Sáu 'tính cách tiền bạc' và cách điều chỉnh để tài chính bền vững hơn trong năm 2026

12 giờ trướcBài gốc

Từ kinh nghiệm làm việc hơn một thập kỷ với các khách hàng đang trải qua những bước ngoặt lớn của cuộc sống như nghỉ hưu, thay đổi công việc hay biến động gia đình, chuyên gia tài chính Steph Wagner cho rằng hành vi tài chính của mỗi người thường phản ánh một hoặc nhiều “tính cách tiền bạc” đặc trưng. Những khuynh hướng này chi phối cách con người kiếm tiền, chi tiêu, tiết kiệm và đưa ra quyết định trong đời sống hằng ngày.

Thái độ và hành vi với tiền bạc được xem là yếu tố quan trọng chi phối các quyết định chi tiêu, tiết kiệm và đầu tư

Người cho đi: Hào phóng nhưng dễ quên mình

Trong sáu kiểu tính cách tiền bạc, “người cho đi” là nhóm dễ bắt gặp nhất trong đời sống. Họ luôn sẵn sàng giúp đỡ người khác, từ hỗ trợ người thân, bạn bè lúc khó khăn đến tham gia các hoạt động thiện nguyện hay sẻ chia với cộng đồng. Sự hào phóng mang lại cho họ cảm giác ý nghĩa và gắn kết, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu việc cho đi vượt quá khả năng tài chính của bản thân.

Trên thực tế, nhiều người thuộc nhóm này có xu hướng chi tiêu nhiều hơn mức cần thiết, thậm chí bỏ quên các mục tiêu tài chính dài hạn. Khi nguồn lực dần cạn kiệt, cảm giác áp lực hoặc oán giận có thể xuất hiện, làm giảm chính giá trị tích cực ban đầu của việc cho đi.

Với nhóm người này, năm 2026 là thời điểm cần tìm lại sự cân bằng. Việc lập kế hoạch tài chính rõ ràng, xác định giới hạn chi tiêu và học cách nói “không” đúng lúc sẽ giúp họ tiếp tục hỗ trợ người khác mà không làm tổn hại đến sự an toàn tài chính của chính mình. Trong nhiều trường hợp, thời gian, kỹ năng hay sự đồng hành tinh thần cũng có thể tạo ra tác động không kém so với hỗ trợ bằng tiền bạc.

Người tiên phong: Giỏi kiếm tiền nhưng dễ quá tải

Nếu người cho đi thường đặt người khác lên trước, thì người tiên phong lại là nhóm luôn đi đầu và tự mình gánh vác mọi thứ. Họ tự tin, quyết đoán, sẵn sàng chấp nhận rủi ro có tính toán để đạt được mục tiêu tài chính. Đây thường là những người tạo ra thu nhập tốt và không ngại thử những hướng đi mới.

Tuy nhiên, chính sự độc lập cao độ lại khiến họ dễ rơi vào tình trạng quá tải. Việc tự mình kiểm soát mọi khía cạnh tài chính, từ kiếm tiền đến quản lý và đầu tư, có thể dẫn đến căng thẳng kéo dài và kiệt sức.

Lời khuyên dành cho nhóm này trong năm 2026 là phân biệt rõ giữa khả năng tạo ra tiền và khả năng quản lý tiền. Biết chia sẻ trách nhiệm, tìm đến tư vấn chuyên môn và chấp nhận rằng không ai giỏi mọi thứ sẽ giúp họ bảo vệ và phát triển tài sản bền vững hơn, đồng thời có thêm thời gian tận hưởng thành quả lao động.

Người hoài nghi: Ngại tiền vì sợ đánh mất giá trị

Trái ngược với người tiên phong, người hoài nghi lại có mối quan hệ nhiều dè dặt với tiền bạc. Họ thường nhìn tiền với ánh mắt nghi ngờ, cho rằng giàu có gắn liền với lòng tham hoặc cảm giác “không xứng đáng”. Quan điểm này khiến họ do dự khi theo đuổi các mục tiêu tài chính và dễ rơi vào vòng lặp bất an.

Không ít người thuộc nhóm này vô tình tự hạn chế bản thân, lặp lại những hành vi khiến tình hình tài chính không cải thiện, dù cơ hội không hề thiếu. Sự mâu thuẫn giữa mong muốn an toàn và nỗi sợ tiền bạc trở thành rào cản lớn nhất.

