Thời điểm này, các địa phương đang khẩn trương hoàn tất công tác chuẩn bị, hướng tới một mùa lễ hội văn minh, lành mạnh, đồng thời có nhiều đổi mới, sáng tạo nhằm thu hút người dân và du khách.
Xã Hương Sơn tiếp tục vận hành hệ thống xe điện phục vụ du khách trong Lễ hội chùa Hương 2026.
Từ bảo tồn giá trị truyền thống đến nâng tầm các lễ hội
Cả nước hiện có hơn 8.000 lễ hội, phần lớn diễn ra vào dịp đầu xuân, trong đó riêng Hà Nội có khoảng 1.500 lễ hội. Nhiều lễ hội đang được xem là nguồn lực quan trọng để các địa phương đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, từng bước hình thành các sản phẩm du lịch tâm linh đặc sắc, thu hút đông đảo du khách. Tiêu biểu có thể kể đến: Lễ hội Đền Hùng (Phú Thọ); lễ hội chùa Hương, lễ hội đền Sóc, lễ hội đền Hai Bà Trưng (Hà Nội); lễ hội Yên Tử, lễ hội đền Cửa Ông (Quảng Ninh); lễ hội đền Trần, lễ hội chợ Viềng, lễ hội chùa Bái Đính (Ninh Bình)…
Đón xuân Bính Ngọ, nhiều địa phương trên cả nước đang gấp rút hoàn tất công tác chuẩn bị, sẵn sàng cho một mùa lễ hội an toàn, văn minh và hấp dẫn. Năm nay, nhiều lễ hội được tổ chức với quy mô lớn hơn, đồng thời có nhiều điểm đổi mới trong cách thức tổ chức.
Bí thư Đảng ủy xã Vụ Bản (tỉnh Ninh Bình) Trần Minh Hoan cho biết, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, kế hoạch tổ chức Lễ hội chợ Viềng xuân Bính Ngọ (diễn ra từ tối mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng) sẽ được triển khai với quy mô lớn hơn, hướng tới mục tiêu xác lập hồ sơ công nhận chợ Viềng Xuân xã Vụ Bản là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
Còn tại tỉnh Quảng Ninh, nhiều lễ hội tiếp tục được nâng tầm trong công tác tổ chức. Điển hình là Lễ hội đền Cửa Ông (diễn ra vào ngày 21-3), do được tổ chức vào năm chẵn nên có quy mô lớn hơn so với các năm lẻ. Bên cạnh các nghi lễ rước truyền thống, lễ hội còn có nhiều hoạt động nghệ thuật đặc sắc như: Màn trống hội và múa “Hào khí Đông A”, diễn thần tích “Dấu thiêng lưu tích”...
Tại Hà Nội, đến nay, công tác chuẩn bị cho các lễ hội đầu xuân đang được các xã, phường triển khai đồng bộ với nhiều điểm mới. Nổi bật là công tác chuẩn bị cho Lễ hội chùa Hương (diễn ra từ ngày 18-2 đến 11-5-2026, tức từ mùng 2 tháng Giêng đến ngày 25 tháng Ba năm Bính Ngọ), gắn với mục tiêu xây dựng chùa Hương trở thành khu du lịch quốc gia trong năm 2026.
Bí thư Đảng ủy xã Hương Sơn Trần Đức Hải cho biết: "Điểm đột phá của mùa lễ hội năm 2026 là việc lần đầu tiên Ban tổ chức ứng dụng công nghệ AI và chuyển đổi số trong công tác tổ chức, quản lý. Theo đó, hạ tầng viễn thông được đầu tư đồng bộ, hệ thống camera AI được lắp đặt tại các điểm trọng tâm nhằm giám sát an ninh trật tự, kiểm soát lưu lượng khách, qua đó bảo đảm văn minh, an toàn lễ hội".
Tổ chức lễ hội gắn với phát triển công nghiệp văn hóa
Đánh giá công tác tổ chức lễ hội thời gian qua, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Ninh Thị Thu Hương cho biết, mùa lễ hội năm 2025 đã ghi nhận những chuyển biến tích cực trong công tác tổ chức, quản lý, đặc biệt khi các địa phương triển khai thực hiện Bộ tiêu chí về môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống. Tuy nhiên, ở một số nơi vẫn còn những biểu hiện chưa phù hợp, như: Người dân duy trì thói quen giắt tiền lẻ vào tay tượng, bệ thờ; tình trạng bán hàng quán tự phát, lấn chiếm không gian di tích vẫn xảy ra, ảnh hưởng đến tính tôn nghiêm và mỹ quan lễ hội.
Nhằm tiếp tục chấn chỉnh công tác quản lý và tổ chức lễ hội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Công văn số 155/BVHTTDL-VP gửi các tỉnh, thành phố, đề nghị chủ động xây dựng, phê duyệt và tổ chức thực hiện kế hoạch lễ hội bảo đảm trang trọng, đúng nghi lễ truyền thống, đồng thời phát huy vai trò chủ thể của nhân dân.
Trong đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị không tổ chức lễ hội tràn lan, phô trương, gây lãng phí nguồn lực xã hội; rà soát, loại bỏ hoặc thay thế các tập tục không còn phù hợp; kịp thời ngăn chặn các hành vi tiêu cực, lợi dụng lễ hội để hoạt động mê tín dị đoan, qua đó nâng cao chất lượng tổ chức lễ hội theo hướng văn minh, bền vững.
Hà Nội là địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng lễ hội, đồng thời cũng đi đầu trong công tác tổ chức, quản lý lễ hội. Đầu tháng 1-2026, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch triển khai công tác quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn thành phố năm 2026, xác định rõ các mục tiêu, nhiệm vụ trọng tâm; trong đó có việc từng bước chuyển lễ hội từ hoạt động tín ngưỡng, sinh hoạt văn hóa truyền thống thuần túy sang sản phẩm của công nghiệp văn hóa, gắn với phát triển du lịch bền vững.
Điểm mới trong công tác tổ chức, quản lý lễ hội của Hà Nội năm 2026 là hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu lễ hội, triển khai bản đồ số phục vụ lễ hội theo thời gian thực; đồng thời thí điểm các mô hình lễ hội thông minh, qua đó nâng cao trải nghiệm cho người dân và du khách.
Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Xuân Tài, để lễ hội diễn ra văn minh, trọn vẹn ý nghĩa, bên cạnh sự vào cuộc của các cơ quan quản lý, vai trò đồng hành của người dân và du khách với ý thức, thái độ ứng xử văn minh chính là yếu tố quan trọng góp phần làm nên thành công của mùa lễ hội.
Hoàng Lân