Một cơn bão tuyết mùa đông được đánh giá là nghiêm trọng bậc nhất trong nhiều thập niên đã càn quét nước Mỹ, để lại hậu quả nặng nề về người và tài sản, làm tê liệt giao thông hàng không, gây mất điện diện rộng giữa giá rét khắc nghiệt.
Thiệt hại nghiêm trọng
Tính đến ngày 27-1, một cơn bão tuyết lớn đã càn quét nhiều khu vực miền Trung và miền Đông nước Mỹ, khiến ít nhất 38 người tại 14 bang thiệt mạng, đồng thời gây ra tình trạng băng giá diện rộng với nhiệt độ tại nhiều nơi giảm xuống dưới 0 độ C.
Theo hãng Reuters, đây là một trong những đợt bão mùa đông nghiêm trọng nhất trong những năm gần đây, ảnh hưởng tới sinh hoạt của hàng chục triệu người dân.
Cơn bão bắt đầu hình thành từ ngày 23-1, nhanh chóng mạnh lên và trút lượng tuyết dày xuống một khu vực rộng lớn trong suốt cuối tuần. Tuyết rơi dày kèm băng đóng đã làm tê liệt giao thông đường bộ, gây ra nhiều vụ tai nạn và khiến hoạt động hàng không rơi vào hỗn loạn với hàng nghìn chuyến bay bị hủy hoặc hoãn.
Cư dân quận Brooklyn (TP New York) dọn dẹp lớp tuyết dày. Ảnh: The New York Times
Hệ thống điện tại nhiều bang không chịu nổi sức nặng của băng tuyết, dẫn đến mất điện trên diện rộng. Dù tuyết đã ngừng rơi vào ngày 26-1, khối không khí lạnh cực đoan vẫn bao trùm và được dự báo sẽ còn kéo dài nhiều ngày, với gió lạnh khiến nhiệt độ cảm nhận ngoài trời xuống mức đặc biệt nguy hiểm.
Hậu quả của cơn bão được thể hiện rõ nét qua số thương vong và thiệt hại ngày càng gia tăng. Trên toàn quốc, hơn 550.000 hộ gia đình và cơ sở kinh doanh vẫn trong tình trạng mất điện.
Tại thành phố New York, nơi nhiệt độ giảm xuống mức thấp nhất trong tám năm, chính quyền xác nhận có 10 người tử vong, tất cả đều được phát hiện ngoài trời. Ở bang Texas, ba cậu bé thiệt mạng sau khi rơi xuống một ao nước đóng băng, trong khi tại Austin, một người được cho là đã chết vì hạ thân nhiệt khi cố trú ẩn tại một trạm xăng bỏ hoang.
Các ca tử vong tương tự cũng được ghi nhận tại nhiều bang khác, cho thấy mức độ tàn khốc của đợt thời tiết cực đoan đang bao trùm gần 200 triệu người Mỹ.
Các nạn nhân tử vong vì nhiều nguyên nhân, một phần lớn do bị hạ thân nhiệt vì phơi nhiễm lạnh kéo dài và lên cơn đau tim trong lúc xúc tuyết.
Trước tình hình trên, chính quyền các địa phương đã đồng loạt triển khai các biện pháp khẩn cấp nhằm giảm thiểu rủi ro và bảo vệ người dân, đặc biệt là những nhóm dễ bị tổn thương như người vô gia cư.
Tại TP New York (bang cùng tên), Thị trưởng Zohran Mamdani thông báo hoãn cuộc thống kê thường niên về số người vô gia cư theo yêu cầu của Bộ Nhà ở và Phát triển Đô thị Mỹ, nhấn mạnh rằng ưu tiên hàng đầu là đưa người dân vào nơi trú ẩn an toàn trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Thành phố đã tăng cường các đội tiếp cận cộng đồng, đưa hàng trăm người vô gia cư vào các cơ sở trú ẩn và thường xuyên kiểm tra tình trạng sức khỏe của những trường hợp có nguy cơ cao.
Tại Nashville (bang Tennessee) - nơi hơn 135.000 hộ gia đình và doanh nghiệp vẫn mất điện và nhiệt độ dự báo tiếp tục giảm sâu, chính quyền địa phương đã mở toàn bộ các khu trú ẩn hiện có, huy động cảnh sát, lính cứu hỏa và nhân viên y tế làm việc ngoài giờ để tuần tra, hỗ trợ người dân.
Nguy cơ hứng bão mới
Giới chức Mỹ cảnh báo thời tiết giá rét có thể còn kéo dài ít nhất đến đầu tháng 2. Các cơ quan dự báo thời tiết đang theo dõi sát khả năng xuất hiện thêm các đợt bão mùa đông mới.
Một góc quận Manhattan (TP New York) trong trận bão tuyết. Ảnh: The New York Times
Ông Frank Pereira, chuyên gia khí tượng thuộc Trung tâm Dự báo Thời tiết Mỹ (WPC), cho biết các cơ quan khí tượng đã có cơ sở tương đối rõ ràng để nhận định rằng một vùng áp thấp mạnh nhiều khả năng sẽ hình thành dọc theo Bờ Đông vào cuối tuần này.
