Sáu lần gặp gỡ giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình

6 giờ trướcBài gốc

Chuyến thăm Trung Quốc trong tuần này của Tổng thống Trump đánh dấu cuộc gặp trực tiếp thứ bảy giữa ông và Chủ tịch Tập Cận Bình, đồng thời là chuyến công du đầu tiên của một nhà lãnh đạo Mỹ tới Bắc Kinh kể từ năm 2017.

Hội nghị thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung Quốc, khai mạc ngày 13/5, được dự báo sẽ tập trung vào hàng loạt vấn đề gai góc như xung đột Mỹ, Israel-Iran, thương mại, công nghệ và vấn đề Đài Loan (Trung Quốc).

Trong gần một thập niên qua, các cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập đã phản ánh rõ quỹ đạo quan hệ Mỹ-Trung Quốc: từ nỗ lực xây dựng lòng tin ban đầu đến cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới.

Khởi đầu thận trọng tại Mar-a-Lago

Cuộc gặp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo diễn ra tháng 4/2017 tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Palm Beach, bang Florida của Mỹ. Khi đó, ông Trump mới nhậm chức chưa lâu, sau chiến dịch tranh cử với nhiều tuyên bố cứng rắn về thương mại và cáo buộc Trung Quốc gây tổn hại cho nền kinh tế Mỹ.

Quan hệ song phương thời điểm đó cũng chịu sức ép sau khi ông Trump phá vỡ tiền lệ ngoại giao nhiều thập niên bằng việc nhận điện thoại chúc mừng từ người đứng đầu chính quyền Đài Loan lúc ấy là bà Thái Anh Văn.

Tuy nhiên, cuộc gặp tại Mar-a-Lago vẫn tạo ra bầu không khí tương đối tích cực. Ông Trump tuyên bố hai bên đã đạt “tiến triển to lớn” trong quan hệ song phương và thể hiện nỗ lực xây dựng quan hệ cá nhân với ông Tập.

Dẫu vậy, hội nghị nhanh chóng bị phủ bóng bởi quyết định của Washington tiến hành không kích Syria, khi đó do Tổng thống Bashar al-Assad lãnh đạo, ngay trong thời gian Chủ tịch Trung Quốc đang ở Mỹ. Syria dưới thời ông al-Assad có mối quan hệ gần gũi với Bắc Kinh.

Từ đối thoại sang chiến tranh thương mại

Tháng 7/2017, Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tiếp tục gặp nhau bên lề Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Hamburg, Đức, khởi đầu một chuỗi các cuộc "chạm mặt nhau" giữa hai nhà lãnh đạo tại các cuộc họp quốc tế lớn.

Chương trình hạt nhân của Triều Tiên và quan hệ kinh tế song phương là trọng tâm thảo luận trong cuộc gặp lần này. Tuy nhiên, chỉ một tháng sau, chính quyền của ông Trump phát động cuộc điều tra theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 liên quan cáo buộc Trung Quốc đánh cắp sở hữu trí tuệ Mỹ. Động thái này được xem là phát súng mở màn cho cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung.

Đến tháng 11 cùng năm, ông Trump thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Bắc Kinh kéo dài ba ngày, cùng với một phái đoàn gồm các CEO và lãnh đạo doanh nghiệp người Mỹ.

Nhà lãnh đạo Mỹ được tiếp đón trọng thể với hàng loạt hoạt động mang tính biểu tượng như tham quan Tử Cấm Thành, dự quốc yến và xem Kinh kịch cùng Chủ tịch Tập Cận Bình.

Kết thúc chuyến thăm, ông Trump ca ngợi các thỏa thuận kinh doanh trị giá khoảng 250 tỷ USD trải rộng trên các lĩnh vực năng lượng, nông nghiệp và công nghệ. Tuy nhiên, bầu không khí tích cực đó không kéo dài lâu khi Washington sau đó tiếp tục áp thuế đối với hàng hóa Trung Quốc.

