'Sắp xếp lại giang sơn', đưa chính quyền gần dân hơn, sát dân hơn

6 giờ trướcBài gốc

Bước ngoặt lịch sử

Năm 2025 là năm kết thúc một giai đoạn 5 năm, đất nước bước sang một trang mới để hiện thực hóa khát vọng hùng cường.

Nhìn lại những bước ngoặt, điểm sáng trong nước một năm qua với Người Đưa Tin ĐBQH Phạm Văn Hòa - Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, đại biểu đoàn Đồng Tháp nhấn mạnh, năm 2025 sắp qua đi, đánh dấu một năm lịch sử của Quốc hội Việt Nam trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV nói chung và với cả nước nói riêng.

Theo ông Hòa, từ đầu nhiệm kỳ đến nay, đặc biệt trong năm 2025, Quốc hội Việt Nam đã thể hiện sự nỗ lực và quyết tâm cao trong việc hoàn thành chương trình, mục tiêu và kế hoạch của nhiệm kỳ. Hầu hết các nội dung đã được thảo luận, ban hành ngay từ đầu nhiệm kỳ, đồng thời bổ sung nhiều dự thảo luật, nghị quyết quan trọng, đều được Quốc hội triển khai quyết liệt và đạt kết quả tích cực.

ĐBQH Phạm Văn Hòa.

Trên cơ sở đề xuất của cấp có thẩm quyền, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ, nhất là tại Kỳ họp thứ 9 và Kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã thông qua nhiều luật và nghị quyết quan trọng, có tác động sâu rộng, đi vào đời sống và được đông đảo người dân đồng tình ủng hộ.

"Mặc dù phần lớn thực hiện theo quy trình một kỳ họp, nhưng các dự thảo luật, nghị quyết đều được bàn luận và thảo luận ở Tổ cũng như thảo luận tại nghị trường rất sâu sắc. Khi được giải trình, tiếp thu, Quốc hội bấm nút thông qua các dự thảo luật, nghị quyết nhận được tỉ lệ phiếu tán thành rất cao", ông Hòa nói.

Ông Hòa nhấn mạnh đây là một thành tựu, dấu ấn đặc biệt quan trọng trong công tác lập pháp của Quốc hội trong thời gian qua, đặc biệt trong năm 2025.

Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng cho rằng, năm 2025 là một năm có nhiều ý nghĩa lịch sử, những dấu ấn trọng đại từ việc "sắp xếp lại giang sơn", sắp xếp lại bộ ngành, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

"Toàn hệ thống chính trị đã rất quyết liệt, toàn tâm toàn ý thực hiện được việc "sắp xếp lại giang sơn", là một bước ngoặt lịch sử. Tới nay, theo tôi các cơ quan hành chính của Trung ương, đặc biệt là chính quyền địa phương 2 cấp đã và đang đi vào vận hành rất tốt, trơn tru", ông Hòa nhìn nhận.

Ông cũng cho rằng trách nhiệm của từng đại biểu Quốc hội tại các đoàn ĐBQH, cũng như của đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, được thể hiện rõ qua tinh thần trách nhiệm cao trong việc góp ý, thảo luận những vấn đề quan trọng của đất nước, đặc biệt là đối với việc tổ chức thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Đánh giá về cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Dĩnh phân tích, Đảng và Nhà nước ta đã thực hiện cuộc cải cách hành chính Nhà nước cũng như đổi mới rất nhiều, kể cả về tổ chức bộ máy.

Tuy nhiên, theo ông Dĩnh, nếu chỉ dừng lại ở "cải cách" hay "đổi mới" là chưa đủ. Trước yêu cầu của kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, nhằm hướng tới 2 mục tiêu 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước, rõ ràng đất nước ta cần một tinh thần và hành động mang tính tăng tốc, bứt phá mạnh mẽ hơn.

Và nếu không tăng tốc, bứt phá thì rõ ràng chúng ta sẽ không thể đáp ứng được các mục tiêu của hai mốc 100 năm đã đặt ra. Vấn đề cốt lõi ở đây chính là thể chế, tức là cách thức vận hành về chính sách, pháp luật; tổ chức bộ máy và con người.

Theo ông Dĩnh, thực tế cho thấy, những điểm nghẽn về thể chế đã được chỉ ra rất rõ. Như Tổng Bí thư từng nhấn mạnh, trong lĩnh vực pháp luật vẫn tồn tại tư duy "không quản được thì cấm", cùng nhiều rào cản khác.

Mặc dù thời gian qua, chúng ta đã rất nỗ lực trong cải cách hành chính, đặc biệt là cải cách thủ tục hành chính và năm nào cũng ghi nhận những kết quả nhất định, nhưng phải thẳng thắn nhìn nhận rằng chừng đó vẫn chưa đủ mạnh, chưa tạo được cú hích cần thiết để đáp ứng yêu cầu tăng tốc, bứt phá trong giai đoạn mới.