Để thay đổi, nhóm người hoài nghi cần tách bạch giá trị con người khỏi số dư tài khoản. Việc tiếp xúc với những hình mẫu tích cực – những người thành công về tài chính nhưng vẫn sống tử tế, có trách nhiệm với xã hội – có thể giúp họ nhìn tiền như một công cụ trung tính, thay vì nguồn gốc của những điều tiêu cực.

Người chi tiêu theo cảm xúc: Sống cho hiện tại, lo cho tương lai

Nếu người hoài nghi dè chừng tiền bạc, thì nhóm chi tiêu theo cảm xúc lại có xu hướng tận hưởng tiền ngay khi có trong tay. Họ dễ bị cuốn theo những quyết định mua sắm bốc đồng, coi trải nghiệm và cảm xúc trước mắt quan trọng hơn các kế hoạch dài hạn.

Việc ưu tiên hưởng thụ có thể mang lại niềm vui tức thời, nhưng về lâu dài dễ dẫn đến mất kiểm soát chi tiêu và áp lực nợ nần. Không ít người sau những lần mua sắm lớn lại rơi vào cảm giác trống rỗng, khi niềm vui không kéo dài như kỳ vọng.

Trong năm 2026, việc hiểu rõ cảm xúc nào kích hoạt hành vi chi tiêu – như căng thẳng, buồn chán hay lo âu – là bước đầu để thay đổi. Các công cụ quản lý chi tiêu, cùng thói quen hạn chế sử dụng tín dụng khi không thực sự cần thiết, có thể giúp nhóm này lấy lại quyền kiểm soát tài chính.

Người tiết kiệm từng xu: An toàn nhưng dễ bỏ lỡ

Ở thái cực ngược lại với nhóm chi tiêu theo cảm xúc là những người luôn ưu tiên tiết kiệm. Họ kỷ luật, cẩn trọng và thường cảm thấy không thoải mái khi chi tiền, ngay cả cho những nhu cầu chính đáng. Nỗi sợ rủi ro và nợ nần khiến họ luôn đặt an toàn lên hàng đầu.

Dù sự thận trọng là điểm mạnh, việc quá dè dặt có thể khiến nhóm này bỏ lỡ những cơ hội đầu tư hợp lý hoặc những trải nghiệm đáng giá trong cuộc sống. Tiền được giữ chặt nhưng không thực sự phát huy hết giá trị.

Với nhóm này, năm 2026 là thời điểm nên trang bị kiến thức đầu tư cơ bản và đặt ra các mục tiêu chi tiêu có chủ đích. Khi nhìn tiền như một công cụ giúp đạt được trải nghiệm và chất lượng sống tốt hơn, họ sẽ xây dựng được mối quan hệ cân bằng hơn với tài chính cá nhân.

Người né tránh: Càng né tránh, áp lực càng lớn

Cuối cùng là nhóm người né tránh vấn đề tiền bạc – những người không muốn nghĩ đến, chứ chưa nói đến việc bàn luận hay quản lý tài chính cá nhân. Sự mơ hồ khiến họ thường xuyên lo lắng, dù không nắm rõ nguyên nhân cụ thể.

Thực tế, việc trì hoãn chỉ làm áp lực gia tăng theo thời gian. Đối với nhóm này, thay đổi không cần bắt đầu từ những kế hoạch lớn. Chỉ cần dành vài phút mỗi tuần để xem lại tài khoản, ghi chép chi tiêu hoặc tìm hiểu kiến thức tài chính cơ bản cũng đủ tạo ra khác biệt.

Theo Steph Wagner, các “tính cách tiền bạc” không phải là những nhãn mác cứng nhắc. Trên thực tế, mỗi người có thể mang đặc điểm của nhiều nhóm khác nhau và hành vi tài chính hoàn toàn có thể thay đổi theo thời gian, khi trải nghiệm sống và mức độ hiểu biết dần hình thành và điều chỉnh.

Việc nhận diện đúng khuynh hướng của bản thân vì thế không nhằm xếp loại, mà để giúp mỗi người chủ động điều chỉnh hành vi, xây dựng mối quan hệ lành mạnh hơn với tiền bạc và đưa ra những quyết định phù hợp với mục tiêu cuộc sống trong năm 2026 và xa hơn nữa.

Vì sao việc mua cổ phiếu Berkshire là sai lầm lớn nhất của Warren Buffett? Đồng sáng lập Wayfair: Trước khi bỏ việc để khởi nghiệp, hãy tự trả lời hai câu hỏi này

Lê Minh

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/sau-tinh-cach-tien-bac-va-cach-dieu-chinh-de-tai-chinh-ben-vung-hon-trong-nam-2026-176044.html