Căng thẳng leo thang rồi xuống thang tạm thời

Vào tháng 12/2018, bên lề Hội nghị G20 ở Buenos Aires, Argentina, ông Trump và ông Tập cùng dùng bữa tối để tìm cách hạ nhiệt căng thẳng sau những đòn "ăn miếng trả miếng" thương mại.

Vài tháng trước đó, Mỹ đã áp thuế đối với 250 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc và cấm các cơ quan chính phủ sử dụng thiết bị của Huawei và ZTE. Đáp trả, Bắc Kinh áp thuế lên 110 tỷ USD hàng hóa Mỹ.

Dù vậy, cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo vẫn được Nhà Trắng đánh giá là “rất thành công”, đồng thời mở đường cho các cuộc đàm phán về sở hữu trí tuệ và an ninh mạng.

Đến tháng 6/2019 tại Osaka, Nhật Bản, hai nhà lãnh đạo tiếp tục có cuộc gặp tại hội nghị thượng đỉnh G20. Trong các cuộc hội đàm, các nhà lãnh đạo đã nhất trí một loạt biện pháp nhằm giảm leo thang cạnh tranh giữa hai bên, bao gồm việc Mỹ ngừng áp thuế mới, các cuộc đàm phán thương mại cởi mở hơn, nới lỏng các hạn chế đối với Huawei để đổi lại việc Trung Quốc cam kết mua thêm hàng nông sản xuất khẩu của Mỹ.

Vài tháng sau, hai nước ký thỏa thuận thương mại “giai đoạn một”, theo đó Mỹ giảm một phần thuế quan còn Trung Quốc cam kết mua thêm khoảng 200 tỷ USD hàng hóa và dịch vụ Mỹ. Tuy nhiên, Bắc Kinh cuối cùng không hoàn thành cam kết mua hàng trong bối cảnh thương mại toàn cầu lao dốc do đại dịch Covid-19.

Cuộc gặp sau 6 năm gián đoạn

Phải đến tháng 10/2025, ông Trump và ông Tập mới có cuộc gặp trực tiếp đầu tiên sau 6 năm, bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Busan, Hàn Quốc.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến thuế quan giữa hai nước leo thang mạnh, khi Washington và Bắc Kinh lần lượt áp mức thuế lên tới 145% và 125% đối với hàng hóa của nhau.

Dù đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại kéo dài một năm, cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn không hạ nhiệt. Trước hội nghị, Mỹ tiếp tục siết hạn chế đối với công nghệ Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh tăng kiểm soát xuất khẩu đất hiếm.

Sau các cuộc trao đổi, Washington nới một phần thuế quan, còn Trung Quốc đồng ý giảm một số hạn chế xuất khẩu đất hiếm và nối lại nhập khẩu nông sản Mỹ.

Sáu cuộc gặp đã diễn ra giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình cho thấy quan hệ Mỹ-Trung luôn dao động giữa hợp tác và cạnh tranh, đối thoại và đối đầu.

Dù hai bên nhiều lần tìm cách kiểm soát bất đồng và tránh đổ vỡ hoàn toàn, các vấn đề cốt lõi như thương mại, công nghệ, vấn đề Đài Loan (Trung Quốc), chuỗi cung ứng và cạnh tranh ảnh hưởng toàn cầu vẫn tiếp tục là những điểm nóng khó tháo gỡ.

Trong bối cảnh môi trường quốc tế ngày càng bất ổn, cuộc gặp sắp diễn ra tại Bắc Kinh của hai nhà lãnh đạo được xem là phép thử quan trọng đối với khả năng quản lý cạnh tranh chiến lược giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới.

Hoàng Hà

Nguồn TG&VN : https://baoquocte.vn/sau-lan-gap-go-giua-tong-thong-my-donald-trump-va-chu-tich-trung-quoc-tap-can-binh-393125.html