Sàng lọc sớm ung thư phổi: 'Chìa khóa vàng' giảm tử vong và mở ra cơ hội sống cho người bệnh

5 giờ trướcBài gốc

Phát hiện sớm – thay đổi hoàn toàn "cuộc chơi" điều trị

Chia sẻ trong chương trình truyền hình trực tuyến với chủ đề "Sàng lọc ung thư phổi - Từ câu chuyện người bệnh đến nhu cầu chính sách quốc gia" do báo Sức Khỏe & Đời Sống phối hợp tổ chức nhằm hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4, chị H. (Hà Nội) vẫn chưa quên cảm giác "vỡ òa" khi biết bố mình được các bác sĩ Bệnh viện K cơ sở Tân Triều chẩn đoán ung thư phổi ở giai đoạn sớm, nhờ một lần khám sức khỏe định kỳ có chỉ định chụp cắt lớp vi tính liều thấp.

Theo chị H, thực ra bố chị là người khá quan tâm đến sức khỏe, cũng thăm khám thường xuyên vì có bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Tuy nhiên, trong tất cả các lần thăm khám, chưa bao giờ nghĩ đến việc tầm soát ung thư phổi.

Chị H. trò chuyện với phóng viên báo Sức khỏe và Đời sống.

Cho đến lần gần đây nhất, khi cơn ho kéo dài, gia đình đưa ông khám lại và có đề nghị bác sĩ xem có cần tầm soát không thì bác sĩ đồng ý. Trong lần tầm soát đó, phát hiện có một khu vực cần đánh giá chi tiết hơn. Khi kiểm tra kỹ hơn thì kết luận là đã bị ung thư phổi.

"Lúc đầu gia đình rất hoang mang khi nghe đến ung thư. Nhưng bác sĩ nói bệnh được phát hiện sớm, khả năng điều trị rất khả quan. Đặc biệt sau phẫu thuật và theo dõi, sức khỏe của bố tôi hiện ổn định, vẫn sinh hoạt bình thường. Nếu không đi khám sớm, có lẽ mọi chuyện đã khác…", chị H. chia sẻ.

Câu chuyện của gia đình chị H. không phải là cá biệt, mà đang dần trở thành minh chứng rõ nét cho giá trị của sàng lọc phát hiện sớm ung thư phổi.

Mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 25.000 ca mắc mới ung thư phổi. Theo các chuyên gia, ung thư phổi thường diễn tiến âm thầm, triệu chứng nghèo nàn ở giai đoạn đầu. Phần lớn bệnh nhân chỉ phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn, khi xuất hiện các triệu chứng như ho kéo dài, khó thở, đau ngực hoặc sụt cân – lúc này cơ hội điều trị hiệu quả đã giảm đáng kể.

PGS.TS Đỗ Hùng Kiên – Phó Giám đốc Bệnh viện K cho biết, tại Việt Nam, đa số bệnh nhân ung thư phổi được chẩn đoán ở giai đoạn III hoặc IV, khoảng đến hơn 70%. Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến tỷ lệ tử vong còn cao.

"Trong khi đó, nếu phát hiện ở giai đoạn sớm, đặc biệt là giai đoạn I, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt tới 70–90%, thậm chí 92% ở giai đoạn rất sớm. Ngược lại, ở giai đoạn muộn, con số này giảm xuống rất thấp, chỉ còn khoảng 10% ở giai đoạn 4... Điều đó cho thấy sàng lọc và phát hiện sớm có ý nghĩa quyết định trong việc cải thiện tiên lượng cho người bệnh", PGS.TS Đỗ Hùng Kiên nhấn mạnh.

Ông cũng cho biết thêm, các phương pháp sàng lọc hiện đại như chụp CT liều thấp đã chứng minh hiệu quả trong việc phát hiện các tổn thương nhỏ ở phổi trước khi có triệu chứng lâm sàng.

PGS.TS Đỗ Hùng Kiên – Phó Giám đốc Bệnh viện K cho biết, tại Việt Nam, đa số bệnh nhân ung thư phổi được chẩn đoán ở giai đoạn III hoặc IV.

Kinh nghiệm quốc tế: Sàng lọc giúp giảm rõ rệt tỷ lệ tử vong

Nhiều quốc gia trên thế giới đã triển khai các chương trình sàng lọc ung thư phổi quy mô lớn và ghi nhận những kết quả tích cực.

Tại Hoa Kỳ, Chương trình sàng lọc ung thư phổi bằng CT liều thấp được khuyến nghị cho nhóm nguy cơ cao (đặc biệt là người hút thuốc lâu năm). Các nghiên cứu lớn như NLST (National Lung Screening Trial) cho thấy sàng lọc có thể giúp giảm khoảng 20% tỷ lệ tử vong do ung thư phổi.

