT.

Dario Amodei đã xây dựng thương hiệu Anthropic dựa trên ý tưởng rằng cách tiếp cận AI của họ an toàn hơn so với các đối thủ, đặc biệt là OpenAI - nơi ông và các đồng sáng lập rời đi vào cuối năm 2020 do lo ngại về an toàn. Tuy nhiên, lý do rời đi cũng bao gồm cả những tổn thương cá nhân chưa bao giờ lành, cùng các mâu thuẫn quen thuộc trong doanh nghiệp như tranh giành quyền lực và công lao.

Những mối quan hệ phức tạp này đang định hình quá trình triển khai AI, động lực đang thúc đẩy một phần lớn nền kinh tế toàn cầu, đồng thời khơi dậy cả hy vọng lẫn nỗi sợ về tương lai việc làm, thậm chí là ý nghĩa cuộc sống và sự tồn tại của loài người.

Cuối tháng 2, rạn nứt này bùng phát công khai khi Sam Altman phản ứng trước tranh chấp giữa Anthropic và Lầu Năm Góc về cách sử dụng AI trong chiến tranh bằng việc công bố OpenAI đã giành được hợp đồng thực hiện các công việc mật cho Bộ Quốc phòng Mỹ. Trong khi đó, Anthropic kiện chính quyền Trump sau khi bị Lầu Năm Góc xem là rủi ro chuỗi cung ứng.

Dario Amodei đã viết bài đăng gay gắt trên nền tảng Slack, gọi OpenAI là “dối trá” và cho rằng “những sự thật này cho thấy một kiểu hành vi mà tôi thường thấy ở Sam Altman”.

Sự chia rẽ giữa hai công ty khởi nghiệp AI hàng đầu bắt nguồn từ những cuộc tranh luận giữa Dario Amodei và các cộng sự trong căn nhà ở thành phố San Francisco (Mỹ) cách đây một thập kỷ. Khi cả OpenAI và Anthropic đều hướng đến việc IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) năm nay, những khác biệt về triết lý giữa lãnh đạo của họ ngày càng lớn.

Tại hội nghị AI ở thủ đô New Delhi vào tháng 2, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và các lãnh đạo công nghệ cùng nắm tay giơ cao, trong khi Dario Amodei và Sam Altman chỉ chạm khuỷu tay một cách gượng gạo dù đứng gần nhau.

Dario Amodei (phải) và Sam Altman (giữa) chỉ chạm khuỷu tay nhau thay vì nắm tay giơ cao như những người khác - Ảnh: Getty Images

Trang WSJ tường thuật về rạn nứt giữa giám đốc điều hành Anthropic với OpenAI dựa trên các cuộc phỏng vấn với nhân viên hiện tại và cựu nhân viên cả hai công ty, cũng như những người thân cận với các lãnh đạo. Nhiều chi tiết trong đó chưa từng được công bố trước đây.

Ngôi nhà trên đại lộ Delano

Căng thẳng giữa các nhà sáng lập OpenAI và Anthropic bắt đầu từ năm 2016 tại một căn nhà chung trên đại lộ Delano ở San Francisco.

Dario Amodei sống cùng em gái Daniela Amodei, lớn lên ở vùng Vịnh San Francisco ở miền Bắc California, Mỹ. Sau khi lấy bằng tiến sĩ vật lý sinh học, Dario Amodei làm việc với tư cách là nhà nghiên cứu AI tại Google, còn Daniela Amodei làm lãnh đạo trẻ tại startup thanh toán Stripe.

Daniela Amodei là đồng sáng lập kiêm Chủ tịch Anthropic

Greg Brockman, lập trình viên tài năng và đồng sáng lập OpenAI, là bạn của Daniela Amodei và thường lui tới căn nhà. Họ gặp nhau tại Stripe, nơi Greg Brockman là một trong những nhân viên đầu tiên, sau khi ông bỏ học Đại học Harvard rồi Viện Công nghệ Massachusetts. Trước đó, Greg Brockman đã cố gắng đưa Dario Amodei và một người cùng nhà khác vào đội sáng lập OpenAI năm 2015 nhưng không thành.

