Sau Tết, khi đào mai tàn, quất rụng lá, cúc chi úa màu, nhiều gia đình tiếc của nên tận dụng: quất ngâm mật ong, pha nước uống; hoa cúc phơi khô làm trà. Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo đây là thói quen tiềm ẩn rủi ro nếu không rõ nguồn gốc và mục đích trồng ban đầu của các loại cây cảnh này.
Quất trưng Tết không phải thực phẩm. (Ảnh minh họa).
Quất trưng Tết không phải thực phẩm. Để cây sai quả, vỏ bóng đẹp và bền suốt mùa trưng bày, nhà vườn thường dùng thuốc bảo vệ thực vật, chất kích thích sinh trưởng và phân bón hóa học theo tiêu chuẩn cây cảnh, không phải nông sản ăn uống. Tồn dư hóa chất có thể bám trên vỏ, cuống, lá; rửa kỹ chưa chắc loại bỏ hết vì một số hoạt chất thẩm thấu vào lớp vỏ. Việc ngâm mật ong, pha nước uống có nguy cơ đưa hóa chất vào cơ thể, gây đau bụng, buồn nôn, dị ứng, nhức đầu…
Theo Lương y đa khoa Bùi Đắc Sáng (Hội Đông y Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cho biết, quất đã được sử dụng từ lâu để làm thuốc. Toàn bộ cây quất đều có giá trị dược liệu nhưng phần được sử dụng nhiều nhất là quả quất.
Ông Sáng cho rằng quất trồng và chăm sóc một cách an toàn có thể sử dụng để làm thuốc. Không nên dùng quất cảnh chơi Tết để ăn hay làm thuốc chữa bệnh. Nguyên nhân là do quả quất cảnh thường được các chủ vườn thúc ép bằng chất kích thích, hóa chất để ra quả đúng vụ và chín đúng dịp Tết. Việc dùng quả quất này có thể làm ảnh hưởng đến sực khỏe, gây ngộ độc cấp tính hoặc tích tụ lâu dần trong cơ thể và gây bệnh.
Đặc biệt, tuyệt đối không sử dụng loại quất cảnh này để trưng siro trị ho cho trẻ.
Cúc chi trưng Tết có thể được phun thuốc trước khi bán. (Ảnh minh họa).
Cúc chi trưng Tết cũng tương tự. Hoa làm trà là dược liệu được trồng, thu hái theo quy chuẩn riêng và kiểm soát thuốc bảo vệ thực vật. Trong khi đó, cúc cảnh có thể được phun thuốc, dùng phân để nở đồng loạt và giữ màu bền. Tự ý phơi khô hoa cảnh để pha uống chẳng khác nào “đánh cược” với sức khỏe, bởi hóa chất tồn dư có thể cô đặc hơn sau sấy.
Tiết kiệm là cần thiết, nhưng không nên tận dụng cây cảnh cho mục đích ăn uống khi chưa chắc chắn về độ an toàn. Nếu muốn pha trà hoa cúc hay dùng quất làm đồ uống, hãy mua sản phẩm chuyên dụng tại cơ sở uy tín. Khi đã hoàn thành vai trò trang trí, đôi khi bỏ đi đúng cách lại là lựa chọn bảo vệ sức khỏe tốt nhất.
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội), muốn xác định tồn dư phải xét nghiệm; cảm quan có thể nhận thấy quất cảnh thường nhạt mùi, thiếu hương thơm tự nhiên và để rất lâu không hỏng—dấu hiệu có can thiệp hóa chất. Cơ quan y tế cũng khuyến cáo không dùng cây, quả trồng làm cảnh để chế biến thực phẩm; chỉ chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, trồng với mục đích ăn uống.
Lam Giang (t/h)