Do vậy, theo ông Dĩnh trước yêu cầu của kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đặt ra yêu cầu cần có một cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy.

"Cải cách tổ chức bộ máy của chúng ta là một cuộc cải cách mang tính hệ thống, được triển khai đồng bộ từ trên xuống dưới, từ Trung ương đến địa phương, trên phạm vi toàn hệ thống chính trị. Không chỉ dừng lại ở việc sắp xếp lại cơ cấu tổ chức chung, mà ngay bên trong từng tổ chức, từng bộ, ngành, địa phương cũng diễn ra cải cách rất mạnh mẽ", ông Dĩnh nói.

Đặc biệt, lần đầu tiên trong vòng 80 năm, nếu xét về tổ chức chính quyền địa phương, chúng ta bỏ cấp trung gian là cấp huyện.

Ông Dĩnh nêu, thực tiễn cho thấy cấp huyện là một tầng nấc trung gian, không chỉ làm cho bộ máy trở nên cồng kềnh, mà trong nhiều trường hợp còn trở thành điểm nghẽn, làm chậm quá trình phát triển.

"Chính vì vậy, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp nhằm mục tiêu căn bản là đưa chính quyền về gần dân hơn, sát dân hơn", nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ nói.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Dĩnh.

Theo ông Dĩnh, về bản chất cấp xã vốn là cấp gần dân nhất, nhưng trước đây lại không được trao nhiều thẩm quyền. Phần lớn quyền hạn tập trung ở cấp huyện, cấp tỉnh và Trung ương. Nay, khi bỏ cấp trung gian, xây dựng lại thiết chế, tổ chức bộ máy của cấp xã và trao thêm quyền cho cấp xã, chuyển đổi từ phân cấp sang phân quyền.

"Cấp được phân quyền có quyền quyết định, quyền thực thi và tự chịu trách nhiệm. Đúng với tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm"", ông Dĩnh nói.

Song theo ông, đương nhiên cấp trên vẫn thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát theo nguyên tắc, nhưng không can thiệp trực tiếp vào từng quyết định cụ thể.

"Gần dân, sát dân" ở đây không chỉ là vị trí địa lý hay cấp hành chính thấp nhất, mà quan trọng hơn là gần dân về thẩm quyền, được giao nhiệm vụ trực tiếp hầu hết thực hiện các thủ tục hành chính và các dịch vụ công.

Trong thời gian tới, nhiều lĩnh vực như y tế, giáo dục cũng được phân quyền mạnh cho cấp xã. Chủ tịch UBND xã có thẩm quyền quyết định về công tác cán bộ ở trường học, tiến tới tham gia tuyển dụng giáo viên. Trong y tế, việc củng cố trạm y tế xã, tăng cường bác sĩ tuyến cơ sở là yêu cầu tất yếu để nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, khắc phục tình trạng quá tải tuyến trên.

Hiện nay, cấp xã đã được giao thực hiện nhiều thủ tục hành chính quan trọng, như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, điều mà trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện hoặc cấp trên.

Điều đó cho thấy rõ tinh thần trao quyền thực chất cho cơ sở, nơi gần dân nhất, sát dân nhất và phục vụ nhân dân nhanh chóng, thuận tiện nhất.

"Có thể khẳng định, đây là lần đầu tiên trong suốt 80 năm, hệ thống chính quyền địa phương của chúng ta không còn tổ chức cấp huyện, đánh dấu một bước cải cách mang tính lịch sử trong tổ chức bộ máy Nhà nước", ông Dĩnh nói.

Tăng tốc, bứt phá gắn trách nhiệm người đứng đầu

ĐBQH Nguyễn Chu Hồi (đoàn Tp.Hải Phòng) nhìn nhận, trong năm 2025 theo chủ trương của Đảng chúng ta đã tiến hành một cuộc cách mạng về tổ chức lại bộ máy của hệ thống chính trị, từ Đảng cho đến Nhà nước, từ Trung ương cho đến địa phương.

"Và có thể nói rằng đây là một cuộc cách mạng gắn cả với việc tổ chức lại lãnh thổ. Tổng Bí thư dùng từ "sắp xếp lại giang sơn". Đây là một cuộc cách mạng đòi hỏi cả sự hy sinh, sự nỗ lực của cả cá nhân và tập thể. Nhưng đồng thời, cuộc cách mạng xác định tầm nhìn chiến lược, dài hạn của đất nước và mang lại những lợi ích mang tính bao trùm, lâu dài và thiết thực, hướng tới người dân", đại biểu Hồi chia sẻ.

Chính vì thế, theo đại biểu vai trò của Quốc hội rất quan trọng. Quốc hội với tư cách là cơ quan lập pháp đã xác định được trách nhiệm thể chế hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước.

