Sản phẩm xuất khẩu cần có năng lực cạnh tranh thực chất trong chuỗi giá trị

3 giờ trướcBài gốc

Tại diễn đàn “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm xuất khẩu Việt Nam trong chuỗi thương mại toàn cầu”, diễn ra chiều 3/2 trong khuôn khổ Hội chợ mùa Xuân lần thứ thứ nhất năm 2026, bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày Việt Nam (LEFASO) thẳng thắn chia sẻ, thực tế cho thấy nhiều DN vẫn phải chạy theo con số tăng trưởng lớn, trong khi giá trị mang lại không tương xứng, hiệu quả thu được chưa cao, mức đóng góp cho nền kinh tế còn hạn chế, buộc ngành phải điều chỉnh tư duy phát triển.

Lộ diện những điểm nghẽn

Bên cạnh đó, xuất khẩu da giày vẫn phụ thuộc lớn vào các thị trường chủ lực, đặc biệt là Mỹ chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành. “Đây cũng là yếu tố khiến triển vọng tăng trưởng trong giai đoạn tới đối mặt nhiều thách thức. Đặc biệt, bước sang năm 2026, ngành da giày tiếp tục chịu sức ép cạnh tranh gay gắt, đặc biệt từ các yếu tố thuế quan. Việt Nam hiện chịu mức thuế đối ứng khoảng 20%, tương đương Trung Quốc, cao hơn Ấn Độ và Indonesia”, bà Xuân nói.

Bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày Việt Nam (LEFASO)

Trước yêu cầu chuyển đổi sang gia tăng giá trị, đặc biệt ở khâu thiết kế và xây dựng thương hiệu, bà Phan Thị Thanh Xuân cho rằng, cần nhìn nhận đúng vai trò của gia công trong chuỗi phát triển ngành. Tuy nhiên, nút thắt lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở khâu nguyên, phụ liệu, khi tỷ lệ nội địa hóa của ngành da giày mới đạt khoảng 50-55%.

“Nguồn nhân lực thiết kế cũng là điểm nghẽn, khi số DN có đội ngũ thiết kế đủ mạnh còn chiếm tỷ lệ nhỏ, trong khi ngành da giày chưa có hệ thống đào tạo chuyên nghiệp, bài bản cho lĩnh vực này. Cùng với đó, DN vẫn phụ thuộc nhiều vào khách hàng, trong khi khả năng tiếp thị sản phẩm giày dép, túi xách theo cách chuyên nghiệp vẫn hạn chế”, bà Xuân chỉ ra.

Nhìn nhận bức tranh xuất khẩu gỗ và lâm sản đã kém sáng hơn, ông Ngô Sỹ Hoài, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho hay, tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2025 chỉ đạt khoảng 17,2 tỷ USD, trong đó sản phẩm gỗ khoảng 16 tỷ USD, lâm sản ngoài gỗ khoảng 1 tỷ USD. Mức tăng trưởng chỉ đạt 5,7%, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng trên 10%.

Nguyên nhân lớn nhất, theo ông Hoài, đến từ sự phụ thuộc quá lớn vào thị trường Mỹ, chiếm trên 50% kim ngạch xuất khẩu ngành gỗ Việt Nam. “Tuy nhiên, đây chính lại là áp lực khi ngành gỗ phải đối mặt với các biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng gia tăng. Một số dòng sản phẩm chịu thuế đối ứng, thậm chí có mặt hàng lên tới 25% và nguy cơ còn tiếp tục tăng”, ông Hoài nhìn nhận.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng khoảng 10% và đưa kim ngạch xuất khẩu lên mức 19 tỷ USD trong năm 2026, ông Ngô Sỹ Hoài cho rằng, ngành gỗ buộc phải triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó quan trọng nhất là đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Cùng với đó là yêu cầu chuyển đổi mô hình sản xuất, chủ động thiết kế, xây dựng thương hiệu để tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm xuất khẩu.

Diễn đàn “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm xuất khẩu Việt Nam trong chuỗi thương mại toàn cầu”

Năng lực cạnh tranh từ thực chất

Cho rằng hoạt động xuất khẩu của Việt Nam đang đứng trước những thách thức ngày càng lớn, ông Hoàng Minh Chiến, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đề cập đến xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, cùng với các yêu cầu khắt khe hơn về phát triển bền vững, tiêu chuẩn môi trường - xã hội, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số…

“Nhiều ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, gỗ và lâm sản, thủ công mỹ nghệ đang đứng trước áp lực phải đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn mới về môi trường và xã hội, nếu muốn giữ vững và mở rộng thị phần trên các thị trường lớn. Những yêu cầu mới đang tạo ra áp lực rất lớn đối với DN xuất khẩu Việt Nam, buộc các ngành hàng phải thay đổi tư duy và cách tiếp cận thị trường”, ông Chiến nhấn mạnh.

Trong giai đoạn hội nhập sâu rộng hiện nay, cạnh tranh trong xuất khẩu không còn chỉ dựa vào lợi thế chi phí hay sản lượng, mà ngày càng chuyển sang chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực tham gia sâu vào chuỗi thương mại toàn cầu. Ông Hoàng Minh Chiến nhìn nhận, yêu cầu đặt ra đối với các ngành xuất khẩu của Việt Nam không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng, quan trọng hơn là nâng cao năng lực cạnh tranh thực chất của sản phẩm trong toàn bộ chuỗi giá trị.

“Gia tăng giá trị sản phẩm không thể chỉ dừng ở khâu sản xuất, phải được thực hiện xuyên suốt từ thiết kế, nguyên liệu, sản xuất, xây dựng thương hiệu đến phân phối và mở rộng thị trường quốc tế”, ông Chiến nêu rõ.

Ông Hoàng Minh Chiến, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương)

Nêu động lực quan trọng giúp xuất khẩu Việt Nam duy trì đà tăng trưởng trong những năm tiếp theo, ông Trần Quốc Toản, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đề cao việc mở rộng và đa dạng hóa thị trường thông qua mạng lưới 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) Việt Nam đã ký kết. Cùng với đó, Bộ Công Thương tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan đàm phán, triển khai các hiệp định mới, đồng thời hỗ trợ DN tận dụng tốt hơn các ưu đãi từ FTA.

Cùng với đó, vai trò của chính sách xuất xứ hàng hóa được ông Trần Quốc Toản đặc biệt nhấn mạnh, khi nhấn mạnh việc ban hành và hoàn thiện các quy định về xuất xứ, giúp các DN hiểu rõ yêu cầu của từng thị trường, tận dụng ưu đãi thuế quan, xác định chiến lược thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nguyễn Quỳnh/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/kinh-te/san-pham-xuat-khau-can-co-nang-luc-canh-tranh-thuc-chat-trong-chuoi-gia-tri-post1266444.vov