Nông dân thu hoạch vải đầu mùa với giá bán tăng mạnh. Ảnh Báo Bắc Ninh
Cung không đủ cầu, giá vải "chạm đỉnh"
Dạo một vòng quanh các chợ truyền thống tại Hà Nội hay các hội nhóm đi chợ online, vải u trứng, vải u hồng đang là từ khóa "hot" nhất. Tuy nhiên, mức giá từ 60.000 đến 210.000 đồng/kg tùy loại đang khiến nhiều chị em phải cân nhắc.
Chị Trang Nhung (Hà Đông, Hà Nội) chia sẻ: "Cả nhà tôi ai cũng nghiện vải, nhưng năm nay vải đầu mùa giá cao quá, lại chưa chín ngọt hẳn nên tôi chỉ dám mua một ít cho đỡ thèm, chờ chính vụ xem giá có hạ nhiệt hơn không". Theo ghi nhận, giá vải u trứng chất lượng cao tại Hải Dương cũ thậm chí không có giá dưới 100.000 đồng/kg do diện tích trồng hạn chế và quy trình chăm sóc kỳ công. Tại các vườn, giá thu mua cũng đã chạm ngưỡng 50.000 - 95.000 đồng/kg. Đây là mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Theo số liệu từ Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, sản lượng vải năm 2026 sụt giảm mạnh trên phạm vi cả nước. Đặc biệt, tại "thủ phủ" Bắc Ninh (khu vực Bắc Giang cũ), sản lượng ước tính chỉ đạt khoảng 95.000 tấn, chỉ bằng 59,5% so với kế hoạch và giảm sâu so với mức 215.000 tấn của năm 2025,.
Lý giải về sự sụt giảm này, ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, cho biết nguyên nhân cốt lõi nằm ở những diễn biến bất thường của thời tiết. Mùa đông ấm, nền nhiệt đầu năm 2026 cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 1 độ C, khiến cây không thể phân hóa mầm hoa mà thay vào đó là phát triển lộc Đông.
Bên cạnh đó, hiện tượng "hoa xen lộc" khi mưa phùn và sương mù kéo dài từ cuối tháng 2 đến tháng 3 gây khó khăn cho việc thụ phấn. Nguyên nhân tiếp theo là chu kỳ sinh học của cây vải, sau năm 2025 bội thu, cây vải bước vào chu kỳ suy giảm năng suất tự nhiên. Tình trạng này không chỉ diễn ra ở Việt Nam mà ngay cả các vùng trồng vải lớn ở Trung Quốc cũng ghi nhận xu hướng tương tự.
Vải chín sớm, giá "chạm đỉnh". Ảnh Báo Bắc Ninh
Chiến lược cho thị trường vải thiều bền vững
Để quả vải không còn "bấp bênh" theo thời tiết và duy trì giá trị kinh tế bền vững, mới đây, Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh tổ chức Hội nghị Đánh giá tình hình sản xuất, dự báo thị trường và ký kết biên bản thỏa thuận hợp tác, tiêu thụ vải thiều năm 2026.
Ông Phạm Văn Thịnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh, khẳng định vải thiều là cây trồng mũi nhọn, mang lại giá trị kinh tế lớn, tạo việc làm và thu nhập cho hàng chục nghìn hộ dân. Nhấn mạnh việc tập trung vào chất lượng thay vì số lượng, ông Phạm Văn Thịnh khẳng định: Tỉnh Bắc Ninh đang đẩy mạnh vùng sản xuất đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hữu cơ để không chỉ giữ vững thị trường trong nước mà còn tự tin tiến quân vào các thị trường khó tính như Nhật Bản, Mỹ, EU.
Đồng hành cùng người trồng vải, Ủy ban Nhân dân tỉnh đã thành lập Ban chỉ đạo và các Tổ công tác giúp việc Ban chỉ đạo sản xuất, tiêu thụ vải thiều năm 2026 nhằm kịp thời nắm bắt, phản ánh những khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp xử lý hiệu quả cho mùa vụ vải thiều 2026.
Cùng với đó, các sở, ngành liên quan kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thu mua, vận chuyển và phân phối sản phẩm sẵn sàng đáp ứng yêu cầu của đối tác tiêu thụ vải thiều.
Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Xuân Việt, Giám đốc Công ty CP Xuất nhập khẩu Vifoco, đề xuất giải pháp "liên kết chuỗi giá trị và chế biến sâu". Việc ký kết các hợp đồng bao tiêu dài hạn và ưu tiên vị trí trưng bày tại hệ thống siêu thị sẽ giúp người nông dân yên tâm sản xuất. Vì vậy, rất cần bà con tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất an toàn, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, bảo đảm truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường
Thời gian qua, hoạt động quảng bá, phát triển thị trường cho quả vải có nhiều đổi mới, sáng tạo. Một điểm mới thú vị năm nay là tỉnh Bắc Ninh triển khai bình chọn "vườn vải đẹp" để phục vụ du lịch trải nghiệm. Đồng thời, sự vào cuộc của các KOL và KOC trên các sàn thương mại điện tử sẽ giúp hình ảnh trái vải thiều tiếp cận gần hơn với đối tượng khách hàng trẻ và hiện đại.
Với vai trò cơ quan quản lý Nhà nước, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh cho biết, cơ quan này chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, xã, phường nghiên cứu các cơ chế chính sách của tỉnh đã ban hành tham mưu hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp, nông dân vùng trồng vải; chỉ đạo, hướng dẫn nông dân trồng vải chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh hại theo quy trình sản xuất an toàn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ., để sản phẩm đảm bảo chất lượng, an toàn thực phẩm phục vụ người tiêu dùng.
HTK