"Ngay khi cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy bắt đầu, Quốc hội tăng khối lượng công việc cực kỳ lớn. Nhiệm kỳ của Quốc hội 5 năm nhưng được gọi là "lịch sử của lịch sử"", theo ông Chu Hồi.

Gọi là "lịch sử của lịch sử" là bởi về mặt khối lượng công việc. Chưa bao giờ khối lượng chính sách, pháp luật của một nhiệm kỳ 5 năm Quốc hội lại nhiều như vậy.

"Quốc hội phải bám sát và đồng hành với Đảng và hỗ trợ nhiều nhất cho các địa phương. Chính vì thế, công tác cải cách thể chế và pháp luật phải đi trước một bước. Lần đầu tiên sửa Hiến pháp trong một kỳ họp. Việc sửa này tuy mấy điều nhưng phạm vi bám sát vào để phục vụ cho cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, làm sao xây dựng một hệ thống chính quyền địa phương 2 cấp", ông Hồi nói.

Đồng thời đưa ra những cơ chế chính sách đặc thù, thiết thực phục vụ ngay cuộc sắp xếp, tinh gọn bộ máy. "Tôi rất ấn tượng là cùng một lúc dưới sự chỉ đạo của Trung ương và Quốc hội đã tiến hành cùng với Chính phủ đưa ra những nghị quyết để thay đổi cách làm luật", ông Hồi nhìn nhận.

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đưa chính quyền gần dân hơn, sát dân hơn.

Bước sang năm 2026, theo ông Nguyễn Tiến Dĩnh, cuộc cách mạng sắp xếp, tinh gọn bộ máy là cơ hội để đất nước bứt phá, tăng tốc, vươn mình để đạt được các mục tiêu 100 năm đã đề ra trở thành một nước đang phát triển công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và trở thành nước xã hội chủ nghĩa phát triển có thu nhập cao.

Để làm được điều này, theo ông điều quan trọng là công tác lựa chọn, trọng dụng nhân tài, cán bộ, công chức. Hiện đã có quy định về đánh giá cán bộ, công chức, viên chức theo vị trí việc làm.

Đồng thời, cần nâng cao tập huấn cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ được tốt hơn; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cùng với đó, theo ông cần nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong các cơ quan đơn vị.

Lấy người dân làm trung tâm, lấy sự hài lòng của nhân dân làm thước đo.

"Để tăng tốc, bứt phá thì từng cơ quan, đơn vị, cả hệ thống chính trị và cả bộ máy đều phải thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ, yêu cầu nêu trên. Đặc biệt là gắn trách nhiệm người đứng đầu", ông Dĩnh nhấn mạnh.

Việc tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp được các đại biểu đánh giá là bước đi đột phá, gần dân hơn, sát thực tiễn hơn. Các đại biểu kỳ vọng năm 2026 với nhiều sự kiện quan trọng sẽ diễn ra, với quyết tâm chính trị cao và sự chỉ đạo sát sao của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, của Tổng Bí thư cùng với sự đoàn kết, đồng lòng của cả hệ thống chính trị và sự ủng hộ của nhân dân, bộ máy chính quyền 2 cấp sẽ tiếp tục triển khai công việc ngày càng thuận lợi, thông suốt, hiệu quả hơn, lấy người dân làm trung tâm, lấy sự hài lòng của nhân dân làm thước đo.

Khắc phục hiệu quả tình trạng né tránh, đùn đẩy

Nghị quyết của Quốc hội về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 cũng đã đặt ra các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu trong năm 2026, theo đó, tiếp tục tập trung hoàn thiện quy định về tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước, hoàn thiện bộ máy quản lý, điều hành để phục vụ phát triển.

Trong đó, yêu cầu kịp thời tháo gỡ khó khăn, khắc phục những bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo trong các quy định liên quan đến hoạt động của bộ máy mới, nhất là cấp cơ sở. Tháo gỡ kịp thời khó khăn, vướng mắc về nguồn lực, nhân lực, cơ sở vật chất, quy hoạch, chuyển đổi số, hệ thống cơ sở dữ liệu; chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; phân cấp, phân quyền tối đa cho các cấp gắn với phân bổ nguồn lực và trách nhiệm giải trình, nâng cao năng lực thực thi, tăng cường kiểm tra, giám sát…

Phát triển, ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo đảm tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả đo bằng mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Thực hiện việc đánh giá công chức theo tiêu chí kết quả thực hiện nhiệm vụ của công chức (KPI). Siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính; kiên quyết khắc phục hiệu quả tình trạng né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm trong một bộ phận cán bộ, công chức.

Hoàng Thị Bích

Nguồn Người Đưa Tin : https://nguoiduatin.vn/sap-xep-lai-giang-son-dua-chinh-quyen-gan-dan-hon-sat-dan-hon-204251231113839031.htm