Holden Karnofsky, chồng Daniela Amodei, cũng sống tại đây. Ông là người sáng lập tổ chức từ thiện thúc đẩy chủ nghĩa vị tha hiệu quả, một trong những cộng đồng đầu tiên quan tâm nghiêm túc đến sức mạnh và rủi ro của AI. Thông qua Holden Karnofsky, Greg Brockman bắt đầu quan tâm đến những ý tưởng này.

Một ngày đầu năm 2016, Greg Brockman, Dario Amodei và Holden Karnofsky tranh luận về cách xây dựng AI đúng đắn. Greg Brockman cho rằng nếu công nghệ này thực sự thay đổi cuộc sống, các nhà phát triển cần thông báo cho toàn bộ người dân Mỹ.

Dario Amodei và Holden Karnofsky lại cho rằng không nên công khai quá sớm những dự báo lạc quan nhất về những gì AI có thể làm cho công chúng. Dario Amodei lập luận rằng với các vấn đề nhạy cảm như tốc độ phát triển AI, nên thông báo cho chính phủ Mỹ trước. Greg Brockman hiểu rằng bộ đôi này không muốn công khai những gì đang diễn ra ở tuyến đầu AI. Nhiều năm sau, ông xem đây là minh chứng cho khác biệt cốt lõi giữa OpenAI và Anthropic.

Greg Brockman là đồng sáng lập kiêm Chủ tịch OpenAI

Cú sốc ban đầu

Giữa năm 2016, ấn tượng với đội ngũ tài năng của OpenAI, Dario Amodei gia nhập phòng thí nghiệm này và làm việc thâu đêm cùng Greg Brockman để huấn luyện AI chơi game.

Đến năm 2017, dự án Universe, nhằm huấn luyện AI chơi game và sử dụng máy tính như con người, gặp khó khăn. Elon Musk, nhà tài trợ chính cho OpenAI lúc đó, yêu cầu Greg Brockman và nhà khoa học trưởng Ilya Sutskever lập bảng liệt kê đóng góp quan trọng của từng nhân viên, một bước đi quen thuộc trước khi cắt giảm nhân sự.

Dario Amodei kinh hoàng khi thấy đồng nghiệp bị sa thải hàng loạt, điều mà ông cho là tàn nhẫn không cần thiết. Cuối cùng, 10 - 20% trong số 60 nhân viên OpenAI bị cho nghỉ việc, gồm cả một người sau này đồng sáng lập Anthropic.

Cuối năm 2017, Dario Amodei thuê cố vấn đạo đức đề xuất OpenAI trở thành trung tâm điều phối giữa các công ty AI và chính phủ Mỹ để tiến tới hợp tác quốc tế về AI.

Greg Brockman nhìn thấy cơ hội gây quỹ: Bán AI tổng quát (AGI) cho các chính phủ. Khi Dario Amodei hỏi là chính phủ nào, Greg Brockman nói sẽ là các cường quốc hạt nhân trong Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc để tránh mất ổn định thế giới.

AGI được xem là dạng siêu AI có khả năng hiểu, học hỏi và thực hiện nhiều nhiệm vụ linh hoạt tương đương hoặc vượt trội con người.

Ý tưởng này đã được thảo luận ngắn gọn trong OpenAI. Thế nhưng, ý tưởng bán AGI cho các đối thủ của Mỹ như Nga và Trung Quốc khiến Dario Amodei sốc, coi đó gần như phản quốc và từng cân nhắc rời OpenAI.

Lời hứa mâu thuẫn

Đầu năm 2018, Elon Musk rời OpenAI và Sam Altman giữ vị trí giám đốc điều hành từ 2019. Sam Altman cùng Dario Amodei thống nhất rằng nhân viên đã mất niềm tin vào khả năng lãnh đạo của Greg Brockman và Ilya Sutskever sau các đợt sa thải.

