Ngôi sao livestream Pimrypie bán sầu riêng 100 baht/quả. Ảnh: Bangkok Post.
Sầu riêng, được mệnh danh là “vua của các loại trái cây”, đang làm dấy lên những tranh luận sôi nổi về tác động của các phiên livestream do influencer nổi tiếng thực hiện.
Liệu hình thức này có giúp thúc đẩy tiêu thụ và giải quyết lượng cung dự kiến tăng mạnh trong năm nay, hay có thể gây tác động tiêu cực đến thị trường sầu riêng Thái Lan? Những người trong ngành cho biết có nhiều vấn đề quan trọng cần được xử lý ngay.
Sầu riêng siêu rẻ
Ông Ennoo Suesuwan, thành viên Hội đồng Phát triển Kinh tế và Xã hội Quốc gia Thái Lan, cho rằng chiến lược bán sầu riêng với giá siêu rẻ 100 baht/quả (khoảng 80.000 đồng) của influencer Pimrypie khó có thể ảnh hưởng tiêu cực đến giá trong nước hoặc gây tổn hại thị trường.
Ngược lại, theo ông, cách làm này giúp giải phóng nguồn cung trong năm nay, dự kiến cao hơn 30% so với năm trước.
Ông Ennoo, cựu Chủ tịch Ngân hàng Nông nghiệp và Hợp tác xã Nông nghiệp, cho biết tháng 6 và 7 là thời điểm cao điểm khi lượng lớn sầu riêng được đưa ra thị trường. “Nếu không phân phối kịp thời, nguồn cung dư thừa sẽ tràn ngập thị trường và kéo giá xuống”, ông nói.
Theo ông, Pimrypie, một influencer nổi tiếng với việc bán hàng giá rẻ, đã hỗ trợ Bộ Thương mại nước này bằng cách mua trọn vườn, tương tự các thương lái Trung Quốc, với mức giá chấp nhận được cho nông dân.
Cách mua này bao gồm cả sầu riêng loại 1, loại 2 và loại chất lượng thấp hơn. Sau đó, các loại chất lượng thấp được bán với giá rẻ, trong khi vẫn có nhiều mức giá khác nhau.
Bên trong một trung tâm chế biến và phân phối sầu riêng ở Chanthaburi, Thái Lan. Ảnh: Xinhua.
Sản lượng sầu riêng của Thái Lan được ước tính khoảng 1,78 triệu tấn, theo Cục Nội thương. Bộ Nông nghiệp nước này dự báo khu vực phía Đông sẽ đạt khoảng 1,06 triệu tấn trong mùa thu hoạch từ tháng 3 đến tháng 7, tăng 22,4% so với cùng kỳ nhờ mở rộng diện tích và điều kiện thời tiết thuận lợi.
Ông Krittidech Yoorod, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Thái Lan, bày tỏ nghi ngờ về các con số này, khi sản lượng thường được báo cáo tăng 15-20% mỗi năm.
Ông cũng đặt câu hỏi về số lượng container xuất khẩu tăng bất thường vào cuối tháng 4, trong khi nguồn cung tại khu vực phía Đông còn hạn chế.
“Các nhà xuất khẩu gặp khó khăn trong việc thu gom đủ sầu riêng để đóng container, nhưng số container lại tăng cao”, ông nói, đồng thời lo ngại khả năng có sự gắn nhãn sai nguồn gốc.
Từ ngày 1/1 đến 5/5, Thái Lan đã xuất khẩu 404.257 tấn sầu riêng sang Trung Quốc, trị giá 46,4 tỷ baht (37.000 tỷ đồng) với 25.245 container.
Theo ông Krittidech, giá năm nay vẫn ở mức chấp nhận được nhưng thấp hơn trước. Ví dụ, sầu riêng Kradum Thong từng đạt 270-280 baht/kg (218.000-226.000 đồng), nay giảm còn 180-190 baht/kg (145.000-153.000 đồng).
Giải pháp
Ông Krittidech cho rằng cần tăng cường kiểm soát tình trạng sầu riêng non và đảm bảo tuân thủ tiêu chuẩn GAP. Quy định “4 không” gồm: không non, không sâu bệnh, không gian lận và không nhuộm màu.
Tuy nhiên, việc thực thi vẫn gặp khó khăn do thiếu nhân lực. Ông đề xuất áp dụng hệ thống số hóa để nâng cao hiệu quả và giảm nguy cơ tiêu cực.
Ngoài ra, các nhà xuất khẩu vẫn gặp khó do quy định phức tạp, cần có quy trình kiểm định rõ ràng để đảm bảo sầu riêng không tồn dư hóa chất.
Ông Ittisan Maingam, chủ vườn sầu riêng tại Nakhon Ratchasima, ủng hộ việc siết chặt kiểm soát sầu riêng non. Ông đề xuất cấp phép cho người thu hoạch và phân loại, tương tự giấy phép lái xe, để nâng cao trách nhiệm.
Công nhân đang vận chuyển sầu riêng tại trung tâm chế biến và phân phối sầu riêng ở Chanthaburi, Thái Lan vào ngày 13/5. Ảnh: Xinhua.
Tình trạng thiếu lao động đang trở nên nghiêm trọng sau khi nhiều lao động Campuchia rời đi. Việc tuyển lao động từ Lào cũng gặp khó khăn. Chi phí lao động hiện chiếm 30-40% tổng chi phí, với mức lương khoảng 300-350 baht/ngày (242.000-282.000 đồng). Chi phí đóng gói tăng gấp 2-3 lần so với trước.
Ngoài ra, giá phân bón, nhiên liệu và vật tư cũng tăng mạnh, khiến tổng chi phí sản xuất tăng khoảng 20%.
Ông Krittidech cho biết Thái Lan không có biên giới trực tiếp với Trung Quốc, nên phải vận chuyển qua Lào và Việt Nam. Trong mùa cao điểm, tình trạng thiếu container lạnh và ùn tắc tại cửa khẩu ảnh hưởng đáng kể đến xuất khẩu.
Ông Wittayakorn Maneenet, Tổng cục trưởng Cục Nội thương, cho biết cơ quan này đang chuẩn bị các giải pháp logistics cho tuyến vận chuyển sang Trung Quốc. Thái Lan đặt mục tiêu tiêu thụ nội địa hơn 500.000 tấn và xuất khẩu hơn 1,28 triệu tấn. Các hoạt động như lễ hội sầu riêng và livestream bán hàng sẽ được đẩy mạnh.
Các chuyên gia cũng cảnh báo sản lượng nông nghiệp có thể giảm do thời tiết khắc nghiệt. Thái Lan sẽ đối mặt với nắng nóng và hạn hán nghiêm trọng do hiện tượng El Nino, ảnh hưởng đến nhiều loại cây trồng như lúa, sắn, cọ dầu và trái cây. Nguồn nguyên liệu giảm có thể ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và xuất khẩu.
Ông kêu gọi chính phủ đẩy nhanh các biện pháp quản lý nước, đảm bảo đủ nước cho nông nghiệp và công nghiệp.
Bộ Nông nghiệp Thái Lan đã triển khai kế hoạch ứng phó, bao gồm tích trữ nước, tạo mưa nhân tạo, hỗ trợ chuyển đổi cây trồng và theo dõi tình hình.
Thủy Dương