Sản xuất 'đa canh' trên ruộng 'độc canh' - Bài 2: Từ những cánh đồng '3 trong 1'

4 giờ trướcBài gốc

Những “giá trị” mới cho cánh đồng

Trong khi nhiều nông dân quay lưng với ruộng đồng, thì có những nông dân vẫn tha thiết, gắn bó máu thịt với ruộng đồng. Họ trăn trở và luôn tìm cách để thửa ruộng không chỉ cho hạt lúa, hạt gạo, mà còn là nơi sản sinh, tạo ra những nguồn thu có giá trị khác.

Ở thôn Xuân Bắc 2, xã Lệ Ninh không ai là không biết đến anh Nguyễn Công Phát (SN 1976). Họ biết đến anh không phải vì gia đình anh làm tới 20ha ruộng, mà vì sự năng động, chịu khó tìm tòi, đổi mới trên cánh đồng.

Trước đây, anh Phát được biết đến là “trùm nuôi vịt” chạy đồng nổi tiếng, với hàng nghìn con/lứa. Vịt lấy thịt có, vịt đẻ lấy trứng cũng có. Nhưng rồi vì thị trường tiêu thụ khó khăn, nuôi vịt đàn nhưng bán vịt lẻ, anh bỏ nuôi vịt chuyển sang thuê ruộng sản xuất lúa kết hợp nuôi cá.

Mô hình sản xuất lúa kết hợp nuôi tôm của anh Nguyễn Công Phát, ở xã Lệ Ninh mang lại hiệu quả kinh tế cao vượt trội - Ảnh: Minh Linh.

3 năm trước, thấy tiềm năng làm lúa-tôm càng xanh hiệu quả cao, anh chuyển sang nuôi tôm. Từ khi bắt đầu sản xuất vụ lúa đông-xuân, anh bắt tôm giống về “nuôi om” để tôm thích nghi với môi trường tự nhiên. Sau khi thu hoạch lúa đông-xuân, anh thả tôm ra ruộng để nuôi kết hợp lúa tái sinh. Từ lúc này, tôm sẽ tự kiếm thức ăn trong môi trường tự nhiên, nên anh không phải mất khoản tiền chi phí mua thức ăn cho tôm.

Từ vài vạn con tôm giống nuôi thử nghiệm, năm nay, anh thả nuôi 20 vạn tôm ngay trên vùng đồng ruộng phá Hạc Hải, nơi trước đây vốn là vùng sinh thái đầm phá nổi danh với nhiều loài thủy sản nức tiếng. Tuy nhiên, đây cũng là vùng ruộng thấp trũng, thường bị ngập lụt vào mùa mưa lũ. Đỉnh lũ thường ngập sâu từ 3-4m.

Để tôm sống chung với lũ, anh Phát có giải pháp đơn giản đến không ngờ-nuôi tôm vượt lũ. Theo đó, anh dùng lưới có gắn phao cao 4m quây kín toàn bộ vùng ruộng nuôi tôm. Nước dâng đến đâu, phao nổi lên đến đó.

Tôm càng xanh sau một thời gian nuôi trên ruộng lúa của anh Nguyễn Công Phát - Ảnh: Minh Linh.

Anh Nguyễn Công Phát chia sẻ, thực tế 3 năm làm lúa tái sinh kết hợp nuôi tôm với số lượng 8 vạn con trước đó, hiệu quả kinh tế mang lại rất lớn. Sau khi trừ chi phí, mỗi năm anh có thêm nguồn thu từ 300-400 triệu đồng. Trong khi đó, nếu chỉ làm lúa (1 vụ lúa đông-xuân và lúa tái sinh), mỗi năm, anh chỉ thu được khoản lãi khoảng 1 triệu đồng/sào.

Hàng trăm triệu đồng/năm, đó là con số “mơ ước” mà bất kỳ người nông dân và cả chính quyền địa phương nào cũng mong muốn đạt được. Song có điều, không phải ai cũng có được sự năng động, sáng tạo để kiến tạo giá trị mới trên cánh đồng của mình.

Tin rằng, những mô hình này chính là một sự gợi mở cho con đường phát triển mới trên những cánh đồng độc canh lúa và những địa phương thuần nông này. Sự thay đổi đó là cần thiết và cũng là mong muốn của một bộ phận nông dân. Bởi, hơn ai hết, nếu bản thân họ không thay đổi, thì cuộc sống, thu nhập, rồi những cánh đồng rộng lớn và cả nền nông nghiệp cũng sẽ khó có sự thay đổi.