Dario Amodei đồng ý ở lại nếu Sam Altman cam kết Greg Brockman và Ilya Sutskever sẽ không nắm quyền. Sam Altman đồng ý. Song sau đó, Dario Amodei sớm nhận ra rằng Sam Altman đã đưa ra lời hứa mà ông cảm thấy mâu thuẫn với thỏa thuận đó. Trong một cuộc họp về cấu trúc báo cáo của công ty, Greg Brockman đề cập Sam Altman đã nói với ông và Ilya Sutskever rằng họ có thể sa thải Sam Altman nếu nghĩ rằng vị CEO này làm việc không tốt.

Sống cùng nhau trong ngôi nhà tập thể, Dario, Daniela, Karnofsky cùng chia sẻ cam kết về an toàn AI và sự hài hước. Daniela Amodei rất yêu thích thú nhồi bông của mình đến nỗi Karnofsky đã cầu hôn cô bằng một đoạn phim về những con búp bê sống dậy. Dario Amodei mặc trang phục gấu trúc trong đám cưới theo chủ đề tiệc hóa trang của họ. Nhóm của ông tại OpenAI được biết đến với biệt danh “những con gấu trúc”.

Brockman tuyển dụng Daniela Amodei vào OpenAI, nơi cô trở thành người đa năng, làm việc trong lĩnh vực quản lý kỹ thuật và tuyển dụng. Daniela Amodei đã kết hôn với Karnofsky, người nằm trong hội đồng quản trị của OpenAI, vào tháng 8.2017.

Căng thẳng bùng phát sau khi nhà nghiên cứu Alec Radford đặt nền móng cho các mô hình ngôn ngữ lớn và dòng GPT của OpenAI. Brockman muốn tham gia vào hướng nghiên cứu mới này, nhưng Dario Amodei, khi đó là giám đốc nghiên cứu, không muốn vậy. Brockman tìm đến Sam Altman để vận động Dario Amodei cho phép ông tham gia dự án ngôn ngữ.

Daniela Amodei, đồng lãnh đạo dự án ngôn ngữ cùng Alec Radford, nói với Brockman rằng ông không thể tham gia. Khi Sam Altman hỏi liệu có cách nào dung hòa hay không, Daniela Amodei đề nghị sẽ từ chức trưởng dự án thay vì để Brockman tham gia. Sam Altman yêu cầu Daniela Amodei ở lại và nói sẽ tìm cách khác.

Trong một cuộc họp nhân viên sau đó, Dario Amodei đã liệt kê hàng loạt lý do vì sao Brockman không nên được tham gia dự án ngôn ngữ, trong đó có việc Alec Radford không muốn làm việc với ông. Alec Radford cảm thấy vô cùng bối rối và khó xử, như thể quan điểm cá nhân của mình đang bị sử dụng trong một “cuộc chiến ủy nhiệm” giữa các lãnh đạo cấp cao.

Cuối cùng, Sam Altman miễn cưỡng đồng ý để Brockman đứng ngoài dự án ngôn ngữ.

Hết cuộc đấu này đến cuộc đấu khác

Vị thế của Dario Amodei tại OpenAI ngày càng được nâng cao khi ông cùng nhóm của mình ra mắt GPT-2 và GPT-3. Thế nhưng, Dario Amodei không phải lúc nào cũng cảm thấy được công nhận đúng mức về những đóng góp của mình.

Dario Amodei cho rằng Sam Altman giảm nhẹ vai trò của mình và không hài lòng khi Brockman nói về hiến chương công ty dù đóng góp ít hơn.

Một lần, Brockman nhờ Dario Amodei kiểm tra thông tin trên một trong những slide cho cuộc gặp với cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama. Khi biết mình bị gạt khỏi cuộc gặp này, Dario Amodei rất tức giận.

Năm 2019, Dario Amodei đề nghị được thăng chức lên phó chủ tịch nghiên cứu OpenAI. Sam Altman đồng ý và gửi email đến hội đồng quản trị, nói Dario Amodei sẽ báo cáo trực tiếp cho ông và được đối xử ngang bằng về truyền thông với các đồng sáng lập như Brockman hay Sutskever.

