Động thái pháp lý quyết liệt này là minh chứng mới nhất cho một xu hướng đang lan rộng trên toàn cầu nhằm bảo vệ giới trẻ khỏi những hoạt động trực tuyến nguy hiểm. Sự ra đời của dự luật diễn ra chỉ một tuần sau một bi kịch học đường vô cùng đau lòng, buộc chính phủ phải có những hành động can thiệp khẩn cấp để dọn dẹp các ứng dụng kỹ thuật số và trả lại môi trường phát triển lành mạnh cho thanh thiếu niên.
Thảm kịch học đường và các biện pháp kiểm soát mạng xã hội nghiêm ngặt
Sự thúc đẩy nhanh chóng dự luật này bắt nguồn từ một vụ xả súng kinh hoàng xảy ra vào tuần trước tại một trường trung học ở Kahramanmaras, thuộc miền nam Thổ Nhĩ Kỳ. Một nam sinh 14 tuổi là Isa Aras Mersinli đã tước đi sinh mạng của 9 học sinh và một giáo viên trước khi tự kết liễu đời mình. Vụ việc đã gây ra một cú sốc lớn đối với toàn xã hội và làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về sự hình thành tâm lý bạo lực ở lứa tuổi vị thành niên. Lực lượng cảnh sát hiện đang tiến hành điều tra kỹ lưỡng các hoạt động trên internet của hung thủ nhằm tìm ra động cơ thực sự dẫn đến hành vi tàn độc này.
Vụ nam sinh Isa Aras Mersinli gây thảm sát do ảnh hưởng từ mạng xã hội khiến Thổ Nhĩ Kỳ bàng hoàng
Theo thông tin từ hãng thông tấn nhà nước Anadolu, dự luật mới sẽ buộc các nền tảng mạng xã hội phải thiết lập hệ thống xác minh độ tuổi người dùng, cung cấp các công cụ kiểm soát cho phụ huynh và yêu cầu các công ty phải phản ứng nhanh chóng để gỡ bỏ những nội dung được cho là gây hại đến sự phát triển của trẻ nhỏ.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan hiện có thời hạn 15 ngày để xem xét và phê chuẩn dự luật này thành luật chính thức. Lên tiếng sau vụ giết người hàng loạt tại Kahramanmaras, ông đã nhấn mạnh sự cần thiết của việc giảm thiểu các rủi ro trực tuyến đối với sự an toàn và quyền riêng tư của trẻ em.
Trong một bài phát biểu trên truyền hình vào thứ hai, Tổng thống Erdogan thẳng thắn bày tỏ quan điểm: "Chúng ta đang sống trong một thời kỳ mà một số ứng dụng chia sẻ kỹ thuật số đang làm hỏng tâm trí con em chúng ta và các nền tảng mạng xã hội nói thẳng ra là đã trở thành những hố rác".
Tuy nhiên, quá trình thông qua dự luật không hề suôn sẻ khi vấp phải nhiều ý kiến trái chiều. Đảng đối lập chính là Đảng Nhân dân Cộng hòa (CHP) đã lên tiếng chỉ trích gay gắt đề xuất này. Họ lập luận rằng việc ngăn cấm không phải là biện pháp cốt lõi để giải quyết vấn đề, đồng thời khẳng định rằng trẻ em nên được bảo vệ "không phải bằng các lệnh cấm mà bằng các chính sách dựa trên quyền lợi".
Làn sóng thắt chặt an toàn kỹ thuật số trên toàn cầu
Theo các quy định khắt khe của luật mới, hàng loạt nền tảng kỹ thuật số khổng lồ như YouTube, TikTok, Facebook hay Instagram sẽ phải chặn hoàn toàn việc mở tài khoản đối với những người dùng dưới 15 tuổi. Để làm được điều này, các công ty công nghệ phải nâng cấp hệ thống xác thực danh tính để đảm bảo không có lỗ hổng nào bị lợi dụng. Họ cũng phải giới thiệu các công cụ kiểm soát dành riêng cho phụ huynh để các bậc cha mẹ có thể quản lý quyền truy cập của con em mình một cách chủ động và hiệu quả nhất.
Các công ty kinh doanh trò chơi trực tuyến cũng không nằm ngoài tầm ngắm của cơ quan chức năng. Họ được yêu cầu phải chỉ định một đại diện pháp lý thường trú tại Thổ Nhĩ Kỳ để chịu trách nhiệm trực tiếp và đảm bảo doanh nghiệp tuân thủ nghiêm ngặt các quy định mới của nước sở tại. Những hình phạt tiềm năng dành cho các đơn vị vi phạm là rất nghiêm khắc, bao gồm việc bị giảm băng thông internet đáng kể khiến dịch vụ bị gián đoạn và phải nộp những khoản tiền phạt khổng lồ do cơ quan giám sát truyền thông của Thổ Nhĩ Kỳ áp đặt.
Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ trong thời gian gần đây đã có nhiều động thái hạn chế các nền tảng trực tuyến khi chúng phát triển thành một phương tiện để bày tỏ sự bất đồng quan điểm trong xã hội. Điển hình là việc truyền thông trực tuyến đã bị hạn chế trên diện rộng trong các cuộc biểu tình vào năm ngoái nhằm ủng hộ thị trưởng đối lập đang bị giam giữ của Istanbul là Ekrem Imamoglu.
Dù vấp phải một số hoài nghi về nguy cơ lạm dụng luật để kiểm soát thông tin, việc siết chặt quản lý mạng xã hội để bảo vệ trẻ em thực tế đang là một xu hướng nhận được sự đồng thuận rất cao trên trường quốc tế. Các biện pháp hạn chế quyền truy cập mạng xã hội đối với trẻ em dưới 16 tuổi lần đầu tiên được triển khai một cách quyết liệt vào tháng 12 tại Úc, nơi các công ty mạng xã hội đã phải thu hồi quyền truy cập của khoảng 4,7 triệu tài khoản được xác định là thuộc sở hữu của trẻ em.
Tiếp nối xu hướng này, vào tháng trước, chính phủ Indonesia cũng đã bắt đầu thực thi một quy định mới cấm trẻ em dưới 16 tuổi truy cập vào các nền tảng kỹ thuật số có khả năng khiến chúng tiếp xúc với nội dung khiêu dâm, bắt nạt trên mạng, lừa đảo trực tuyến và gây nghiện. Sự bảo vệ này được chính quyền xem là một lá chắn cần thiết để ngăn chặn những rủi ro vô hình đang rình rập thanh thiếu niên trên internet mỗi ngày.
Một số quốc gia khác bao gồm Tây Ban Nha, Pháp và Vương quốc Anh cũng đang thực hiện hoặc tích cực xem xét các biện pháp tương tự để hạn chế quyền truy cập của trẻ em vào mạng xã hội. Những động thái đồng loạt này diễn ra giữa lúc mối lo ngại của các bậc phụ huynh và giới chuyên gia đang ngày càng gia tăng về việc thế hệ trẻ bị tổn hại nghiêm trọng do phơi nhiễm với những nội dung độc hại trên không gian mạng.
Bùi Tú