Tự phát, nhỏ lẻ

Nằm ở hạ lưu sông Kiến Giang, cánh đồng lúa của Hợp tác xã (HTX) Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Tuy Lộc (HTX Tuy Lộc), xã Lệ Thủy được biết đến là vùng ruộng phì nhiêu, ngập nước. Tuy nhiên, những cánh đồng này chỉ canh tác được vụ lúa đông-xuân, thời gian còn lại bị ngập nước và gần như phải bỏ hoang trong thời gian dài. Từ lâu, nông dân nơi đây đã biết tận dụng diện tích mặt nước và hệ thống kênh mương để thả cá và chăn nuôi vịt chạy đồng sau thu hoạch vụ đông-xuân.

Với tổng diện tích hơn 370ha ruộng chuyên canh lúa, HTX Tuy Lộc hiện có hơn 170ha được nông dân thuê mặt nước để thực hiện mô hình “3 trong 1”. Tuy nhiên, việc cho người dân thuê lại diện tích mặt nước sản xuất lúa kết hợp chăn nuôi, thủy sản mới chỉ dừng ở quy mô cá thể. Nông dân chưa mạnh dạn đầu tư để hiện thực hóa vụ nuôi trở thành vùng chuyên canh. Vì vậy, năng suất và hiệu quả kinh tế mang lại chưa cao.

Tiềm năng của những mô hình sản xuất lúa kết hợp chăn nuôi, thủy sản có thể gợi mở cho con đường phát triển mới trên những cánh đồng “độc canh” lúa - Ảnh: C.H

Theo Giám đốc HTX Tuy Lộc Đặng Ngọc Thắng, muốn mô hình được tổ chức hoàn thiện cần phải quy hoạch lại ruộng đồng. Qua đó xác định vùng ruộng đồng phù hợp sản xuất lúa kết hợp chăn nuôi. Vướng mắc lớn hiện nay của HTX là chưa tích tụ được ruộng đất để hình thành cánh đồng mẫu lớn. Số thửa ruộng của mỗi hộ còn manh mún, nhỏ lẻ. Trong khi đó, những người thuê ruộng để thực hiện mô hình sản xuất “3 trong 1” phải tìm được vùng diện tích đủ lớn và tập trung. Nếu trong vùng có một số hộ không đồng ý cho thuê, họ cũng khó có thể thực hiện được.

Tương tự, tại HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Mỹ Lộc Thượng, xã Lệ Thủy, một trong những “lá cờ đầu” trong triển khai sản xuất lúa theo quy trình kỹ thuật canh tác lúa cải tiến SRI trên 100% diện tích, từ hơn 10 năm trước. Vì vậy, nhiều năm qua, HTX Mỹ Lộc Thượng tự hào đã “thanh toán” thành công bệnh đạo ôn, trong khi nông dân nhiều địa phương phải chật vật chống chọi.

HTX Mỹ Lộc Thượng hiện có gần 270ha ruộng lúa, trong đó có khoảng 110ha ruộng ở vùng sâu. Đây là vùng ruộng có khả năng phát triển mô hình “3 trong 1”. Khi nghe nói đến mô hình sản xuất lúa kết hợp nuôi tôm càng xanh của anh Nguyễn Công Phát ở thôn Xuân Bắc 2, xã Lệ Ninh cho hiệu quả kinh tế cao, Giám đốc HTX Mỹ Lộc Thượng Võ Thành Đạt khẳng định, mô hình có thể là một gợi ý cho nền sản xuất độc canh cây lúa. Trên cánh đồng của thôn Mỹ Lộc Thượng, từ nhiều năm nay cũng đã có một số hộ làm mô hình lúa-cá mang lại hiệu quả cao. Thế nhưng, để nhân rộng và phát triển là rất khó. Bởi, cần phải quy hoạch lại ruộng đồng, nhất là đầu tư hệ thống kênh mương, thủy lợi để chủ động nguồn nước. Muốn vậy, nguồn kinh phí để đầu tư là khá lớn, trong khi nguồn lực của nông dân và HTX rất hạn chế.

“Hiện tại, kế hoạch của HTX chủ yếu duy trì vùng sản xuất chuyên canh lúa và vận động nông dân chuyển sang sản xuất lúa theo hướng hữu cơ”, ông Võ Thành Đạt cho hay.

Dương Công Hợp

>>> Bài 3: Khơi thông nhiều “điểm nghẽn”

Nguồn Quảng Trị : https://baoquangtri.vn/kinh-te/202605/san-xuat-da-canh-tren-ruong-doc-canh-bai-2-tu-nhung-canh-dong-3-trong-1-27c4b90/