Email tháng 11.2019 của Sam Altman cũng thông báo với hội đồng quản trị rằng Dario Amodei đã đồng ý “không công kích những dự án mà bản thân không tin tưởng nhưng người khác muốn đặt cược”.

Thỏa thuận đình chiến này không kéo dài lâu. Vài tháng sau, các lãnh đạo OpenAI đã xảy ra một cuộc bùng nổ tranh cãi ngay tại văn phòng.

Sam Altman gọi Dario và Daniela Amodei vào một phòng họp, cáo buộc họ âm mưu chống lại mình bằng cách khuyến khích đồng nghiệp gửi phản hồi tiêu cực về ông lên hội đồng quản trị. Hai anh em Amodei phủ nhận điều đó.

Sam Altman nói rằng ông nghe được thông tin này từ một lãnh đạo cấp cao khác của OpenAI. Daniela gọi người đó vào phòng, và người này nói không hề biết Altman đang nói gì. Sau đó, Altman lại phủ nhận việc mình đã nói như vậy, khiến anh em Amodei bắt đầu lớn tiếng tranh cãi với ông.

Đến tháng 3.2020, quan hệ giữa các thành viên trong ban lãnh đạo OpenAI trở nên căng thẳng đến mức Sam Altman yêu cầu họ viết đánh giá lẫn nhau.

Brockman đã viết một bản phản hồi dài về Daniela Amodei, cáo buộc cô lạm dụng quyền lực để tạo ra các quy trình quan liêu nhằm đạt được mục tiêu của mình. Ông đưa bản này cho Sam Altman xem trước. Sam Altman cho rằng nhận xét của Brockman là “gay gắt nhưng công bằng”.

Daniela Amodei đáp lại bằng một bản phản hồi dài, phản bác từng điểm một. Cuộc tranh cãi trở nên căng thẳng đến mức có lúc Brockman đề nghị rút lại bản đánh giá của mình dành cho Daniela Amodei.

Cuộc chia tay

Vào cuối năm 2020, khi COVID-19 buộc mọi người phải làm việc qua các cuộc gọi video, một nhóm xoay quanh Dario Amodei đã tập hợp lại để tách ra thành lập công ty riêng. Daniela Amodei cuối cùng được giao dẫn dắt các cuộc đàm phán rời đi với các luật sư.

Sam Altman đã đến tận nhà Dario Amodei để thuyết phục ông ở lại. Dario Amodei nói rằng ông chỉ chấp nhận nếu được báo cáo trực tiếp cho hội đồng quản trị và cho biết không thể làm việc cùng Brockman.

Trong những tuần cuối cùng ở OpenAI, Dario Amodei đã viết một bản ghi nhớ chi tiết, trong đó ông phân loại ra hai kiểu công ty AI: công ty thị trường và công ty vì lợi ích công.

Công ty theo định hướng thị trường như OpenAI tin rằng sẽ làm cho thế giới tốt đẹp hơn bằng cách xây dựng và bán các sản phẩm mang lại lợi ích cho con người, gồm cả AGI trong tương lai.

Trong khi đó, theo lập luận của Dario Amodei, công ty vì lợi ích công sẽ tập trung vào nghiên cứu an toàn và giải quyết các rủi ro cũng như cơ hội khác nhau mà AGI mang lại. Dario Amodei cho rằng tỷ lệ lý tưởng là 75% vì lợi ích công và 25% theo định hướng thị trường.

Vài tuần sau, Dario, Daniela Amodei và gần một tá nhân viên khác đã rời OpenAI, rồi thành lập Anthropic. Chỉ sau 5 năm, Anthropic đã bắt đầu làm việc với các ngân hàng, chạy đua để IPO trước công ty cũ.

Sơn Vân

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/sam-altman-dario-amodei-moi-thu-keo-dai-ca-thap-ky-dang-dinh-hinh-tuong-lai-ai-249455.html