Ưu tiên thiết yếu, tiêu dùng theo kế hoạch
Không khí mua sắm cuối năm vẫn sôi động tại các hệ thống bán lẻ lớn, song cấu trúc giỏ hàng đã thay đổi rõ rệt. Người tiêu dùng tập trung vào thực phẩm, nhu yếu phẩm và các mặt hàng có khuyến mại, trong khi nhóm quà biếu cao cấp hay sản phẩm mang tính phô trương giảm sức hút so với những mùa Tết trước.
Chị Nguyễn Hương, nhân viên văn phòng tại Hà Nội cho biết, gia đình đã lập ngân sách chi tiêu ngay từ đầu tháng Chạp. “Thưởng Tết năm nay thấp hơn mọi năm nên tôi chia rõ từng khoản: thực phẩm, quà biếu hai bên, đi lại. Những thứ ngoài kế hoạch thì hạn chế mua. Vẫn có Tết đủ đầy nhưng phải kiểm soát cảm xúc khi mua sắm”, chị Hương nói.
Xu hướng mua sắm sớm để tận dụng khuyến mại cũng trở nên phổ biến. Nhiều người chủ động so sánh giá giữa siêu thị và các nền tảng thương mại điện tử, đặt hàng trước để giảm áp lực chi tiêu cận Tết. Theo ghi nhận từ các nhà bán lẻ, nhóm sản phẩm tiêu thụ mạnh nhất là thực phẩm khô, đồ đông lạnh, bánh kẹo phổ thông và các bộ quà Tết giá vừa phải, thay cho những giỏ quà tiền triệu.
Một thay đổi khác là thói quen tích trữ hàng hóa giảm dần. Chị Thu Hoài chia sẻ gia đình chỉ mua đủ dùng cho vài ngày đầu năm. “Bây giờ cửa hàng mở xuyên Tết, cần gì có thể mua thêm. Mua quá nhiều vừa tốn tiền vừa dễ lãng phí”, chị Hoài cho hay.
Theo các chuyên gia bán lẻ, đây là dấu hiệu chuyển dịch từ tiêu dùng cảm tính sang tiêu dùng có kế hoạch. Người dân không cắt bỏ hoàn toàn chi tiêu Tết mà hướng tới lựa chọn thông minh hơn, chú trọng công năng và giá trị sử dụng dài hạn thay vì chạy theo hình thức.
Cắt các khoản chi tiêu xa xỉ
Áp lực tài chính sau một năm kinh tế còn nhiều biến động khiến nhiều gia đình chủ động thu hẹp những khoản chi từng được xem là “mặc định”. Du lịch xa ngày Tết, mua sắm quần áo đắt tiền hay tổ chức tiệc tùng quy mô lớn được cân nhắc kỹ hơn.
Anh Trần Định cho biết, gia đình thống nhất làm Tết gọn nhẹ để tránh căng thẳng tài chính sau kỳ nghỉ. “Quà biếu vẫn giữ nhưng chọn mức phù hợp. Quan trọng là tình cảm và sự cân đối lâu dài, không phải chi thật nhiều trong vài ngày”, anh nói.
Thực tế cho thấy không ít người lao động nhận thưởng thấp hoặc không có thưởng đã chuẩn bị tâm lý từ sớm. Thay vì vay mượn để giữ hình thức, họ điều chỉnh mức chi phù hợp thu nhập, tập trung vào bữa cơm sum họp và những hoạt động giản dị. Các chương trình bình ổn giá, phiên chợ hỗ trợ người lao động và gian hàng giảm giá được đón nhận tích cực, góp phần giảm áp lực mua sắm.
Chuyên gia Hoàng Trọng Thủy nhận định: “Tết tiết kiệm không đồng nghĩa với Tết kém vui. Đây là biểu hiện của sự trưởng thành trong hành vi tài chính. Khi chi phí sinh hoạt tăng, việc lập ngân sách giúp các gia đình tránh rơi vào vòng xoáy nợ nần sau kỳ nghỉ”.
Bức tranh tiêu dùng cuối năm vì thế phản ánh một sự điều chỉnh mang tính dài hạn. Người dân vẫn chuẩn bị Tết chu đáo, nhưng đặt giới hạn rõ ràng cho chi tiêu. Một mùa xuân ấm áp, ít áp lực tài chính hơn đang trở thành lựa chọn chung. Điều này cho thấy, Tết hiện đại không chỉ là thời điểm mua sắm mà còn là bài toán cân bằng giữa niềm vui và trách nhiệm tài chính.
Sự thay đổi trong cách chi tiêu cho thấy người dân đang định nghĩa lại giá trị của Tết. Khi áp lực tài chính được kiểm soát, Tết trở về đúng bản chất của nó, một khoảng lặng để sum họp, nghỉ ngơi và bắt đầu năm mới mà không mang theo gánh nặng nợ nần
Sự lên ngôi của xu hướng “Tết tiết kiệm” thực chất không làm mất đi nét rộn ràng của mùa xuân, mà là minh chứng cho sự trưởng thành trong tư duy tài chính của người tiêu dùng hiện đại. Khi những món đồ xa xỉ hay thói quen tích trữ lãng phí được lược bỏ, Tết dần trở về với những giá trị nguyên bản nhất: sự sum họp, sẻ chia và một tâm thế thảnh thơi khi bước sang năm mới. Một cái Tết đủ đầy về tình cảm và vừa vặn về ngân sách chính là khởi đầu bền vững nhất cho mọi gia đình trong hành trình phía trước.
Ánh Phương/VOV.VN