Hệ thống thời tiết này sau đó có thể di chuyển lên phía Bắc, gây ra gió mạnh trên diện rộng. Theo ông, vị trí bão hình thành và hướng đi của nó sẽ quyết định lượng mưa, tuyết rơi nhiều hay ít, cũng như kiểu thời tiết cụ thể mà đất liền phải hứng chịu.
Theo tờ The New York Times, ở giai đoạn dự báo sớm, việc còn nhiều yếu tố chưa chắc chắn là điều bình thường. Các nhà khí tượng phải dựa vào nhiều mô hình dự báo khác nhau, vốn là các chương trình máy tính mô phỏng thời tiết trong tương lai. Dự báo sẽ đáng tin cậy hơn khi nhiều mô hình cùng cho kết quả giống nhau.
Ngày 27-1, WPC cho biết phần lớn các mô hình dự báo quan trọng đều cho thấy khả năng cao sẽ hình thành một cơn bão mạnh ngoài khơi Bờ Đông. Đáng chú ý, các kết quả cập nhật gần đây đang nghiêng về kịch bản cơn bão có cường độ mạnh hơn, làm tăng nguy cơ tuyết rơi dày, gió giật mạnh và biển động nguy hiểm. Một số mô hình dự báo thế hệ mới, có sử dụng trí tuệ nhân tạo, cũng đưa ra nhận định tương tự.
Dù vậy, ông Pereira cho rằng tác động của cơn bão sắp tới nhiều khả năng sẽ không nghiêm trọng như đợt bão hiện tại, do phạm vi ảnh hưởng chủ yếu giới hạn ở khu vực Bờ Đông. Tuy nhiên, ông cảnh báo hệ thống này vẫn có thể gây ra thời tiết mùa đông khắc nghiệt cho những nơi vừa chịu ảnh hưởng nặng nề, tùy thuộc vào đường đi chính xác của bão.
Ông Pereira giải thích rằng nếu cơn bão di chuyển sát bờ biển, không khí ấm có thể bị hút vào, khiến tuyết chuyển thành mưa hoặc mưa tuyết. Nếu bão đi xa bờ hơn một chút, không khí lạnh sẽ được giữ lại, làm tăng khả năng xảy ra tuyết rơi. Ngược lại, nếu bão đi quá xa ngoài khơi, lượng mưa và tuyết trên đất liền sẽ giảm, chủ yếu chỉ còn gió mạnh và một ít tuyết ở rìa sau của hệ thống.
Tính đến ngày 27-1, đa số các mô hình dự báo đều đặt cơn bão ở vị trí ngoài khơi nhưng khá gần bờ. Kịch bản này có thể mang lại tuyết dày cho một số khu vực ở phía đông South Carolina, North Carolina và đông nam bang Virginia.
Do cơn bão được dự báo có cường độ mạnh, nguy cơ gió lớn, sóng cao và ngập lụt ven biển cũng được đánh giá ở mức cao. Ông Pereira nhấn mạnh rằng chỉ cần bão lệch hướng một chút, mức độ tác động có thể thay đổi đáng kể, vì vậy giới chức vẫn đang theo dõi diễn biến một cách thận trọng.
Pakistan, Afghanistan cũng oằn mình dưới thời tiết cực đoan
Trong tuần qua, thời tiết mùa đông khắc nghiệt đã gây thiệt hại nghiêm trọng tại 2 nước Nam Á. Tại tây bắc Pakistan, một trận lở tuyết đã khiến 9 người trong cùng một gia đình thiệt mạng tại tỉnh Khyber Pakhtunkhwa, khu vực giáp Afghanistan, theo đài ABC News.
Đợt tuyết rơi dày tại Pakistan đã làm tê liệt nhiều tuyến đường dẫn tới Murree, khu nghỉ dưỡng miền núi cách thủ đô Islamabad khoảng 60 km về phía đông bắc, khiến hàng nghìn du khách bị mắc kẹt.
Chính quyền Islamabad đã đóng toàn bộ các tuyến đường trong khu vực và khuyến cáo người dân không di chuyển tới Murree. Tuy nhiên, hàng trăm phương tiện vẫn bị kẹt trong các đợt ùn tắc lớn ở vùng ven thủ đô khi nhiều người phớt lờ cảnh báo; hàng chục xe đỗ gần khách sạn đã bị vùi lấp dưới tuyết.
Tại Afghanistan, mưa tuyết và thời tiết cực đoan đã khiến ít nhất 11 người thiệt mạng tại 6 tỉnh ở miền bắc, trung và nam nước này.
Ngoài thương vong, gió mạnh kèm mưa lớn cũng gây hư hại nhà cửa và thiệt hại kinh tế. Tuyết rơi dày tại nhiều địa phương, trong đó có thủ đô Kabul, cũng gây chia cắt giao thông và nhiều vụ tai nạn.
DƯƠNG KHANG