Ở châu Âu, nhiều quốc gia như Anh, Hà Lan, Bỉ cũng đã triển khai các chương trình thí điểm và mở rộng sàng lọc. Kết quả cho thấy việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm tăng đáng kể, đồng thời giảm gánh nặng chi phí điều trị ở giai đoạn muộn.

Một số nước châu Á như Nhật Bản và Malaysia, các chương trình sàng lọc bằng X-quang phổi kết hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo - AI đã được triển khai nhằm hỗ trợ phát hiện sớm bệnh, góp phần giảm gánh nặng điều trị cho hệ thống y tế.

Những kinh nghiệm này cho thấy, sàng lọc không chỉ mang lại lợi ích cho người bệnh mà còn giúp hệ thống y tế tối ưu nguồn lực, giảm chi phí điều trị lâu dài.

PGS.TS Đỗ Hùng Kiên nhận định: "Việt Nam hoàn toàn có thể tham khảo và từng bước triển khai các mô hình sàng lọc phù hợp với điều kiện thực tiễn, từ đó nâng cao hiệu quả phát hiện sớm và điều trị ung thư phổi".

Ai cần sàng lọc ung thư phổi và chính sách đang mở đường

Theo các chuyên gia, không phải tất cả mọi người đều cần sàng lọc ung thư phổi, mà cần tập trung vào nhóm nguy cơ cao để đạt hiệu quả tối ưu.

Các đối tượng được khuyến cáo nên tầm soát gồm: Người từ 50 tuổi trở lên, đặc biệt từ 55–74 tuổi; Người có tiền sử hút thuốc lá lâu năm hoặc đã từng hút thuốc; Người tiếp xúc với khói thuốc thụ động trong thời gian dài; Người làm việc trong môi trường ô nhiễm, tiếp xúc hóa chất độc hại; Người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi và người có bệnh phổi mạn tính.

TS Lê Thái Hà – Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) phát biểu.

TS Lê Thái Hà – Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho rằng, trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm, trong đó có ung thư, ngày càng gia tăng, việc đẩy mạnh sàng lọc phát hiện sớm là một trong những giải pháp then chốt.

"Ung thư phổi là bệnh có tỷ lệ mắc và tử vong cao, nhưng hoàn toàn có thể cải thiện nếu được phát hiện sớm. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức cộng đồng, khuyến khích người dân chủ động tầm soát là rất quan trọng"- TS Lê Thái Hà nhấn mạnh.

Bà cũng cho biết, trong thời gian qua, Bộ Y tế đã triển khai nhiều chính sách nhằm phòng chống bệnh không lây nhiễm, bao gồm:

Xây dựng và triển khai Chiến lược quốc gia phòng chống bệnh không lây nhiễm Tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng Mở rộng các chương trình khám sức khỏe định kỳ, tầm soát bệnh Từng bước đưa các dịch vụ sàng lọc vào hệ thống y tế

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, vẫn còn nhiều thách thức trong việc triển khai sàng lọc ung thư phổi tại Việt Nam, bao gồm chi phí, khả năng tiếp cận dịch vụ và nhận thức của người dân.

Một trong những rào cản lớn là tâm lý chủ quan – nhiều người chỉ đi khám khi có triệu chứng rõ ràng. Trong khi đó, ung thư phổi ở giai đoạn sớm thường không có biểu hiện đặc hiệu.

Từ thực tiễn trong nước và kinh nghiệm quốc tế, các chuyên gia đều cho rằng, sàng lọc ung thư phổi cần được nhìn nhận như một phần quan trọng trong chiến lược chăm sóc sức khỏe toàn diện. Điều này không chỉ dừng lại ở việc triển khai kỹ thuật y tế, mà còn cần sự phối hợp đồng bộ giữa: Hệ thống chính sách; Đội ngũ nhân viên y tế; Truyền thông cộng đồng: Sự chủ động của người dân.

PGS.TS Đỗ Hùng Kiên nhấn mạnh: "Sàng lọc không chỉ giúp phát hiện bệnh sớm mà còn mở ra cơ hội điều trị hiệu quả, giảm chi phí và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh. Đây là hướng đi cần được thúc đẩy mạnh mẽ trong thời gian tới".

Còn với gia đình chị H., quyết định đi khám sức khỏe định kỳ và phát hiện bệnh sớm đã thay đổi hoàn toàn cuộc sống của họ. "Chúng tôi chỉ mong mọi người đừng chủ quan với sức khỏe của mình. Phát hiện sớm thực sự có thể cứu sống một con người", chị H. nói.

Bài và ảnh Thái Bình

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/sang-loc-som-ung-thu-phoi-chia-khoa-vang-giam-tu-vong-va-mo-ra-co-hoi-song-cho-nguoi-benh-169260407232929574.htm